فلسفه سیاسی سبز



فلسفه سیاسی سبز

نویسنده: جان پایک
مترجمان: دکتر سیدمحمدعلی تقوی
دکتر محمدجواد رنجکش

green political philosophy

توجه به سایر مخلوقات بُعد چندان جدیدی از تفکر سیاسی نیست، اما توجه جدی به تعهدات ما نسبت به محیط زیست حداقل در سنت غربی پدیده ای متأخر است. این توجه به واسطه ی فهم نوینی از تکالیف ما نسبت به نسل های آتی و برداشتی کمتر انسان محورانه ( anthropocentric ) از اخلاق به وجود آمده است. پدیده ی دوم، یعنی برداشت کمتر انسان محورانه، منجر به گسترش دامنه ی توجه ما از موجودات انسانی به سایر گونه های زیستی ( یعنی موجودات برخوردار از حس )، گیاهان و نهایتاً کل محیط زیست ( اعم از کوه ها، رودخانه ها و جنگل های بارانی ) ‌شده است.
گسترش دامنه ی توجه اخلاقی ما این سؤال را مطرح می سازد که چرا باید به این موجودات توجه کنیم. در این باره دو دیدگاه وجود دارد. دیدگاه اول آن است که موجودات غیرانسانی حاضر در اطراف ما فی نفسه دارای ارزش اخلاقی اند. دیدگاه دوم بیان می دارد که این موجودات به علت ارزش اخلاقی شان برای انسان ارزشمندند. تفاوت میان این دو دیدگاه با اشاره به بحث آخرین انسان به خوبی روشن می شود. فرض کنید آخرین انسان روی کره زمین که خود نیز در شرف نابودی است قصد آتش زدن چند گیاه را داشته باشد که شاید از نوع نادر و زیبایی باشند. آیا این کار از نظر اخلاقی نادرست است؟ بعضی از معتقدین به نظریه ی ارزش ذاتی به این سؤال پاسخ مثبت می دهند، هر چند ( بنا به فرض )‌ نه زیانی بر منافع انسانی وارد می آید و نه نیازهای انسانی بدون پاسخ می مانند.
تمایز میان ارزش گذاری ابزاری و ذاتی برای محیط زیست به تفکیک میان نظریه ی سبز عمقی و نظریه ی سبز ‌ سطحی منجر شده است. این اصطلاحات از آرنه نائس (‌Arne Naess ) اقتباس شده اند. توجه طرفداران نظریه ی سبز سطحی به محیط زیست از علاقه ی این دسته به انسان نشأت می گیرد. اما طرفداران عمقی محیط زیست به آنچه نائس حق مساوی همه ی اشکال حیات برای زندگی و شکوفایی می خواند متعهدند. تعهد به حقوق مساوی گاهی مساوات طلبی زیست محیطی ( biospheric egalitarianism ) هم خوانده می شود. دیدگاه مزبور مورد این انتقاد قرار گرفته است که نباید به ویروس آبله همان حقوقی را نسبت داد که به اشکال کمتر زیان آور حیات نسبت داده می شود.
منبع مقاله :
پایک، جان، (۱۳۹۱)، فرهنگ اصطلاحات فلسفه ی سیاسی، مترجمان: سید محمدعلی تقوی- محمدجواد رنجکش، تهران: نشر مرکز، چاپ اول



لینک منبع

اشتراک گذاری مطلب

انتشار مطالب با ذکر منبع مجاز می باشد.