تمرکزگرایی دموکراتیک



تمرکزگرایی دموکراتیک

نویسنده: جان پایک
مترجمان:
دکتر سیدمحمدعلی تقوی
دکتر محمدجواد رنجکش

democratic centralism
اصل کلیدی برای سازمان دهی در سیاست لنینیستی است. این اصطلاح مشخصاً در اثر لنین به نام چه باید کرد؟ (۱۹۰۲) به کار رفته و وی آن را تحت عنوان آزادی در بحث، وحدت در عمل تئوریزه کرده است. از نظر لنینیست ها، تمرکزگرایی دموکراتیک بیانگر شیوه ای است که طبق آن حزب مبارزی که در کشمکش سیاسی شدیدی وارد شده است باید در عین حفظ آزادی های درون سازمانی، چهره ی واحدی از خود در برابر جهان به نمایش بگذارد.
در زمان نگارش کتاب چه باید کرد؟ مفهوم تمرکزگرایی دموکراتیک یکی از عواملی بود که در انشعاب مِنشویک ها ایفای نقش کرد و نیز مخالفت لئون تروتسکی را که از سازمان بازتری طرفداری می کرد برانگیخت. در عمل، مفهوم تمرکزگرایی دموکراتیک مورد سوءاستفاده ی بسیار قرار گرفته است، زیرا نقطه ی توازن میان عناصر دموکراتیک و عناصر تمرکزگرایانه رسماً مشخص نشده است. مفهوم تمرکزگرایی دموکراتیک مبیّن آن است که بحث تا زمان رأی گیری آزاد است و پس از آن اکثریت خط مشی تمامی حزب را تعیین می کند. اما آن مفهوم این معنا را نیز در بردارد که سؤالات را در پرتو حوادث متغیر نمی توان مورد بررسی مجدد قرار داد و به نظر می رسد که فرض بر ثابت ماندن اکثریت است. علاوه بر این، تمرکزگرایی دموکراتیک هیچ جایی برای به رسمیت شناختن چندگانگی برداشت ها از خوبی ( حتی اگر صادقانه باشند ) ‌قائل نیست. به نظر می رسد که همه ی موارد فوق هم در عرصه ی عمل و هم در عرصه ی نظر مشکل آفرین باشند. در واقع حزب بلشویک خیلی زود از تمرکزگرایی دموکراتیک به سمت تمرکزگرایی محض و آمریت مطلقه ی رهبری تغییر مسیر داد. منتقدین معتقدند که قطعنامه ی منع جناح بندی در کنگره ی دهم حزب بلشویک در ۱۹۲۱ سرآغاز رها کردن اصل تمرکزگرایی دموکراتیک بوده است.
منبع مقاله:
پایک، جان، (۱۳۹۱)، فرهنگ اصطلاحات فلسفه ی سیاسی، مترجمان: سید محمدعلی تقوی- محمدجواد رنجکش، تهران: نشر مرکز، چاپ اول.



لینک منبع

اشتراک گذاری مطلب

انتشار مطالب با ذکر منبع مجاز می باشد.