سقوط دولت پارت

null

دولت آرشاک به نابودى مى‌گرایید. فرمانرواى پارس به نام اردشیر ضمن اتکا به چند حکومت محلى دیگر علیه شاه پارت قیام کرد. به سال ٢٢٣ او، ولوگز پنجم را از میان برد. چند سال بعد اردوان پنجم آخرین شاه پارت، پس از تحمل شکستى در نبرد نزدیک هرمزدگان کشته شد. پس از مرگ اردوان، آخرین آرشاک دولت پارت، قدرت در شرق، از دودمان پارت به دودمان پارس منتقل شد، در این هنگام موقعیت تاریخى پیش از لشکرکشى اسکندر در ایران بازسازى شد. فقط دودمان شاهان عوض گردید. ( سقوط دولت پارت )

دولت پارت از ساختمان اجتماعى‌ اى پدید آمد که عناصر وابسته به آن آمیخته‌اى از مردم با سنت‌ها و نهادهاى بسیار کهن شرقى، و شهروندان هلنى که به داشتن شهرهاى مستقل عادت داشتند، بودند. همانگونه که دیدیم «پلیس» هاى یونانى و شهرهاى محلى (که اینها هم تقریبا شکل پلیس‌ها را به خود گرفته بودند) رفته‌ رفته زیر نفوذ عوامل بى‌شمارى در یکدیگر ادغام و ارگانیزم اجتماعى ویژه‌اى را پدید آوردند و اینگونه، ویژگى هاى قومى خود را تا اندازه‌اى از دست دادند. ساختمان اجتماعى داخلى دولت پارت هم رفته رفته ویژگیهاى کهن خود را از دست داد همراه با اینها خصلت رژیم سیاسى دولت آرشاک‌ها هم بگونه یونانیان باستان دگرگون شد. چون ساختمان سیاسى ساده دولت پارت نمى‌توانست به شرایط پیچیده سیاسى زمان خود جواب دهد. ناتوانى دستگاه حکومت ایجاب مى‌کرد تا نقش مهمى به حکومت‌ها و شاهان کوچک واگذار شود تا به این وسیله همبستگى عناصر گوناگون دستگاه حاکم بیشتر گردد، اینجاست که دولت پارت ناگزیر از سویى به هلنى‌ها و از سوى دیگر به عشایر کوچ‌نشین قدیمى که دولت پارت را به‌وجود آوردند میدان مى‌دهد و اینگونه در معرض تضادهاى اجتماعى این دو گروه قرار مى‌گیرد، و بنابراین اداره دستگاه حکومت به هرج‌ و مرج مى‌گراید.( سقوط دولت پارت )

سقوط آرشاک‌ها و تشکیل دولت ساسانى مقدمه‌ اى بر تغییر آرایش سازمان سیاسى حکومت ایران تلقى مى‌شود. ساختمان اجتماعى نوع برده‌دارى شرقى در اواخر دولت پارت و اوایل دوره ساسانیان رفته‌ رفته به دگرگونى گرایید و سرانجام باعث تغییر روبناى سیاسى شد.

نویسنده: پوریا پارسا
منبع: سایت خردگان

اشتراک گذاری مطلب

انتشار مطالب با ذکر منبع مجاز می باشد.