تیلاخ (یا تیلاک)، الگزاندر



 تیلاخ (یا تیلاک)، الگزاندر

نویسنده: W.H. Brock
مترجم: هرمز ریاحی

[ālegzānder tilāx (tilāk)]
Alexander Tilloch
(ت. گلاسگو، اسکاتلند، ۹ اسفند ۱۱۳۷/ ۲۸ فوریه‌ی ۱۷۵۹؛ و، ایزلینگتن، لندن، انگلستان، ۶ بهمن ۱۲۰۳/ ۲۶ ژانویه‌ی ۱۸۲۵)، فلسفه‌ی طبیعی، روزنامه نگاری علم.
الگزاندر تیلاخ، پسر جان تالک [tālək]، تاجر تنباکو و قاضی دادگاه بخش، در دانشگاه گلاسگو تحصیل کرد و در سال ۱۱۵۰ از تحصیل فراغ یافت. تیلاخ زمانی که در شرکت پدر کار می‌کرد با کار چاپ آشنا شد، و در ۱۱۶۰ روش چاپ کتاب از طریق کلیشه (چاپ کلیشه‌ای) را دیگر بار کشف و آن را جانشین حروفچینی متحرک کرد. چاپ کلیشه‌ای را نخست بار (به گونه‌ای ناموفق) ویلیام گد، جواهرساز ادینبرایی، در ۱۱۰۴ پدید آورده بود. در ۱۱۶۳ تیلاخ با اندرو فولیس، چاپچی دانشگاه گلاسگو، امتیاز این روش را بدست آورد، و آن دو با این روش چند کتاب چاپ کردند. تیلاخ، که مخترع و مبتکر برجسته‌ای بود، امتیاز اختراعهای دیگری را برای به حرکت درآوردن چرخ و موتورهای بخار گرفت، و روشهای چاپ را برای پیشگیری از جعل اسکناس ابداع کرد.
در ۱۱۶۶، او، که خود را تیلاخ می‌نامید نه تالک، به لندن کوچ کرد، و در آنجا، با کمک دوستانش، امتیاز یک روزنامه عصر به نام The Star (ستاره) را خرید و تا سال ۱۲۰۰ سردبیر آن بود. او از سال ۱۱۸۸ از این روزنامه برای بیان عقایدش درباره پیشگوییهای کتاب مقدس استفاده می‌کرد. تیلاخ به فرقه سندیمنی (نمازخانه خیابان گاسوِل) پیوست اما، مثل مایکل فاراده، بنیادگرایی آن را با نگرشی علمی تلفیق کرد. تیلاخ، که مردی گروه دوست و علاقه‌مند به چیزهای باستانی بود، به انجمنهای بسیاری، از جمله گروه اَسکِسی ویلیام اَلِن، وابسته بود.
در ۱۱۷۶ ویلیام نیکلسن Journal of Natural Philosophy. (مجله‌ی فلسفه‌ی طبیعی) را بنیاد نهاد. تیلاخ در خرداد ۱۱۷۷، برای رقابت با او، Philosophical Magazin (مجله‌ی فلسفی) را که ماهانه بود منتشر کرد تا دانش فلسفی را در میان همه‌ی طبقات اجتماع اشاعه دهد، و در اسرع وقت عموم را از هرچیز تازه یا عجیب در جهان علمی، چه در سطح داخل کشور و چه در سطح قاره [جنگ زده]، مطلع کند (مقدمه‌ی شماره‌ی اول). مجله‌ی فلسفی، که در فضای فرهنگی روشنگری اسکاتلند پاگرفته بود، در نخستین سالهای حیات خود بیش از آنچه در پی خدمت به جامعه‌ی فرهیخته علمی باشد در خدمت صنعتگران بود. [تیلاخ در ۱۲۰۳ مجله‌ای به نام Mechanic”s Oracle(سروش مکانیک) دایر کرد، که مجله‌ای ویژه‌ی مکانیکها بود.] از سال ۱۱۸۹ به بعد، به دلیل افول مجله ی نیکلسن (در ۱۱۹۳)، و به دلیل رقابت هیجان انگیز Annals of Philosophy (سالنامه‌ی فلسفه‌ی) تامس تامسن پس از ۱۱۹۱، مجله‌ی فلسفی تیلاخ از طریق روزنامه نگاری ماهرانه به اهمیت چشمگیری در زمینه انتشار و اشاعه‌ی اخبار بدیع علمی دست یافت.

کتابشناسی

یکم. کارهای اصلی.

هشت تا از مقاله‌های تیلاخ، که به بعد از سال ۱۸۰۰ مربوط می‌شوند، در فهرست مقاله‌های علمی انجمن سلطنتی، جلد پنجم (لندن، ۱۸۶۷-۱۹۲۵)، ۹۹۶، مندرجند. نوشته‌های او در مورد کتاب مقدس در اثری از کارلایل (پایین) ذکر شده‌اند. پرونده‌های مربوط به روزنامه Star و مجله‌ی Mechanic”s Oracle and Artisan”s Laboratory and Workshop (ژویه‌ی ۱۸۲۴-۱۸۲۵) در موزه‌ی بریتانیا نگهداری می‌شوند. کتابخانه‌ی دانشگاه ادینبرا چند نامه‌ای را در اختیار دارد.

دوم. خواندنیهای فرعی.

یادداشتهای زندگینامگی همراه با مآخذ دیگر را در GM،۹۵ (۱۸۲۵)، یک، ۲۷۶-۲۸۱، و در مقاله‌ای از ا. اروینگ کارلایل Dictionary of National Biography، پنجاه و ششم (۱۸۹۸)، ۳۹۱-۳۹۲، می‌توان یافت. نیز Marticulation Albums of the University of Glasgow، از و.ا.اَدیسن (گلاسگو، ۱۹۱۳)، ۹۶؛ و Printing, Patents, 1617-1857، ویراسته‌ی ج، هریسن (لندن، ۱۸۵۹؛ تجدید چاپ، لندن، ۱۹۶۹)، ۹۳-۹۵٫
درباره‌ی تأسیس مجله‌ی Philosophical Magazine افرادی چون اَلن و جان فرگسن در شماره‌ی مربوط به دویستمین سال انتشار آن به سردبیری آ. فرگسن با عنوان Natural Philosophy Through the Eighteenth Century and Allied Topics (لندن، ۱۹۴۸)، و س. لیلی، در مقاله‌ای با عنوان Nicholson’s Journal در ASc، ۶ (۱۹۴۸-۱۹۵۰)، ۷۸-۱۰۱، بحث کرده‌اند.
منبع مقاله :
گیلیپسی، چارلز کولستون، (۱۳۸۷) زندگینامه‌ی علمی دانشوران، ترجمه احمد آرام … [و دیگران]، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول



لینک منبع

اشتراک گذاری مطلب

انتشار مطالب با ذکر منبع مجاز می باشد.