خشم و تأثیر آن بر مصرف سیگار



 خشم و تأثیر آن بر مصرف سیگار

نویسنده: دکتر شهربانو قهاری

خشم چیست و علائم هشدار دهنده ی آن کدامند؟

خشم احساسی است نظیر دیگر احساسات طبیعی بشر. احساس خشم هر قدر هم که شدید باشد به خودی خود بد نیست. آنچه اهمیت دارد، شیوه ی ابراز آن است. این که چگونه خشم خود را ابراز می کنید که به خودتان یا به دیگری صدمه ای وارد نشود، موضوع مهمی است که در این جا به آن پرداخته می شود. همان طور که خشم به عنوان یک احساس طبیعی شمرده و پذیرفته می شود؛ پرخاشگری به عنوان یک رفتار غیرقابل قبول در نظر گرفته می شود و انتظار می رود هر فرد بتواند در روابط بین فردی بر خشم خود کنترل داشته باشد و به جای ابراز آن به شیوه ای پرخاشگرانه، خشم خود را به روشی سالم ابراز نماید.
فریاد زدن، توهین کردن، درگیری بدنی، شکستن اشیا، خودزنی، صدمه زدن به دیگری، مصرف سیگار، الکل و مواد مخدر همگی شیوه های ناسالم ابراز خشم می باشند.
هیچ کس به طور ناگهانی خشمگین نمی شود بلکه افراد خشمگین معمولاً سه مرحله را پیشت سر می گذارند: مرحله ی پیش از خشم، مرحله ی خشم و مرحله ی پس از خشم.
در مرحله یپیش از خشم افراد علائم و نشانه هایی را تجربه می کنند که نشانه های هشداردهنده ی خشم نامیده می شوند. این نشانه ها عبارتند از: احساس گرما و داغ شدن، لرزش دست ها، احساس انرژی زیاد، سرخ شدن رنگ چهره، بالارفتن تن صدا و … .
این علائم در نتیجه ی به هم خوردن موازنه ی تنفس به وجود می آیند. در این حالت فرد بسیار سریع به سطحی نفس می کشد. بنابراین اکسیژن کافی به مغز او نمی رسد. این وضع تعادل فرد را به هم می زند و سبب می شود او از مرحله ی پیش از خشم به مرحله ی خشم وارد شود.
در مرحله ی خشم فرد خشم خود را به صورت پرخاشگری کلامی (فحاشی، دادزدن، و …) و یا به صورت پرخاشگری غیرکلامی (هل دادن، کتک زدن، شکستن چیزی یا پرت کردن و حتی قتل) نشان می دهد.
مرحله ی پس از خشم مرحله ای است که فرد حمله ی خشم را پشت سر گذاشته است و به آرامش نسبی قبلی بازگشته است. در این مرحله معمولاً افراد احساس پشیمانی، سرزنش خود، ترس از انتقام، احساس گناه و یا احساس رضایت را تجربه می کنند.
بدیهی است کنترل خشم مستلزم این است که فرد قبل از رفتن به مرحله ی خشم کاری انجام دهد و به کمک برخی روش ها از میزان برانگیختگی خود بکاهد.

چگونه می توان با علائم هشداردهنده خشم مقابله کرد؟

کنترل خشم مستلزم این است که فرد بتواند قبل از رفتن به مرحله ی خشم با علائم هشداردهنده ی آن مقابله کند. این کار با روش های مختلفی امکان پذیر است که عبارتند از:
-نوشیدن آب سرد.
-شستن صورت با آب سرد یا دوش گرفتن.
-ترک موقعیت.
-تغیر وضعیت (اگر ایستاده اید، بنشینید و در صورتی که امکان آن وجود دارد، دراز بکشید).
-دویدن یا پیاده روی.
-مشت زدن به یک کیسه ی بوکس یا بالش.
-تکنیک های تنفس عمیق و آرمیدگی که در مبحث مربوط به مقابله با اضطراب به آن ها پرداخته شده است.
به کارگیری موارد بالا به شما کمک می کند تا با علائم هشداردهنده ی خشم مقابله کنید و به آرامش و تعادل برسید. با این تمرین ها شما به مرحله ی خشم وارد نخواهید شد.
از دیگر روش های مقابله با خشم، شناسایی عواملی است که باعث خشم و پرخاشگری می شوند. این کار از طریق خودنظارتی امکان پذیر است. به عبارتی زمانی که خشمگین می شوید، دلایل آن را بررسی کنید، پرسیدن سؤالات زیر از خودتان می تواند کمک کننده باشد.
-چه چیزی مرا خشمگین کرد؟ (برای مثال: همکارم با لحن بدی با من حرف زده است و …)
-چه افکاری داشتم؟ (برای مثال: اگر پاسخ او را ندهم آن را به حساب ترسوبودنم می گذارد و …)
-چه رفتاری داشتم؟ (برای مثال: فریاد کشیدم، توهین کردم و …)
اکنون از خودتان بپرسید، به جای فریاد کشیدن چه کاردیگری می توانستم انجام دهم. مطمئناً برای این مشکل راه حل های بهتری وجود دارد. راه حل هایی که با به کارگیری آن ها، می توانم به نتایج خوبی برسم و دچار دردسر هم نشوم.

آیا بین احساس خشم و مصرف سیگار رابطه وجود دارد؟

بررسی ها نشان داده است که اکثر افراد سیگاری، به دنبال احساس خشم، خود به خود سیگاری را روشن می کنند و این کار به مرور زمان برای آن ها به صورت یک عادت درمی آید، به طوری که به محض احساس خشم دست به سیگار می برند.
همچنین کسانی که درمرحله ی ترک سیگار قرار دارند و یا سیگار را کنار گذاشته اند نیز ممکن است در حالت خشم طبق عادت قبلی برای مصرف سیگار وسوسه شوند. بنابراین لازم است این افراد با روش های مقابله با خشم آشنا شوند.
اکثر افراد سیگاری وقتی دچار خشم می شوند، سیگاری روشن می کند. هدف آن ها از این کار نوعی مقابله با خشم است. اما این روش کارآمد نیست. از طرفی مرحله ی پس از خشم نیز برای افراد سیگاری مهم است چون بسیاری از آن ها به دلیل احساس گناه سیگاری روشن می کنند تا به قول خودشان اعصاب شان کمی تسکین یابد اما آرامش به وجود آمده موقتی خواهد بود و بدون روان درمانی مشکل آن ها حل نخواهد شد.
باید توجه داشته باشید که هدف از کنترل خشم، فروخوردن یا انکار آن نیست، بلکه هدف این است که یاد بگیرید آن را به شیوه ای مناسب ابراز نمایید. یکی از سالم ترین روش هایی ابراز خشم بیان آن به شیوه ای قاطعانه است. این کار را با استفاده از جملات مثبت می توان انجام داد، بدون آن که به حرمت طرف مقابل لطمه ای وارد شود. به عبارتی برای ابراز خشم لازم است که فرد احساس خود را با استفاده از یک جمله ی مثبت بیان نماید، مانند:
-خشمگین هستم.
-خیلی عصبانی ام.
-دارم از خشم منفجر می شوم.
و پس از آن رفتار طرف مقابل را توصیف کند تا به شنونده بفهماند که دلیل یا دلایل خشمگین بودن وی چیست. برای مثال:

بیان احساس خود+توصیف رفتار طرف مقابل

-خیلی عصبانی ام چون بدون اجازه به وسایلم دست زدی.
-دارم از خشم منفجر می شوم چون رفتارت نسبت به من تحقیرآمیز است.
توجه داشته باشید که رفتار را از شخصیت جدا کنید. شما حق دارید از رفتار دیگری انتقاد کنید و آن را زیر سؤال ببرید، اما حق ندارید شخصیت او را زیر سؤال ببرید. مواردی از بیان نامناسب:
-خیلی عصبانی ام به خاطر بی فکر بودنت.
-از شما خشمگین ام چون آدم سوء استفاده کننده ای هستی.
به علاوه بیان خشم با جملاتی که با تو شروع می شوند نیز شیوه ی مناسبی نیست، به موارد زیر توجه نمایید.
-تو مرا عصبانی می کنی.
-همه ی دردسرها از توست، تو باعث می شی که به هم بریزم.
به کارگیری بیان قاطعانه در ابراز احساسات از جمله خشم به شما کمک می کند تا هم احساسات خود را تخلیه نمایید و هم بدون صدمه زدن به شخصیت طرف مقابل او را در جریان احساسات خود قرار دهید. به این ترتیب نیازی نمی بینید برای کنترل خشم یا فرار از آن به سیگار روی آورید و با توجیه نادرست و خودفریبی به این نتیجه برسید که اگر سیگار نباشد نمی توانید با احساس خشم خود مقابله کنید.
منبع مقاله :
قهاری، شهربانو؛ (۱۳۸۶) زندگی بدون سیگار، تهران: نشر قطره، چاپ اول.



لینک منبع

اشتراک گذاری مطلب

انتشار مطالب با ذکر منبع مجاز می باشد.