احزاب

احزاب سیاسی در ایران

احزاب سیاسی در ایران

  نویسنده: نجف لک‌زایی   احزاب سیاسی در ایران از پدیده‌های مدرن به شمار می‌آیند و در ایران قدیم نهادی به نام حزب مطرح نبود. البته باید به این نکته توجه کرد که وقتی می‌‌گوییم حزب پدیده‌ای جدید است و در گذشته نبوده، مراد لغت حزب نیست، تا کسی جست و جو کند و بگوید کلمه‌ی حزب در قرآن هم آمده است، بلکه مراد از حزب، نهادی با ویژگی‌ها و کارکردهای خاص می‌باشد. به هر حال، نکاتی که باید در مقدمه‌ی این بحث به آنها تو...

ادامه مطلب

تحولات اجتماعی زمینه ساز احزاب سیاسی

تحولات اجتماعی زمینه ساز احزاب سیاسی

نویسنده: حجت الله ایوبی تغییراتی که در مرکز پدید آمد بستر مناسبی را برای احزاب سیاسی آفرید، اما همان گونه که گفته شد این تغییرات شرط لازم زمینه سازی تحزب هستند و به هیچ وجه شرط کافی به شمار نمی روند. تغییراتی که روابط اجتماعی به خود دید، بستر فعالیت احزاب سیاسی را هرچه بیشتر آماده کرد. از بین تحولات اجتماعی گوناگون تنها به دو تحول اساسی و اثرگذار در این عرصه می پردازیم. فردگرایی (اندیویدوئالیسم) و مشروعیت گ...

ادامه مطلب

احزاب میانه‌رو در فرانسه

احزاب میانه‌رو در فرانسه

  نویسنده: حجت الله ایوبی   حزب اتحاد برای دموکراسی فرانسوی (یو.د.اف.) سرسلسله میانه‌رو‌ها گروه‌هایی که پیش‌تر از آنها به عنوان جریان‌های اصلی و میانه‌رو یاد شد، به ابتکار والری ژیسکاردستن به هم پیوستند و حزبی را به وجود آوردند که بیش از دو دهه همه این جناح‌ها را گردهم آورد. حزب یو.د.اف. که در سال ۱۹۷۸ اعلام وجود کرد، پرچمدار اصلی میانه‌روی در دهه نود بود. والری ژیسگاردستن که در سال ۱۹۷۴ به الیزه راه یافت پیروزی...

ادامه مطلب

احزاب چپ‌گرا در فرانسه

احزاب چپ‌گرا در فرانسه

  نویسنده: حجت الله ایوبی   حزب سوسیالیت فرانسه: تولد حزب سوسیالیست بر ویرانه‌های اس. اف. ای. او. قانون اساسی سال ۱۹۵۸ به زندگی چهارمین جمهوری فرانسه پایان داد. قانون اساسی جدید و گذار از جمهوری پنجم دسته بندی‌های تازه‌ای را در جناح چپ به وجود آورد. کمونیست‌ها به شدت با این قانون اساسی مخالفت کردند، اما در اردوگاه سوسیالیست‌ها اختلاف دیدگاه درگرفت. پیرِماندس فرانس همراهی گی موله را در نگارش قانون جدید...

ادامه مطلب

احزاب راست‌گرا در فرانسه

احزاب راست‌گرا در فرانسه

  نویسنده: حجت الله ایوبی   گلیست‌ها برادر بزرگ دست‌راستی‌های فرانسه ژنرال دوگل با احزاب سیاسی میانه خوبی نداشت. با این وجود، همرزمان سیاسیش او را متقاعد کردند که برای ماندن بر قدرت از تحزب گریزی نیست. دوگل که هیچ حزبی را با نامِ خود برنمی‌تافت، سرانجام با تشکیل «اتحاد برای جمهوری جدید (۱)» با نامِ کوتاه یو. ان. ار موافقت کرد. در انتخابات سال ۱۹۵۸، این حزب با به دست آوردن ۱۹۳ کرسی در مجلس ملی فرانسه پای...

ادامه مطلب

کتاب‌شناسی تحزب

کتاب‌شناسی تحزب

     آشنایی با مهم‌ترین کتاب‌های منتشر شده در خصوص احزاب و تحزب در ایران – روش شناسایی احزاب و افشای خط سازمان منافقین، اسدالله بادامچیان، اوج، تهران، ۱۳۶۱ – تحزب و تشکل‌های سیاسی در ایران، اسدالله بادامچیان، اندیشه‌ی ناب، تهران، ۱۳۸۸ – تحزب و تشکل از دیدگاه علمی و تاریخی، اسدالله بادامچیان، اندیشه‌ی ناب، تهران، ۱۳۸۹ – آنچه درباره‌ی حزب و تشکل باید بدانیم، اسدالله بادامچیان، ان...

ادامه مطلب

خلأ حزب جمهوری اسلامی

خلأ حزب جمهوری اسلامی

  نویسنده: محمدرضا یل (۱)   بررسی حزب مطلوب در نظام مردم سالاری دینی حزب جمهوری اسلامی بزرگترین و اثرگذارترین حزب کشور در سال‌های ابتدایی پیروزی انقلاب بود که هم تشکیل شده از سران و رهبران انقلاب اسلامی بود و هم سایر نیروهای مورد نیاز برای مدیریت‌های عالی کشور را تأمین می‌کرد. با انحلال این حزب و از بین رفتن تشکیلات و سازمان حزبی آن که در سراسر کشور گسترده بود، خلأ نقش آفرینی مجموعه‌ای انقلاب پدید آمد که تا به...

ادامه مطلب

حزب از منظر دو آیت‌الله

حزب از منظر دو آیت‌الله

  نویسنده: حمید غلامی (۱)   مطالعه‌ی تطبیقی تحزب در منظومه‌ی فکری شهید بهشتی و آیت الله مصباح یزدی حزب و مقوله‌ی تحزب در تاریخ معاصر ایران همواره پدیده‌ای چالش برانگیز بوده است. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، چالش‌های فراروی تحزب در کشور و نظرات مختلف موافقین و مخالفین به واسطه‌ی تحولات بنیادین و ایدئولوژیک نظام، محل بحث دوباره یافت و هیچ گاه از صحنه‌ی سیاست در کشور حذف نشد. در سپهر سیاست ایران عموماً بار معنا...

ادامه مطلب

نوزاد نارس!

نوزاد نارس!

  نویسنده: محمد جعفری    سیر تحزب در ایران و دلایل عدم توفیق آن در گفتگو با دکتر یعقوب توکلی «مادر حزب‌زایی در ایران به دلیل اینکه پشت سرهم بچه‌ی ناقص زاییده، از زاییدن بچه‌ی جدید می‌ترسد!» این را یعقوب توکلی مورخ و استاد دانشگاه‌های سوره و شهید بهشتی می‌گوید. او معتقد است مشکل اساسی جامعه‌ی ایران، مشکل انقطاعی بودن و عدم تداوم است. به بیان این تاریخ پژوه، احزاب نیز در ایران با بحران انقطاع مواجه‌اند. عده‌ای جمع می‌شوند، ...

ادامه مطلب

حزب سیاسی

حزب سیاسی

نویسنده: ژان بلوندل مترجم: حسن چاوشیان POLITICAL PARTY احزاب سیاسی برای دستیابی به اهداف خود در کسب قدرت یا ممانعت از به قدرت رسیدن دیگران، نوعاً دم و دستگاه عریض و طویلی بنا می‌کنند که در سراسر کشور شاخه‌ها و شعبه‌هایی دارد؛ آن‌ها برنامه‌های خود را معمولاً به کل جمعیت پیشنهاد یا تحمیل می‌کنند؛ و نسل‌های بعدی سیاستمداران را عضوگیری می‌کنند. احزاب سیاسی اساساً پدیده‌های ...

ادامه مطلب

فرانسه: الگوی نظام چندحزبی پایدار

فرانسه: الگوی نظام چندحزبی پایدار

نویسنده: حجت الله ایوبی فرانسوی ها در بسیاری از امور از جمله در تجربه ی تحزب، خود را دارای الگویی فرانسوی می دانند. درباره ی احزاب سیاسی و نظام حزبی این ادعا چندان دور از واقعیت نیست. کم نیستند کشورهایی که از فرانسه الگوبرداری کرده اند و نظام چندحزبی و دوقطبی را برای رقابت های سیاسی خود برگزیده اند. بررسی چگونگی پیدایی و پایایی احزاب سیاسی در فرانسه از این رو دارای اهمیت فراوان است. نوگرایی سیاسی در فرانسه بر...

ادامه مطلب

انگلستان نماد نظام های دوحزبی

انگلستان نماد نظام های دوحزبی

نویسنده: حجت الله ایوبی انگلیسی ها به خوبی توانستند به دور از هیجان های انقلابی که قاره ی اروپا به خود دیده، بین نظام پادشاهی و حکومت، نمایندگی برخاسته از آرای اکثریت درست کنند. انگلستان اتحادی از کشورهای مختلف است که هر یک دارای ویژگی های مخصوص خود هستند و حتی از نظر قوانین انتخاباتی و نظام های انتخاباتی، تفاوت های زیادی با هم دارند. افزون بر اختلاف ها و چندگونگی جغرافیایی، اختلافات شدید مذهبی، شکاف عمیقی ...

ادامه مطلب

رقابت و نظام حزبی

رقابت و نظام حزبی

نویسنده: حجت الله ایوبی هرجا از نظام (سیستم) سخن می رود، باید از روابط بینابین و کنش دائمی بین اجزای مختلف سراغ گرفت. نظام از برآیند ارتباطات متقابل بین اجزای یک مجموعه پدید می آید، به شرط آنکه مجموعه ی این روابط، قانونمند، منظم، بینابین و پیوسته باشد و در نتیجه ی آن موجود دیگری پدید آید که وجودش تنها حاصل جمع جبری اجزاء نباشد. به عنوان نمونه، از مجموعه ی روابط بین اعضای بدن که متقابل و پیوسته است، پدیده ی جدیدی به نام انس...

ادامه مطلب

انتخابات در نظام حزبی

انتخابات در نظام حزبی

نویسنده: حجت الله ایوبی نظام انتخاباتی و تأثیر آن بر نظام حزبی با عمومیت یافتن حق رأی، مسئله ی انتخابات به یکی از مهم ترین مباحث نظام های دموکراتیک تبدیل شد. از آنجا که چگونگی توزیع کرسی های نمایندگی بین احزاب و گروه های سیاسی، ارتباط مستقیمی با نظام انتخاباتی هر کشور دارد، مسئله ی نظام های انتخاباتی و چگونگی تفسیر آرای رأی دهندگان در علم سیاست، جایگاه ویژه ای دارد. در بسیاری از کشورها اصلاح قوانین انتخاب...

ادامه مطلب

احزاب کارتلی و دولتی

احزاب کارتلی و دولتی

نویسنده: حجت الله ایوبی تحولات جدید سازمان، خاستگاه و ایدئولوژی احزاب احزاب سیاسی از آغاز پیدایش تاکنون مراحل گوناگونی را پشت سر گذاشته اند. در همه ی این مراحل حزب سیاسی بخشی از جامعه مدنی به شمار آمده است. نخستین احزاب سیاسی که احزاب اشرافی و یا به بیان موریس دوورژه احزاب عوام نام گرفتند پایی در دولت و پایگاهی هم در درون جامعه ی مدنی داشتند. احزاب توده ای یا عوام که در دومین مرحله پدید آمدند، اساساً ری...

ادامه مطلب

احزاب برخاسته از شکاف شهر/ روستا

احزاب برخاسته از شکاف شهر/ روستا

نویسنده: حجت الله ایوبی این دسته از احزاب سیاسی ریشه در انقلاب صنعتی دارند. پس از انقلاب صنعتی، روستاییان خود را در برابر شهر در خطر دیدند و شکافی میان شهر و روستا پدید آمد. دو دسته حزب سیاسی در نتیجه ی این شکاف پدید آمدند: احزاب پشتیبان شهرها و احزاب هوادار زندگی روستایی. گروه نخست احزابی هستند که از منافع جامعه ی صنعتی حمایت می کنند، ولی از آنجا که خواسته های جامعه شهری به وسیله ی احزاب مختلف جامعه ی صنعتی، احزاب بورژ...

ادامه مطلب

هزینه های احزاب سیاسی

هزینه های احزاب سیاسی

نویسنده: حجت الله ایوبی احزاب و گروه های سیاسی از آغاز تا پیدایش، با مشکل تأمین هزینه ی فعالیت هایشان روبه رو بوده اند. احزابی که موریس دوورژه آنها را احزاب خواص می نامید، تنها بر دارایی های شخصی رهبران خود، که بیشتر از اشراف و ثروتمندان بودند، تکیه داشتند، ولی احزاب عوام که برخاسته از طبقات میانی و پایین جامعه بودند، راهی جز یاری جستن از اعضای شان نداشتند و امور خود را با حق عضویت می گذراندند. منابع مالی محدود یادشده، در ...

ادامه مطلب

احزاب برخاسته از شکاف دولت – کلیسا

احزاب برخاسته از شکاف دولت – کلیسا

نویسنده: حجت الله ایوبی در نتیجه ی تشکیل دولت های ملی، یکی از شکاف های بین دولت و جامعه ی دین داران وابسته به کلیسا پدید آمد. در یک سوی این شکاف طرفداران دولت لائیک قرار داشتند و در سوی دیگر، طرفداران کلیسا در برابرشان صف آرایی کرده بودند. در بسیاری از کشورهای اروپای غربی احزاب کاتولیک برای دفاع از منافع کلیسا و ارزش های دینی به وجود آمدند. این احزاب که دموکرات مسیحی نام گرفتند در برخی از کشورهای اروپای غربی مان...

ادامه مطلب

احزاب برخاسته از شکاف مرکز- پیرامون

احزاب برخاسته از شکاف مرکز- پیرامون

نویسنده: حجت الله ایوبی شکاف مرکز/ پیرامون، از جمله شکاف هایی است که اروپای غربی از زمان تشکیل دولت های ملی به خود دیده است. پیش تر، چگونگی پیدایش این شکاف و پیامدهایش بررسی شد. در دو سوی این شکاف دو ناسیونالیسم در مقابل هم صف آرایی کردند؛ ناسیونالیسم ملی و وابسته به مرکز (دولت ملی) و ناسیونالیسم وابسته به پیرامون. این شکاف در کشورهای اروپای غربی منشأ تشکیل دو خانواده ی حزبی، یعنی خانواده ی احزاب مرکزگرا و مداف...

ادامه مطلب

سازمان و ایدئولوژی احزاب

سازمان و ایدئولوژی احزاب

نویسنده: حجت الله ایوبی قدیمی ترین نگاه به احزاب سیاسی توجه ویژه ای به ساختار و تشکیلات حزبی داشت و احزاب سیاسی را سازمان های ایدئولوژیک می دانست. احزاب سازمان های مدرنی اند که افراد همفکر و هم آرمان را برای دفاع از منافعشان گردهم آورده اند. اگرچه امروز سازمان حزبی دچار تحولات فراوانی شده و از احزاب ایدئولوژیک گذشته خبری نیست، همچنان سازمان و مرام حزبی شاخصی برای دسته بندی احزاب سیاسی است. سازمان و حزب، د...

ادامه مطلب

احزاب برخاسته از شکاف فرادستان/ کارگران

احزاب برخاسته از شکاف فرادستان/ کارگران

نویسنده: حجت الله ایوبی احزاب برخاسته از مبارزات طبقاتی مهم ترین احزاب سیاسی در جوامع غربی به شمار می روند. همان گونه که پیش تر آمد، شکاف فرادستان و کارگران پس از انقلاب صنعتی در جوامع غرب ایجاد شد. در یک سوی این شکاف، گروه بزرگ کارگران و کسانی قرار دارند که جز نیروی کار چیز دیگری ندارند و فقر و مشکلات خود را نتیجه ی ثروت اندوزی صاحبان ثروت و سرمایه می دانند. این شکاف ماهیت اقتصادی و اجتماعی دارد و عامل اصلی اختلاف و گس...

ادامه مطلب