نظریه های روابط بین الملل

مسائل نظری در مناسبات بین دین و روابط بین‌الملل

مسائل نظری در مناسبات بین دین و روابط بین‌الملل

  سخنران: دکتر محی الدین مصباحی   مقدمه رابطه‌ی دو مفهوم دین و روابط بین‌الملل و تأثیر و تأثر آنها در دو عرصه‌ی نظری و عملی، دیر زمانی مورد توجه نظریه پردازان روابط بین‌الملل و گاه متفکران دینی بوده است.(۱)(۲) علی رغم دین زدایی از روابط بین‌الملل که به خصوص از اروپای پسا وستفالیا آغازیدن گرفت. اندیشمندان روابط بین‌الملل در سه دهه‌ی اخیر اهمیت کنش و واکنش و تعامل این دو مقوله را مجدداً مورد تأکید قرار دادند...

ادامه مطلب

نقش دین در تعیین اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران

نقش دین در تعیین اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران

  نویسنده: محمد جواد حیرانی نیا *   مقدمه از آغاز انقلاب اسلامی ایران در سال ۵۷ شمسی، جمهوری اسلامی ایران به دلیل ماهیت انقلابی و اسلامی بودنش دارای بنیان‌های ایدئولوژیک بوده و عملکرد خاصی در سیاست خارجی داشته که با عمده روندهای جاری نظام بین‌الملل تطابق محدودی داشته است. این ناسازگاری را تا حدودی می‌توان ناشی از نوع معرفت غالب و حاکم بر دین و متون دینی به عنوان روح حاکم بر سیاست خارجی بعد از انقلاب اسلامی دان...

ادامه مطلب

اسلام و سیاست بین‌الملل: بررسی موردی دیدگاه امام خمینی به سیاست بین الملل

اسلام و سیاست بین‌الملل: بررسی موردی دیدگاه امام خمینی به سیاست بین الملل

  نویسنده: دکتر یحیی فوزی   مقدمه اسلام یک دین جهانی، همگانی و فراگیر است. به یک قوم و نژاد و یک کشور و منطقه اختصاص ندارد، یک آئین بزرگ انسانی است که برای هدایت و سعادت تمام انسان‌ها و نجات بشریت آمده است؛ یک دین فراملیتی و فرامنطقه‌ای و فراقاره‌ای است. سیاست چه در سطح داخلی و ملی و چه در سطح بین‌المللی، بخش مهمی را در برنامه‌های راهبردی و استراتژی‌های عملی اسلام به خود اختصاص داده است. جنبه‌های سیاسی- اجتماعی و دید ...

ادامه مطلب

دین در روزگار جهانی شدن

دین در روزگار جهانی شدن

  نویسنده: دکتر حسین مسعودنیا (۱)   مقدمه موضوع جهانی شدن و پیامد‌‌های آن در سال‌‌‌های اخیر یکی از موضوعات مورد علاقه‌ی پژوهشگران شاخه‌‌‌های مختلف علوم انسانی در ایران بوده است. شاید علت جذابیت موضوع و امکان انجام پژوهش‌‌‌های متنوع پیرامون آن، عدم اتفاق نظر درخصوص تعریف واژه، تاریخچه و ماهیت آن باشد. ولی صرفنظر از این اختلاف نظر‌ها، جهانی شدن به عنوان یک واقعیت از ابعاد مختلف در جوامع، از جمله ایران، تأثیرگذار بوده ا...

ادامه مطلب

اسلام سیاسی و روابط بین‌الملل؛ تأملی انتقادی در بنیان‌های تقابل جویی

اسلام سیاسی و روابط بین‌الملل؛ تأملی انتقادی در بنیان‌های تقابل جویی

  نویسنده: دکتر سید علی میرموسوی (۱)   مقدمه اسلام و روابط بین‌الملل یکی از حوزه‌های مطالعاتی بین رشته‌ای است که تا کنون پژوهش‌های بسیاری درباره آن انجام گرفته است. بسیاری از این پژوهش‌ها در صدد بوده‌اند تا بر اساس منابع و متون دینی دیدگاه اسلام در مورد روابط بین‌الملل را ترسیم و براساس آن اهداف و اصول حاکم بر روابط و سیاست خارجی دولت اسلامی را مشخص کنند. (۲) این پژوهش‌ها که در پرتو برجسته شدن ابعاد سی...

ادامه مطلب

جهانی شدن و چالش‌های دینی و ملی حاصل از آن

جهانی شدن و چالش‌های دینی و ملی حاصل از آن

  نویسندگان: دکتر یونس نوربخش (۱) صدیقه سلطانیان (۲)   مقدمه اگرچه جهانی شدن هم به عنوان یک اندیشه و هم به عنوان یک واقعیت اجتماعی، پدیده‌ای قدیمی محسوب می‌شود، ولی جهانی شدن با مفهوم و کارکردهای امروزین آن پدیده‌ای است کاملاً جدید و در واقع مبنای شکل گیری دوره جدیدی از تاریخ بشر محسوب می‌شود. واژه‌ی جهانی مدت‌ها پیش وجود داشت اما معمول شدن واژه «جهانی شدن»(۳) نشانگر دلمشغولى امروزین ما به مسائل جهان است و...

ادامه مطلب

اسلام گرایی؛ چالش نوین روابط بین‌الملل

اسلام گرایی؛ چالش نوین روابط بین‌الملل

  نویسنده: دکتر سیروس فیضی (۱)   مقدمه یکی از مهم‌ترین مباحث مطرح در غرب پس از جنگ سرد و به ویژه ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، این مسئله است که اسلام سیاسی به سرعت و با انسجام خاصی در حال سازمان یافتن است و این برای غرب می‌تواند خطرناک باشد و تمدن غرب را همان گونه که بسیاری از نویسندگان برجسته و استراتژیست‌های مهم بیان کرده‌اند، به چالش بکشد. هرچه این بحت‌ها در سطح نظری در غرب مهم‌تر بوده، در جهان اسلام، نمودهای عم...

ادامه مطلب

دین و حقوق بشر بررسی و نقد دیدگاه محمد عابد الجابری

دین و حقوق بشر بررسی و نقد دیدگاه محمد عابد الجابری

  نویسنده: محمد فرازمند (۱)   مقدمه منظور از حقوق بشر در این مقاله، مواد ۳۰ گانه مندرج در اعلامیه جهانی حقوق بشر (۲) می‌باشد که پیش نویسی آن توسط کمیسیون حقوق بشر تهیه شده و در سال ۱۹۴۸، در مجمع عمومی سازمان ملل به تصویب رسید. از آن زمان به بعد، اکثر قریب به اتفاق کشورهای جهان از جمله ایران و سایر کشور اسلامی آن را به طور قانونی پذیرفته‌اند، یعنی متعاهد آن محسوب می‌شوند. اگرچه ریشه‌های تاریخی و فلسفی حق...

ادامه مطلب

درآمدی بر نظریه انتقادی روابط بین‌الملل در اسلام

درآمدی بر نظریه انتقادی روابط بین‌الملل در اسلام

  نویسنده: دکتر منصور میراحمدی (۱)   مقدمه نظریه پردازی در حوزه مطالعات روابط بین‌الملل، در دهه‌ها‌ی اخیر با چرخش‌ها‌ی معرفت‌شناختی و روش‌شناختی مهمی همراه بوده است. بی‌تردید می‌توان این چرخش‌ها‌ را به «گذار از رویکرد پوزیتیویستی» تعبیر نمود. در این گذار، غلبه و مرجعیت رویکرد پوزیتیویستی هم به لحاظ معرفت‌شناختی و هم روش‌شناختی در مطالعات روابط بین‌الملل از بین رفته، رویکردهای متعدد دیگری با اقبال روبه ر...

ادامه مطلب

دین و روابط بین‌الملل (یک نگاه انتقادی)

دین و روابط بین‌الملل (یک نگاه انتقادی)

  نویسنده: سید جواد طاهایی (۱)   مقدمه هر فرهنگی درون خود حاوی فلسفه‌ای است. یک مفروضه‌ی محافظه کار این مقاله مبتنی بر یک راهیابی عقلی (منسوب به اینشتین) است؛ اینکه مسائل را نمی‌توان در همان سطحی حل کرد که از آن سطح برخاسته‌اند. وقتی ایده‌ها‌، مفاهیم و راهیابی‌ها‌ی تازه‌ای پیدا می‌شوند که می‌خواهند نظمی را کهنه کنند و از آن حد فراتر روند، این به آن معنی است که حتماً نظم فکری موجود یا گفتمان حاکم یا علم رسمی...

ادامه مطلب

درباره‌ی امتناع و امکان نظریه‌ی دینی روابط بین‌الملل

درباره‌ی امتناع و امکان نظریه‌ی دینی روابط بین‌الملل

  نویسنده: سید جواد طاهایی *   مقدمه در این مقاله استدلال می‌شود که بدون اتکاء به تجربیات عملی و فلسفه و عقاید پایه‌ای نظام جمهوری اسلامی ایجاد نظریه اسلامی روابط بین‌الملل ناممکن است. در ابتدا، احتمالاً می‌توان توافق کرد که مساعی دانشگاهی و حوزوی در ایران برای ایجاد نظریه دینی روابط بین‌الملل (و برای ایجاد هر نظریه دینی دیگری در رشته‌های علوم اجتماعی مدرن) عموماً کوشش‌هایی موضوع محور و نه مسئله محورند که ...

ادامه مطلب

اسلام و ماهیت روابط بین‌الملل

اسلام و ماهیت روابط بین‌الملل

  نویسنده: دکتر محمد ستوده (۱)   مقدمه مطالعه روابط بین‌الملل به عنوان یک قلمرو پژوهش در نیمه دوم قرن بیستم اهمیت بیشتری یافت و با گذشت زمان، بر ابعاد مفهومی و نظری آن افزوده شد. پیشرفت فن آوری‌های نوین ارتباطی و اطلاعاتی، باعث افزایش تعاملات بین‌المللی و تحولات نوین جهانی شد و مطالعات بین‌المللی، وارد مرحله‌ی نوینی گردید. یکی از محورهای اساسی مطالعه‌ی روابط بین‌الملل مربوط به ویژگی‌های محیط بین‌المللی است...

ادامه مطلب

مبانی فرانظری نظریه اسلامی روابط بین‌الملل

مبانی فرانظری نظریه اسلامی روابط بین‌الملل

  نویسنده: دکتر سید جلال دهقانی فیروزآبادی   مقدمه نظریه‌های روابط بین‌الملل، اعم از تبیینی، هنجاری، تکوینی و انتقادی، بر مبانی فرانظری خاصی استوارند.(۱) نظریه اسلامی روابط بین‌الملل، که در اینجا امکان پردازش آن مفروض پنداشته می‌شود نیز از این قاعده مستثنی نیست؛ به طوری که پردازش یک نظریه‌ی اسلامی روابط بین‌الملل، مستلزم تعیین و تبیین رهیافت فرانظری آن در چهارچوب جهان بینی اسلامی است. رهیافت‌های فرانظری مختلفی ...

ادامه مطلب

درک روابط بین‌الملل: رویکردی قرآنی

درک روابط بین‌الملل: رویکردی قرآنی

  نویسنده: دکتر اصغر افتخاری *   مقدمه «وَإِذْ قَالَ رَبُّکَ لِلْمَلَائِکَهِ إِنِّی جَاعِلٌ فِی الْأَرْضِ خَلِیفَهً قَالُوا أَتَجْعَلُ فِیهَا مَنْ یفْسِدُ فِیهَا وَیسْفِکُ الدِّمَاءَ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِکَ وَنُقَدِّسُ لَکَ قَالَ إِنِّی أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ». (قرآن کریم سوره مبارکه بقره (۲). آیه شریفه ۳۰). آنچه در آیه سی‌ام از سوره مبارکه بقره آمده، اگرچه در تفسیر عمومی به موضوع خلقت انسان و داستان...

ادامه مطلب

اصول روابط بین‌الملل در نظام اسلامی

اصول روابط بین‌الملل در نظام اسلامی

  نویسنده: آیت الله جوادی آملی   مقدمه این بحث از این جهت است که اسلام، دینی جهان شمول است. دلیل جهان شمول بودن اسلام این است که تدوین حقوق بشر و نیز قانون روابط بین‌الملل بر مبنای دینی امکان پذیر خواهد بود، به نحوی که بتواند جهان را در بسیاری از اصول، مشترک ببیند. به عبارت دیگر، مکتبی که توان تبیین اصول مشترک، برای جهان بشری را ندارد، نه توان جهان شمول بودن را دارد و نه توان تدوین حقوق بشر و روابط بین‌الملل ...

ادامه مطلب

اسلام و سامان‌دهی روابط ملت‌ها

اسلام و سامان‌دهی روابط ملت‌ها

  نویسنده : دکتر سیدجلال دهقانی‌فیروزآبادی (۱)    تلاشی برای بازآفرینی فرا نظریه‌ی اسلامی روابط بین‌الملل مقدمه رابرت کاکس، تئوریسین مکتب انتقادی در علوم سیاسی، برآن است که «نظریه برای کسی و برای هدفی آفریده می‌شود» کاکس این جمله را در نقد نظریه‌پرداری غالب در علم، مورد استفاده قرار می‌دهد. وی مخالف علم هژمونیک است و با انتقاد از رویکردهای «سنتی» به علم، دایره‌ی نظریه‌پردازی را باز می‌کند. ترجمه‌ی تأوی...

ادامه مطلب

بریتانیا و جامعه اقتصادی اروپا

بریتانیا و جامعه اقتصادی اروپا

نویسنده: جوزف فرانکل برگردان: وحید بزرگی ۱- مضمون روابط بریتانیا با اروپای غربی صرف‌نظر از سابقه تاریخی‌اش که به قرون وسطی و حتی عهد باستان می‌رسد، از پایان جنگ جهانی دوم تاکنون پیچیدگی بسیاری داشته است. این روابط بیش از یک ربع قرن ادامه داشته و شامل کلیه ابعاد سیاسی، اقتصادی، استراتژیکی و اجتماعی بوده است. آشفتگی مذاکرات سال ۱۹۷۱ پیرامون پیشنهاد ورود بریتانیا به جامعه اقتصادی اروپا (۱)، شاه...

ادامه مطلب

کنش دولت‌ها

کنش دولت‌ها

نویسنده: جوزف فرانکل برگردان: وحید بزرگی ۱- دیدگاه تصمیم گیری تحلیل کاملاً نظری تصمیمات تنها بر پایه نظریه‌ای عمومی در مورد رفتارهای سیاسی میسر است. برای این منظور سه مسأله را باید مشخص کرد: اوّل، قواعد حاکم بر تحول و یا تداوم میزان اهمیت مسائل خاصی از حوزه سیاست (که اغلب به برجستگی (۱) تعبیر می‌گردد)؛ دوّم، اصول حاکم بر تدبیر یا طرّاحی خط مشی‌های سیاسی بالقوه؛ و سوّم، قواعدی که بر گزینش کنش&...

ادامه مطلب

تعامل یا کنش متقابل دولت‌ها

تعامل یا کنش متقابل دولت‌ها

نویسنده: جوزف فرانکل برگردان: وحید بزرگی ۱- دیدگاه تحقیقات صلح هرچند مطالعه رفتاری دولت‌ها از محدودیت‌های نظریه‌های سنّتی سیاست قدرت فاصله گرفته امّا از آن نظریه‌ها کاملاً نبریده است. از این رو کسانی که بر ضرورت تحلیل منافع ملّی تأکید می‌کنند با دو انتقاد روبرویند، یکی انتقادی موجه که مطالعه منافع ملّی را بی نهایت دشوار می‌داند و دیگری انتقادی ناموجه مبنی بر اینکه این امر لزوما...

ادامه مطلب

تحلیل سیستم نظریّه‌ی روابط بین‌الملل

تحلیل سیستم نظریّه‌ی روابط بین‌الملل

نویسنده: جوزف فرانکل برگردان: وحید بزرگی ۱- ماهیت دیدگاه تحلیل سیستم‌ها (۱) این دیدگاه عمدتاً در مورد نظام بین‌المللی جهانی (۲) به کار می‌رود و به همین خاطر در تحلیل مستقیم سیاست خارجی، نسبت به سایر دیدگاهها کارآیی کمتری دارد. کاربرد اصلی این دیدگاه بررسی سیاست خارجی در وسیع‌ترین بافت آن، تشخیص الگوهای آن، و مقایسه آنها با الگوهای سیاست خارجی سایر دولت‌هاست. از این جهت در ابتد...

ادامه مطلب