اندیشمندان سیاسی

درباره‌ی ادوارد سعید

درباره‌ی ادوارد سعید

  نویسنده: حمید عضدانلو   سعید یک امریکایی فلسطینی تبار است که هم اکنون ریاست دانشکده‌ی ادبیات تطبیقی دانشگاه کلمبیا، در نیویورک، را به عهده دارد. سعید فردی است با ابعاد فکری متعدد که قادر است مسائل پیچیده‌ی روشنفکری را با شرایط سیاسی زمان پیوند زند. او منتقد فرهنگی، پژوهشگر اپرا، نوازنده‌ی پیانو، سخنران، تحلیل‌گر مسائل خاورمیانه، منتقد سخت‌گیر سیاست‌های تسلط‌گرایانه‌ی اسرائیل، و سخنگو و وکیل فلسطینیان و آرمان‌ه...

ادامه مطلب

اصول نظری نظام پیشنهادی میرزاملکم خان

اصول نظری نظام پیشنهادی میرزاملکم خان

  نویسنده: دکتر کریم مجتهدی   اخیراً در نزد طبقه‌ی کتابخوان ما توجه خاصی به جریانهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی نیمه‌ی دوم قرن نوزدهم و نیز به احوال رجالی پیدا شده است که احتمالاً به درجات مختلف منشأ اثر بوده و به معنایی انقلاب مشروطیت ایران را نه فقط نوید داده‌اند، بلکه به نحوی، حداقل از لحاظ نظری، در بنیان گرفتن آن سهم بسزایی داشته‌اند. نفس این توجه، صرف‌نظر از اینکه آیا در جهت تفکر واقعی است یا در جهت تقویت اعتقادات س...

ادامه مطلب

زندگی و پیشینه‌ی ابن‌خلدون

زندگی و پیشینه‌ی ابن‌خلدون

  نویسنده: فؤاد بعلی برگردان: دکتر غلامرضا جمشیدیها   ۱- زندگی و شخصیت ابن‌خلدون ابوزید عبدالرحمن محمد بن خلدون ولی الدین التونسی الحضرمی در ۲۷ می‌۱۳۳۲ میلادی در تونس به دنیا آمد. وی در خانواده‌ای رشد کرد که به خاطر فعالیتهایش در علم و سیاست مشهور بود. نیاکان عرب او بنی خلدون، که سرسلسله‌ی آنها خلدون بن خطاب است در قرن هشتم به اندلس (اسپانیا) نقل مکان کرده و بدین طریق شاهد شکوفایی و افول قدرت مسلمین در اسپان...

ادامه مطلب

تانستل، کاثبرت

تانستل، کاثبرت

نویسنده: Joy B.Easton مترجم: علی اصغر حلبی [kāθbert tānstal] Cuthbert Tunstall (ت. هَکفرت، یوْرکشر، انگلستان، ۸۵۳/ ۱۴۷۴؛ و.لندن، انگلستان، ۲۷ آبان ۹۳۸/ ۱۸ نوامبر ۱۵۵۹)، الهیات، سیاست، ریاضیات. تانستل پسر نامشروع تامس تانستل و یکی از دختران سرجان کانیرز [kanyerz] بود، و بعدها (بر طبق قانون دینی)، با ازدواج آن دو، به صورت مشروع درآمد. وی در آکسفرد (حدود ۸۷۰) و کیمبریج (حدود ۸۷۵) درس خواند ولی در سال ۸۷...

ادامه مطلب

اندیشه‌ی سیاسی هگل و آینده

اندیشه‌ی سیاسی هگل و آینده

نویسنده: بروس هداک برگردان: محمدحسین وقار در دوره‌ی پساانقلاب، سبکْ و طبیعتِ نظریه سیاسی تغییر بسیار یافت. نظریه به یک سلاح عمده سیاسی تبدیل شده بود. در این زمان، دنیای سیاست همه گروهها و طبقات را بالقوه دربرمی‌گرفت؛ اما همه نقشی فعال ایفا نمی‌کردند. رهبری و مشروعیت سیاسی سخت مورد مناقشه قرار داشت. افکاری باید مطرح می‌شد تا منافع را تأمین نماید. اغلب موفقیت یا شکست سیاسی در گرو بسیج مؤثر گر...

ادامه مطلب

دولتی که ماکیاولی می‌شناخت

دولتی که ماکیاولی می‌شناخت

نویسنده: بروس هداک برگردان: محمدحسین وقار شکل‌گیری دولت امروزین به مثابه یک شکل سیاسی در اوایل عصر حاضر آغاز شد؛ اما مدتی وقت لازم بود تا خصائص حقوقی و مؤثر آن تثبیت گردد. اندیشه‌ی اقتدار سیاسی متمرکز و برخوردار از تسلط و نفوذ در درون مرزهای یک سرزمین واحد و حاکم بر اطاعت اتباع بدون تمایزی مبتنی بر مقام، ابداعی بنیادین در تفکر سیاسی اروپا بود. می‌بایست شبکه‌های پیچیده‌ی وفاداری شخصی که د...

ادامه مطلب

هابز، لاک و جامعه ی مدنی

هابز، لاک و جامعه ی مدنی

نویسنده: حمید عضدانلو هابز و لاک (۱) با فاصله زمانی نسبتاً کم، و در شرایط اجتماعی- سیاسی نسبتاً یکسانی زندگی می کردند؛ هر دوی آن ها در زمره متفکران قرارداد اجتماعی به شمار می روند؛ هر دوی آن ها نظریه سیاسی خود را بر فرضیه وضعیت طبیعی بنا می کنند؛ هر دوی آن ها در جست و جوی ذات بشر و قوانینی طبیعی اند که هدایت کننده رفتار انسان است؛ و هر دوی آن ها درگیر مسائل مربوط به قدرت، حکومت، حقوق مدنی و امثال آن هستند. نظ...

ادامه مطلب

اندیشه ی سیاسی نیکولو ماکیاولی

اندیشه ی سیاسی نیکولو ماکیاولی

نویسنده: حمید عضدانلو شاید بهتر باشد نقطه آغازین دکترین ماکیاوّلی ( حداقل در رساله شهریار ) را در درک فلسفی اش از ذات انسان جست و جو کنیم. ماکیاوّلی معتقد بود که باید بپذیریم که همه انسان ها ذاتاً بد هستند. نزد وی، همه حکومت ها، حتی حکومت های خوب نیز دیر یا زود رو به انحطاط گذاشته و سقوط خواهند کرد. بگذارید همه حکومت ها بدانند که نمی توانند برای همیشه سیاست مطمئنی را دنبال کنند و بدون استثنا باید به همه آن ...

ادامه مطلب

اندیشه ی سیاسی دانته

اندیشه ی سیاسی دانته

نویسنده: حمید عضدانلو شاید تجربه سیاسی دانته مشابه تجربیات کسانی باشد که دوران زوال قرن سیزدهم ایتالیا را شاهد بودند. دانته در سال ۱۲۶۵ میلادی در فلورانس و در خانواده متوسطی چشم به جهان گشود که دعوی اشرافی بودن داشتند. خانواده او، مانند بسیاری از مردم فلورانس، حامی فرقه گلف ها (۱) بود که در درگیری های پاپ ها و امپراتوران بر سر تسلط ایتالیا، از پاپ ها پشتیبانی می کرد. دانته در جنگ کامپالدینو(۲)- که میان اهالی فلور...

ادامه مطلب

معرفی نیکولو ماکیاولی

معرفی نیکولو ماکیاولی

نویسنده: حمید عضدانلو بگذارید همه حکومت ها بدانند که نمی توانند برای همیشه سیاست مطمئنی را دنبال کنند و بدون استثنا باید به همه آن ها مشکوک بود. ماکیاولّی شرایط سیاسی ایتالیا، در زمان ماکیاولّی، شرایطی نسبتاً منحصربه فرد بود. برخلاف انگلستان و فرانسه، ایتالیا از نظر سیاسی کشوری یکپارچه و متحد نبود. گرچه شهرگرایی و دیدگاه های مربوط به آن، در فرانسه و انگلستان، از اهمیت زیادی برخوردار شده بودند اما رشد و تو...

ادامه مطلب

اندیشه ی سیاسی توماس آکویناس

اندیشه ی سیاسی توماس آکویناس

نویسنده: حمید عضدانلو از جمله تغییرات اجتماعی مهمی که در دوران قرون وسطی رخ داد، و تأثیری در اندیشه های فلسفی-سیاسی این دوران گذاشت، رواج شهر بود. گرچه به نظر می رسد که فلسفه مدرسی، نظام فئودالی را پذیرفته بود، اما تنها نهادهایی مورد تأیید و ترجیح آن بود که طبیعتی غیرفئودال داشتند. هرچه فلسفه مدرسی بیشتر و بیشتر جذب اندیشه های اخلاقی و سیاسی ارسطو می شد، بیشتر و بیشتر برای زندگی شهری اهمیت قائل می شد و زندگی روستایی ...

ادامه مطلب

ارسطو و جامعه ی سیاسی

ارسطو و جامعه ی سیاسی

نویسنده: حمید عضدانلو اگر بتوان افلاطون را فیلسوفی به شمار آورد که طرحی کلی و صوری از یک دولتشهر عقلانی را به تصویر کشیده است، می توان ارسطو را فیلسوفی دانست که همه تلاشش این بوده تا حلقه گمشده میان صورت ها و واقعیت تجربه سیاسی را کشف کرده و بنمایاند. گرچه ارسطو تفاوت های زیادی، به ویژه از نظر روش شناختی با استاد خود دارد، اما از نظر هستی شناسی و معرفت شناسی، اکثر نظریه های استاد خود را پذیرفته و تلاش کرده است...

ادامه مطلب

اندیشه ی سیاسی آگوستین قدیس

اندیشه ی سیاسی آگوستین قدیس

نویسنده: حمید عضدانلو پس از سقوط و انهدام دولتشهرهای یونان، امپراتوری روم بر قلمروهای اطراف مدیترانه مسلط شد. در دوره تسلط رومیان، تحقیقات فلسفی که توسط افلاطون، ارسطو و دیگر فلاسفه کلاسیک یونان دنبال می شد، هم از نظر کمی و هم از نظر کیفی، رو به زوال نهادند. گرچه رومیان ایده های مهمی را در قلمرو اندیشه رسمی و قانونی بنیان نهادند، اما در مقایسه با یونانیان هیچ سیستم فلسفی ارائه ندادند. در قرن پنجم میلادی و با...

ادامه مطلب

اندیشه ی سیاسی افلاطون

اندیشه ی سیاسی افلاطون

نویسنده: حمید عضدانلو گرچه می توان سقراط را بنیان گذار نظریه های اخلاقی و سیاسی ای دانست که در قرن چهارم میلادی سربلند کردند، اما این افلاطون بود که اولین سیستم های اندیشه سیاسی را بنا نهاد. او را می توان بنیان گذار یک متافیزیک منسجم و معرف سطوح مختلفی از تجزیه و تحلیل های سیاسی دانست. مطالعات تحقیقی و انتقادی مدرن به ندرت توانسته اند سرچشمه تفکر سیاسی افلاطون را در شرایط اجتماعی و سیاسی ای پیدا کنند که افلاطون در آ...

ادامه مطلب

اندیشه ی سیاسی سقراط

اندیشه ی سیاسی سقراط

نویسنده: حمید عضدانلو آن چه امروز درباره سقراط می دانیم از طریق دو منبع اصلی افلاطون و کسنوفون، که هر دو از شاگردان او بودند، و نمایشنامه کمدی آریستوفانس با نام ابرها (۱) به دست ما رسیده است. آریستوفانس در این نمایشنامه سقراط را به خاطر پرسش گری درباره زمین شناسی، جغرافیا، و موضوعات دیگر به سخره می گیرد. او یقیناً با پرسش گری های پایان ناپذیر سقراط درباره اخلاقیات میانه چندان خوشی نداشته است. توصیف کسنوفون دربا...

ادامه مطلب

بنیان گذاران میراث روشنفکری مغرب زمین

بنیان گذاران میراث روشنفکری مغرب زمین

نویسنده: حمید عضدانلو گرچه اندیشه سیاسی در قرن بیستم رشد زیادی کرده است، اما بسیاری از مسائل و پرسش هایی که ذهن نظریه پردازان معاصر را به خود مشغول داشته همان مسائل و پرسش هایی است که موردتوجه اندیشمندان سیاست در طول تاریخ بوده است. از این رو، شگفت انگیز نیست اگر می بینیم که ایده های متفکرانی مانند افلاطون و ارسطو هنوز بر نظریه های سیاسی امروز سایه افکنده و تأثیر زیادی بر اندیشه های سیاسی متفکران امروزی می گذارد. ...

ادامه مطلب

هرتس، جان Herz,John

هرتس، جان Herz,John

نویسنده: مارتین گریفیتس مترجم: علیرضا طیب مانند آثار سوزان استرنج، نوشته های جان هرتس را هم نمی توان بدون وارد ساختن برخی قید و شرط ها کاملاً متعلق به مکتب فکری واقع گرایی دانست. وی در نخستین کتابش از موضع خویش با عنوان لیبرالیسم واقع گرایی یاد می کند که گویای آثار کسی است که ضمن اعتراف به محدودیت های تجربی مورد اشاره ی برخی واقع گرایان سنتی تر، بر لزوم پشت سر گذاشتن این محدودیت ها در جست و جوی نوعی نظم جهانی انسانی ت...

ادامه مطلب

هلد، دیوید Held,David

هلد، دیوید Held,David

نویسنده: مارتین گریفیتس مترجم: علیرضا طیب دیوید هلد استاد سیاست و جامعه شناسی در دانشگاه آزاد انگلستان است. وی در بیست سال گذشته مطالب فراوانی درباره ی نظریه ی سیاسی و اجتماعی دوران نو به رشته ی تحریر درآورده که تکیه ی آن ها بر سرشت مردم سالاری و چشم اندازی های آن در دوران جهانی شدن بوده است. کارهای او را می توان اصلاحیه ی خوبی بر آثار فوکویاما دانست که مدعی است چون اکنون مردم سالاری لیبرال یگانه شکل مشروع اداره ...

ادامه مطلب

هافمن، استنلی Hoffmann,Stanley

هافمن، استنلی Hoffmann,Stanley

نویسنده: مارتین گریفیتس مترجم: علیرضا طیب استنلی هافمن از چهره های نامدار بررسی مسائل سیاسی فرانسه و سیاست تطبیقی اروپا و نیز سیاست خارجی امریکا و نظریه ی روابط بین الملل است. مرشد فکری او رمون آرون، اندیشمند فرانسوی است و او نیز مانند استادش نگرشی اندوه بار، لیبرال و وبری دارد. هافمن، در مقام محقق سیاست خارجی امریکا و اخلاق بین المللی، درگیر بحثی مستمر با سیاست گذاران و واقع گرایان بوده است. او به ارزش های لیبرالی باور ...

ادامه مطلب

هاس، ارنست Haas,Ernst

هاس، ارنست Haas,Ernst

نویسنده: مارتین گریفیتس مترجم: علیرضا طیب شهرت ارنست هاس بیش از همه برای آن است که از پایه گذاران نوکارکردگرایی در بررسی همگرایی منطقه ای به ویژه در اروپاست. وی از دهه ی۱۹۷۰ سرگرم بررسی نقش آگاهی وفاق آمیز نخبگان در تسهیل همکاری میان دولت ها و تحلیل استعداد بالقوه ی اصلاح فعالیت های سازمان ملل متحد بوده است. هاس، نیز مانند بسیاری از اندیشمندان مهمی که در این دانشنامه معرفی کرده ایم، در ۱۹۳۸ در حالی که هنوز جوان بود ب...

ادامه مطلب

هابسون، جان Hobson,John

هابسون، جان Hobson,John

نویسنده: مارتین گریفیتس مترجم: علیرضا طیب جان هابسون در ۱۸۵۸ در دربی شایر انگلیس چشم به جهان گشود و در ۱۹۴۰ در روز دروغ اول آوریل چشم از جهان فروبست که این تقارن همان گونه که دیوید لانگ با طعنه ای شیطنت آمیز یادآور می شود می تواند برای توجیه تصویری که از هابسون در مقام یک آرمان گرا ترسیم شده است کافی به نظر رسد(Long 1991:285). در بررسی روابط بین الملل از هابسون در کنار آلفرد زیمرن و نورمن انجل به منزله ی مهم ترین منت...

ادامه مطلب