اندیشه سیاسی در غرب

بحثی درباره‌ی اهمیت مردم‌سالاری

بحثی درباره‌ی اهمیت مردم‌سالاری

  نویسنده: آمارتیا سن مترجم: وحید محمودی   منطقه‌ی سانداربان که به معنی جنگل زیباست، در جنوب بنگال در هند واقع شده است. آن جا محل سکونت طبیعی ببر شاهی معروف بنگال که یک حیوان با اندام زیبا، سریع، با قدرت و درنده‌خوست، می‌باشد. به طور نسبی، تعداد کمی از آنها در حال حاضر باقی مانده‌اند. ولی، حیات ببرها به وسیله‌ی حفاظت از آنها از طریق قدغن بودن ورود به شکارگاه تداوم دارد. سانداربان همچنین در تولید عسل در خوشه‌ها...

ادامه مطلب

حقیقت‌گویی به قدرت

حقیقت‌گویی به قدرت

  نویسنده: ادوارد سعید مترجم: حمید عضدانلو   در اواسط دهه‌ی ۱۹۶۰ ، درست کمی قبل از اینکه مخالفت با جنگ ویتنام کاملاً پر طنین و فراگیر شود، با دانشجوی نسبتاً مسنی در دوره‌ی کارشناسی در دانشگاه کلمبیا رو به رو شدم که قصد داشت در سمیناری ثبت نام کند که تعداد محدودی دانشجو می‌پذیرفت. بخشی از گفته‌های او از این قرار بود که سرباز سابق جنگ بوده و در نیروی هوایی خدمت کرده است. او در حین صحبت با من مفهوم و هم‌آور و جذابی را به ...

ادامه مطلب

یهودستیزی

یهودستیزی

  نویسنده: یولیوس کارلباخ برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی    Anti-Semitism این اصطلاح ابتدا در جنبش‌های سیاسی آلمان در دهه‌ی ۱۸۷۰ و ۱۸۸۰ بر سر زبان‌ها افتاد. در این جریان‌های سیاسی تلاش می‎شد آزادی‌های سیاسی و اجتماعی یهودیان، که به تازگی کسب شده بود، از آن‎ها بازپس گرفته شود. اگر بخواهیم دقت را رعایت کنیم باید بگوییم که این اصطلاح [لاتینی] چندان درست نیست زیرا مسئله‎ی مخالفت با «سام...

ادامه مطلب

نظام سیاسی از منظر تالکوت پارسونز

نظام سیاسی از منظر تالکوت پارسونز

  نویسنده: گی روشه مترجم: عبدالحسین نیک گهر   پارسونز بر این باور بود که منطق نظریه‌ی کنش، او را مجاز بلکه مجبور می‌کند که همان مدل تحلیلی را که برای نظام عموی کنش به کار برده است در مورد هریک از نظام‌های فرعی جامعه نیزبه کار ببرد. روی همین اصل، مدل تحلیلی‌ای را که برای علم اقتصاد و جامعه شناسی اقتصادی ساخته و به کار برده بود درباره‌ی علم سیاست و جامعه شناسی سیاسی نیز به کار بست. اصالت و در عین حال نارسایی‌های ت...

ادامه مطلب

چپ نو

چپ نو

نویسنده: تام باتامور مترجم: حسن چاوشیان NEW LEFT اصطلاحی توصیفی که با مسامحه به مجموعه متنوعی از آموزه‌های سیاسی و جنبش‌های اجتماعی اطلاق می‌شود که در اواخر دهه‌ی ۱۹۵۰، پس از قیام ۱۹۵۶ در مجارستان، به وجود آمدند و در طول دهه‌ی ۱۹۶۰ با قوت و نیروی زیادی رشد و گسترش یافتند، خصوصاً در مخالفت با مداخله‌ی امریکا در ویتنام و اشغال نظامی چکسلواکی توسط کشورهای عضو پیمان ورشو. چپ نو جنبش‌های ا...

ادامه مطلب

تروتسکیسم

تروتسکیسم

نویسنده: نورمن جِراس برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی مترجم: حسن چاوشیان Trotskyism این اصطلاح که برگرفته از نام لئون تروتسکی (۱۸۷۹-۱۹۴۰) و تأثیر تاریخی افکار اوست، به جریان فکری گسترده و نیز به جنبش سازمان‌یافته‌ی کوچکی اطلاق می‌شود. قدیمی‌ترین معنای آن – پیش از سال ۱۹۱۷ – فقط به دیدگاه غیرارتدکس خاصی اشاره می‌کرد که درباره‌ی منش و ماهیت انقلاب آتی روسیه ب...

ادامه مطلب

استبداد شرقی

استبداد شرقی

نویسنده: لیو هادو برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی مترجم:حسن چاوشیان Oriental Despotism این اصطلاح را که به معنای شکلی از سازمان سیاسی است که در آن یک بوروکراسی مرکزی کنترل منابع آب و امور آبیاری را در اختیار دارد کارل ویتفوگل که کتابی تحت همین عنوان نوشت (Wittfogel, 1957) بر سر زبان‌ها انداخت، اما با این حال، این اصطلاح تاریخ پر‌پیچ‌وخم و معناهای وسیع‌تری دارد. &rlm...

ادامه مطلب

استالینیسم

استالینیسم

نویسنده: اَر. دبلیو. دیویس برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی مترجم:حسن چاوشیان Stalinism ‏یوسیف ویساریونویچ استالین (نام اصلی جوگاشویلی) (۱۸۷۹-۱۹۵۳) سیاستمدار بیرحمی بود که در دوره‌ی تبدیل روسیه دهقانی به ابرقدرت صنعتی، وحشت‌های قحطی و تصفیه‌های سیاسی دهه ۱۹۳۰ ‏و مقاومت روسیه در برابر تهاجم نازی‌ها از ۱۹۴۱ ‏تا ۱۹۴۵ ‏بر روسیه حکومت می‌کرد. غالباً او را مر...

ادامه مطلب

۱۹۸۴

۱۹۸۴

نویسنده: دکتر صادق طباطبائی آینده‌ای را که اُرول در سال ۱۹۴۸ م برای بشریت پیش‌بینی کرده است به لحاظ ظاهر با دنیای هاکسی متفاوت است اما وجوه اشتراک اساسی با یکدیگر دارند. جرج اُرول می‌پنداشته است که دنیای تخیلی او از سال ۱۹۸۴ م به بعد واقعیتی خارجی پیدا می‌کند. در این دوران، دنیا به سه ابرقاره منشعب شده است که با مستحیل شدن اروپا در روسیه و امپراتوری بریتانیا در ایالات متحده، دو قدرت از سه قدرت...

ادامه مطلب

هشدارهای هاکسلی

هشدارهای هاکسلی

نویسنده: نیل پُستمن برگردان: صادق طباطبائی با دو امکان و دو راه و روش و دو مکانیسم می‌توان روح یک فرهنگ را مورد تاخت و تاز قرار داد و آن را تخریب کرد. امکان راه و رسم اول را جرج اُروِل ترسیم کرده است و آن زندانی کردن فرهنگ است و از فرهنگ، زندان ساختن. مکانیسم و روش دوم را آلدوس هاکسلی توصیف کرده است و آن زمانی است که فرهنگ به صورت تئاتر و پرده‌های نمایشی و واریته‌های سرگرم کننده درآید و در طی آن آلوده گشته،...

ادامه مطلب

دنیای شگفت‌انگیز نو

دنیای شگفت‌انگیز نو

نویسنده: دکتر صادق طباطبائی جهان هاکسلی هاکسی دنیای تخیلی خود را، که ثمره‌ی رشد تکنولوژی افسار گسیخته و عاری از اخلاق است، دنیای قشنگ نو (Brave New World) یا به برگردان یکی از مترجمین، دنیای شگفت‌انگیز نو می‌نامد (۱): دنیایی است که در آن نشانه‌ای از فرهنگ و ارزشهای انسانی وجود ندارد، تاریخ و سرگذشت بشری فراموش شده است، اصل حاکم بر این دنیا رفاه و پیشرفت و ثبات اجتماعی است. رفاه و پیشرفت محصو...

ادامه مطلب

لیبرال دموکراسی

لیبرال دموکراسی

نویسنده: بروس هداک برگردان: محمدحسین وقار اروپا در سال ۱۹۳۹ بعد از یک دوره تقریباً بیست ساله، بار دیگر به ورطه جنگ فرو غلتید. به نظر می‌رسید شرایطی که به این امر شتاب می‌بخشید، با شرایط سال ۱۹۱۴ تفاوت عمده‌ای داشته باشد؛ زیرا تشتت عقیدتی آشکاری بر رقابتهای مبتنی بر موازنه سنتی قدرت تحمیل شده بود. اشتغال ذهنی برخی دولتها با نظم، صلح را در اروپا آسیب‌پذیرتر ساخته، ثبات و حتی موجودیت برخی دولتهای ...

ادامه مطلب

سیاست جهانی

سیاست جهانی

نویسنده: بروس هداک برگردان: محمدحسین وقار در سالهای پایانی قرن بیستم، در مقایسه با سالهای بعد از سال ۱۹۴۵، دنیای سیاست از هر زمان دیگری بی‌ثبات‌تر به نظر می‌رسید. سقوط شگفت‌انگیز دیوار برلین (۱۹۸۹) به نماد پایان یک دوره تبدیل شد. به نظر می‌رسید شعارهای باورشناختی که اساس برخورد ابرقدرتها بود، در دنیایی مقهور سلطه‌ی یک قدرتِ غالب، جایی نداشته باشد. نظریه‌پردازان از خاتمه عصر...

ادامه مطلب

فاشیسم

فاشیسم

نویسنده: بروس هداک برگردان: محمدحسین وقار فاشیسم، هم از نظر سیاسی و هم از بُعد نظری، به راستی بغرنج‌ترین باورشناسی معاصر است. فاشیسم تا حدود زیادی محصول قرن بیستم است که در واکنش به تهدید مشهود همه مردم‌سالاریهای پارلمانی از جانب انقلاب سال ۱۹۱۷ روسیه، به اشکال مختلف پدیدار گشت. تلقی همگانی به خصوص در محافل نخبگان تجاری، آن بود که در نظامهای پارلمانی، حکومتها برای مقاومت در برابر پیشروی بی‌رحمانه...

ادامه مطلب

سوسیالیسم

سوسیالیسم

نویسنده: بروس هداک برگردان: محمدحسین وقار سوسیالیسم در قالب جنبش سیاسی تا حدود زیادی واکنشی به پیامدهای صنعتی شدن بود. لیبرالیسم و سرمایه‌داری در مباحث اجتماعی، با چهره‌ای منافقانه ظاهر شدند و به دفاع از مفهومی از آزادی سیاسی و اقتصادی پرداختند که عملاً به استمرار انقیاد طبقه کارگر منجر می‌گشت. شاید سوسیالیست‌ها در این مورد که در وضعیت موجود در آن زمان دقیقاً چه چیزی اشتباه بود، با هم موافق نبو...

ادامه مطلب

کمونیسم

کمونیسم

نویسنده: بروس هداک برگردان: محمدحسین وقار کمونیسم در شکل امروزین آن عموماً انشعابی از سوسیالیسم تلقی می‌شود؛ اما افکار کمونیستی را با تأکیدی که بر اتکای کامل فرد بر جامعه و الغای مالکیت خصوصی دارد، می‌توان به افکار اولیه یونانیان و مسیحیان بازگرداند. چیزی که در عصر حاضر، نظریه کمونیستی را دگرگون ساخت، رابطه آن با تحلیل گسترده‌ی جامعه و سیاست است. زندگی اجتماعی که در آرمانِ دِیْر بدیلی اختیاری برای محرومیت ج...

ادامه مطلب

ملی‌گرایی

ملی‌گرایی

نویسنده: بروس هداک برگردان: محمدحسین وقار ملی‌گرایی همانند لیبرالیسم و محافظه‌کاری، همگام با انقلاب فرانسه در صحنه سیاسی اروپا پدیدار گشت؛ اما برقراری ارتباط آن با دیگر جنبش‌ها و افکار، عمیقاً‌ دشوار است. اگرچه ملی‌گرایی ارتباط بسیار نزدیکی با طبقات متخصص و تجاری جدید داشت، اما به مثابه یک مرام و مسلک، هرگز نقابی سیاسی برای منافع اجتماعی و اقتصادی آنها نبود. ملی‌گرایان می‌توانند از مجم...

ادامه مطلب

لیبرالیسم

لیبرالیسم

نویسنده: بروس هداک برگردان: محمدحسین وقار انقلاب فرانسه نقطه عطفی برای همه باورشناسی‌های اروپا در قرن نوزدهم بود. اگرچه تعهد به حقوق طبیعی مصرح در اعلامیه‌ی حقوق بشر و شهروندان، بعدها در نظریه لیبرالیسم حفظ شد، اما اغلب به شیوه‌ای اساساً متفاوت از آن دفاع می‌شود. این امر مبین اعتقادی راسخ به این نظریه لیبرالیسم بود که قضاوت درباره مشروعیت دولت باید بر ظرفیت آن برای تسهیل اهداف و بلندپرواز...

ادامه مطلب

محافظه کاری

محافظه کاری

نویسنده: بروس هداک برگردان: محمدحسین وقار محافظه‌کاری به مثابه یک باورشناسی تا حدود زیادی در شرایط دشوار انقلاب فرانسه و پیامدهای آن شکل گرفت. در سال ۱۷۸۹، انتظارات سیاسی آنقدر زیاد بود که سرخوردگی و یأس اجتناب‌ناپذیر می‌نمود. مسائل لاینحلِ هماهنگی و نظارت، صرف‌نظر از سبک مدیریت سیاسی که در پیش گرفته شد، همچنان ادامه یافت. تلاشهای اولیه برای انجام اصلاحات قانونیِ مختصر در فرانسه، جای خود را به پیگیری...

ادامه مطلب

انقلاب فرانسه و اندیشه‌ی سیاسی

انقلاب فرانسه و اندیشه‌ی سیاسی

نویسنده: بروس هداک برگردان: محمدحسین وقار این اندیشه‌ی ساده که روشها، روندها و نهادهای سیاسی باید از منظر خرَد قابل دفاع باشند، تلویحاتی بنیادی برای همه‌ی حکومتهای موجود داشته است. اصولاً هیچ‌چیز را بر مبنای اعتماد نمی‌توان پذیرفت. زبانِ متعارفِ توجیه از منظر سنت، تقدس، نظم و یا هر چیز دیگر باید مقتضیات توان‌فرسای عقلِ عملی شهروندان را برآورده سازد. این فکر که باید شهروندان از آزادی پیگیری منافع...

ادامه مطلب

اندیشه‌ی سیاسی هگل و آینده

اندیشه‌ی سیاسی هگل و آینده

نویسنده: بروس هداک برگردان: محمدحسین وقار در دوره‌ی پساانقلاب، سبکْ و طبیعتِ نظریه سیاسی تغییر بسیار یافت. نظریه به یک سلاح عمده سیاسی تبدیل شده بود. در این زمان، دنیای سیاست همه گروهها و طبقات را بالقوه دربرمی‌گرفت؛ اما همه نقشی فعال ایفا نمی‌کردند. رهبری و مشروعیت سیاسی سخت مورد مناقشه قرار داشت. افکاری باید مطرح می‌شد تا منافع را تأمین نماید. اغلب موفقیت یا شکست سیاسی در گرو بسیج مؤثر گر...

ادامه مطلب