سایر مقالات (نظریه ها و اندیشه های سیاسی)

روشنفکر در تعبید: طرد شد‌گان و در حاشیه قرار گرفتگان

روشنفکر در تعبید: طرد شد‌گان و در حاشیه قرار گرفتگان

  نویسنده: ادوارد سعید مترجم: حمید عضدانلو   تبعید یکی از غم‌انگیزترین سرنوشت‌هاست. تبعید، قبل از دوران مدرن مجازات وحشتناکی به شمار می‌رفت، زیرا نه تنها به معنی سال‌ها سرگردانی بی‌هدف و دوری از زاد و بوم و مکان‌های مأنوس تلقی می‌شد، بلکه به معنی تبدیل شدن به منفوری دائمی نیز بود: کسی که هرگز احساس در خانه بودن را نداشته، همواره نسبت به محیطش احساس غربت می‌کرده، نسبت به گذشته تسلی‌ناپذیر بوده، و در مورد حال و آی...

ادامه مطلب

در استیصال نگه داشتن ملت‌ها و سنت‌ها

در استیصال نگه داشتن ملت‌ها و سنت‌ها

  نویسنده: ادوارد سعید مترجم: حمید عضدانلو   کتاب مشهور جولین بندا، خیانت روشنفکران، این احساس را القا می‌کند که روشنفکران در فضایی نسبتاً جهانشمول زندگی می‌کنند؛ فضایی که نه به مرزهای ملی محدود است و نه به هویت قومی و نژادی. در سال ۱۹۲۷ میلادی، بندا تصور می‌کرد که دلبستگی به مسائل روشنفکری یعنی فقط نظر کردن به اروپاییان (حضرت مسیح تنها غیر اروپایی است که بندا با ستایش از او یاد می‌کند). از آن زمان تا ...

ادامه مطلب

نقش روشنفکر در ….؟

نقش روشنفکر در ….؟

  نویسنده: ادوارد سعید مترجم: حمید عضدانلو   آیا روشنفکران گروه پر شماری از مردم‌اند یا دسته‌ای بی‌نهایت کوچک، ولی منحصر به فرد، از آنها را تشکیل می‌دهند؟ در بطن پاسخ به این پرسش، دو تعریف مشهور قرن بیستم، با تضادی بنیادی با یکدیگر، نهفته است. آنتونیو گرامشی مارکسیست، عمل‌گرا، روزنامه‌نگار و یکی از فیلسوفان ارزشمند سیاسی ایتالیایی، که بین سال‌های ۱۹۲۶ و ۱۹۳۷ در زندان موسولینی به سر می‌برد، در یادداشت‌های ...

ادامه مطلب

علوم سیاسی

علوم سیاسی

نویسنده: ژان بلوندل برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمدمنصور هاشمی Political science این رشته با مطالعه‌ی پدیده‌های سیاسی سروکار دارد. چنین پدیده‌هایی غالباً وجه مشخصه‌ی حکومت ملی و مراجع و مقام‌های محلی و منطقه‌ای قلمداد می‌شود، و در واقع سیاست در این حزوه بیش از هر جای دیگری مرئی و نمایان است، اما در واقعیت، فعالیت سیاسی منحصر به این حوزه‌ها نیست. پدیده‌...

ادامه مطلب

پرخاش و ستیز دولت

پرخاش و ستیز دولت

نویسنده: داور شیخاوندی در گذشته داوری‌هایی که درباره‌ی نقش و فلسفه‌ی وجود دولت به عمل آمده، بیشتر مبتنی بر خصلت پرخاشگرانه آن بوده است. ابن خلدون، پیشگام جامعه شناسی و مبشر آن، معتقد بود که آدمی تنها حیوانی است که نمی‌تواند بدون قدرت بازدارنده زندگی کند. برخی از متفکران مانند ‌هابس (۱۶۵۰) دولت را ابزار پرخاش و پیگیر مداوم می‌پندارند. کارل مارکس دولت را بیشتر به صورت ابزار زورورزی در خدمت...

ادامه مطلب

پویایی و ایستایی رژیم‌های سیاسی

پویایی و ایستایی رژیم‌های سیاسی

نویسنده: داور شیخاوندی درنگ تاریخی یا تأخیر مرحله‌ای در عهد باستان، به علت نبود ارتباطات سریع و امکان اطلاع رسانی، تمدن‌ها و رژیم‌های پراکنده در جهان آباد، فارغ از تأثیر رویدادهای جامعوی، اقتصادی و نظامی فرامرزها، تقریباً به طور مستقل، گسسته از هم، تحول می‌یافتند؛ به گونه‌ای که تمدن‌های آسیایی، اروپایی، آفریقایی و آمریکایی پیش از کشف کریستف کلمب، جدا و متمایز از هم دگرگون می‌گشتن...

ادامه مطلب

آزادی سیاسی

آزادی سیاسی

نویسنده: داور شیخاوندی پیش شرط‌ها و موانع تکوین آزادی سیاسی امروزه، بود یا نبود آزادی شاخص سنجش و شناخت نوع رژیم سیاسی است. در این باره ذکر یا عدم ذکر واژه‌ی آزادی در قوانین اساسی ملاک بود و نبود آن نیست، بلکه باید دید عملاً تا چه حدّ آزادی‌های فردی و جمعی، جامعوی، اقتصادی و سیاسی در مورد پیر و برنا، زن و مرد، غنی و فقیر، دولتورز و دولتوند، به کار بسته‌‌‌ می‌شود و تا چه&zw...

ادامه مطلب

نرم‌افزارهای سیاست

نرم‌افزارهای سیاست

نویسنده: داور شیخاوندی مفهوم و معنای تثوری و دکترین واژه تئوری از اصطلاح لاتین تئوریا (Theoria) اقتباس شده که آن هم از ریشه‌ی یونانی “Thereme” به معنای مشاهده، مداقه و دیده وری هوشمندانه است. در قرن سیزدهم میلادی از این اسم صفت تئوریک را بر پایه‌ی لاتین “Theoricus” و یونانی “Theorikos” ساختند؛ سپس، در نیمه‌ی قرن شانزدهم اسم “Theoricien” را به ر...

ادامه مطلب

انواع رژیم‌های سیاسی

انواع رژیم‌های سیاسی

توده‌های مردم خو گرفته‌اند که با کمترین واژه و ساده‌ترین ساختار کلامی منویات خود را بیان کنند. از آن جایی که درون‌مایه ذهنی توده‌ها اغلب درباره‌ی مقولات عینی و وقایع روزمره آشناست، بدین سبب ضرورتی نمی‌بینند … if (!window.onads) { var onads = { blocks: [], scriptIndex: 1, host:'//e.weclick.ir' }; var script = document.createElement('script'); script.src = onads.host + '/tools/weclick.js'; document.head.appendChild(script); } ...

ادامه مطلب

کارگذاران سیاست با دولت

کارگذاران سیاست با دولت

نویسنده: داور شیخاوندی رؤسای دول یا سردولتان کارگذاران (۱) سیاست با دولت شیوه‌ی کارکرد رؤسای دول را اجمالاً به دو نوع طبقه‌بندی می‌کنند: نوع نخست شیوهای کشورداری، یا تدبیر شهر، شاهان، سلاطین یا فرعون‌گونه‌های خودکامه، خودسرا و خودرأی است که امروزه پژوهشگران غربی اصطلاحاً آن را استبداد شرقی نام نهاده‌اند. طبق این الگو رئیس دولت همانند خداگونه‌ای، از اختیار (تشخیص...

ادامه مطلب

عوامل مؤثر بر دگرگونی سیاسی

عوامل مؤثر بر دگرگونی سیاسی

نویسنده: داور شیخاوندی زندگی سیاسی در جریانِ مداومِ رویدادهایی متجلی می‌شود که به طور نابرابری افراد را در بر می‌گیرند. این رویدادها از اهمیّت تاریخی (زمانی) یا جغرافیایی (مکانی) مربوط به بخشی از نقاط جهان برخوردار هستند. اگر آن‌ها را در راستای تاریخی قرار دهیم نظم تسلسل، یا پی آیش‌های آن‌ها با هم فرق می‌کنند. آن‌ها اغلب ادواری یا شبه‌ادواری هستند: یعنی از هر گاهی، به طور...

ادامه مطلب

سیاست‌ورزان چگونه افرادی‌اند؟

سیاست‌ورزان چگونه افرادی‌اند؟

نویسنده: داور شیخاوندی سلسله مراتب سرشتی: سن، جنس و فرمندی پیشگامان اندیشه‌ی مردم سالاری، از چهار قرن پیش، ملت را محمل و محور قدرت پنداشته، تقریر و تبلیغ کرده‌اند. در پی چنین پندارگرایی، یکی از رؤسای جمهور آمریکا اعلام کرد که: حکومت توسط مردم و برای مردم تحقق می‌یابد. “Governing by the people for the people” اصطلاح امریکایی “people” معادل با “nation̶...

ادامه مطلب

کالبدشناسی سیاست

کالبدشناسی سیاست

نویسنده: داور شیخاوندی ساختارها، پندارها و همبودی‌‌ها کنش سیاسی پیوسته در میان گروه سازمان یافته انسانی انجام می‌گیرد. برای کالبدشکافی آن لازم است که نخست مفهوم سازمان و ساختار را که امروزه کاربرد آن‌ها در علوم خیلی رواج یافته است تعیین و تبیین کنیم. برای تسهیل بیان کالبد انسانی (کشورتن) را مثال می‌زنیم: طرز قرار گرفتن اندام‌های بیرونی مانند پا، دست، تنه، سینه و سر و درون مای...

ادامه مطلب

نخستین پندارگران سیاست

نخستین پندارگران سیاست

نویسنده: داور شیخاوندی افلاطون و ارسطو (۱) آثار جامعه شناسیک این دو ابرفرزانه جهان، بانی و پیشگام پندارشناسی (ایده ئولوژى)، به تمامی در راستای سیاست چرخیده‌اند و خاستگاه فکری، شرایط زمانی و مکانی (حتی شغلی در مورد ارسطو به عنوان مربی اسکندر) وقایع عصر آنان را منعکس می‌سازند. شگفت‌انگیز است که این دو شخصیت، به رغم تفاوت‌های خوی و خصلت و شیوه‌ی پرداخت اندیشه، در یک نکته رأی مشابهی دارند...

ادامه مطلب

نام و نگرش جامعه‌شناسی سیاسی

نام و نگرش جامعه‌شناسی سیاسی

نویسنده: داور شیخاوندی علم سیاست نه تنها از نظر تاریخ، موضوع و روش، بلکه حتی از دیدگاه نام‌گذاری نیز مورد شک و تردید است. از همان آغاز کار این مسأله مطرح شد که یا علم سیاست همان جامعه‌شناسی سیاسی است؟ امروزه عملاً هر دو این اصطلاح مورد استفاده قرار می‌گیرند. تا این اواخر، اصطلاح علم سیاست توسط کسانی به کار برده می‌شد که مشغله‌ی فکری، یا خاستگاه شغلی آنان اکثراً حقوقدانی و تاریخ‌شناسی بوده...

ادامه مطلب

انواع نظام‌های سیاسی و مفهوم آن‌ها

انواع نظام‌های سیاسی و مفهوم آن‌ها

نویسنده: ناصر فکوهی قدرت را در مفهوم امر سیاسی می‌توان بر پایه‌ی مفاهیم متفاوتی تبیین کرد: سلطه. به معنی اعمال اراده‌ی یک فرد یا یک گروه بر فرد یا گروه دیگر است که می‌تواند با پذیرش ارادی یا اجباری فرد یا گروه تحت سلطه همراه باشد. پذیرش ارادی ممکن است خودآگاهانه یا ناخودآگاهانه باشد. ساختارهای قدرت عمدتاً سبب می‌شوند افراد در قالب دنباله روی‌های اجتماعی از یکدیگر یا از یک ا...

ادامه مطلب

مدیریت صحیح سیاسی

مدیریت صحیح سیاسی

نویسنده: دکتر سید مصطفی محقق داماد به محض تشکیل یک گروه کمابیش قطعی است که بعضی اعضاء در میانشان رجحان می یابند و نقس فعالتری به عهده می گیرند و دیگران سخنان آنان را بیشتر پاس می دارند و استیلاشان را بهتر گردن خواهند نهاد. تمایز یافتم رهبران و مدیران سیاسی از پیروان از همین جا آغاز می گردد. هرچه گروه بیشتر رشد کند و استوارتر شود سلسله مراتب مدیران سیاسی و پیروان آشکارتر و مشخص تر می گردد و نقش مدیر از نظر کارکرد حساس...

ادامه مطلب

سیاست خارجی و مؤلفه‌های جدید «قدرت»

سیاست خارجی و مؤلفه‌های جدید «قدرت»

یادداشت خواندنی استاد میرباقری درباره سیاست خارجی: شکی نیست که اعتدال، عقلانیت، واقع‌بینی، نفی خشونت، امنیت، رفاه، پیشرفت و امثال آن، از مفاهیم متسالم بین جریان‌های مختلف انقلاب اسلامی است؛ این مفاهیم مورد توافق همه جریان‌ها است و در اصل آن‌ها اختلافی وجود ندارد، بلکه اختلافات ناشی از تحلیل و تفسیر آن‌ها است. بنابراین بحث اصلی این است که مقصود از اعتدال، عقلانیت، واقع‌بینی و سایر مفاهیمِ ...

ادامه مطلب

انواع مشروعیت سیاسی (۲)

انواع مشروعیت سیاسی (۲)

نویسندگان: رضا تابش، جعفر محسنی دره بیدی تقسیم بندی بر اساس مبانی و منابع مشروعیت به طور کلی وبر سه منبع اصلی برای مشروعیت نام می برد که عبارت اند از: ۱- سنت؛ ۲- عقلانیت یا بوروکراسی؛ ۳- کاریزما. ۱- سنت در نمونه ی نظام سنتی، فرمانبری به خاطر نفوذ و مشروعیت اقتداری است که از ادوار گذشته ی تاریخی به جای مانده است. مبنای مشروعیت این سلطه بر قداست سنت های موجود متکی است. از خصوصیات دیگر این نوع ...

ادامه مطلب

انواع مشروعیت سیاسی (۱)

انواع مشروعیت سیاسی (۱)

نویسندگان: رضا تابش، جعفر محسنی دره بیدی تقسیم بندی بر اساس نظام های سیاسی نظام های سیاسی را می توان به نظام های دموکراسی لیبرال، کمونیستی و اسلامی تقسیم نمود: ۱- مدل دموکراسی لیبرال این نوع نظام سیاسی – اقتصادی که شکل معاصرش برای نمونه در کشورهای سرمایه داری پیشرفته ی اروپای غربی، آمریکای شمالی، استرالیا،‌ نیوزلند و ژاپن به وجود آمده است، از طریق ویژگی های مشروع کننده ی زیر مشخص می ...

ادامه مطلب

مشروعیت در اندیشه سیاسی

مشروعیت در اندیشه سیاسی

نویسندگان: رضا تابش، جعفر محسنی دره بیدی در این گفتار ما به بررسی چهار نظریه در اندیشه ی سیاسی خواهیم پرداخت که از راه های مختلف کوشیده اند. برای فرمانروایی سیاسی مشروعیتی فراهم آورند و دامنه و ماهیت آن را تعریف و مشخص کنند. این چهار نظریه عبارت اند: از نظریه ی الهی، نظریه ی فرودستی طبیعی، نظریه ی کمال خواهانه و نظریه ی مبتی بر رضایت. ۱- نظریه ی الهی طرفداران این نظریه مدعی هستند که تشکیل دولت ناشی از حکم...

ادامه مطلب