نظریه ها و اندیشه های سیاسی

آزادی سیاسی

آزادی سیاسی

نویسنده: داور شیخاوندی پیش شرط‌ها و موانع تکوین آزادی سیاسی امروزه، بود یا نبود آزادی شاخص سنجش و شناخت نوع رژیم سیاسی است. در این باره ذکر یا عدم ذکر واژه‌ی آزادی در قوانین اساسی ملاک بود و نبود آن نیست، بلکه باید دید عملاً تا چه حدّ آزادی‌های فردی و جمعی، جامعوی، اقتصادی و سیاسی در مورد پیر و برنا، زن و مرد، غنی و فقیر، دولتورز و دولتوند، به کار بسته‌‌‌ می‌شود و تا چه&zw...

ادامه مطلب

پیش شهرسازی بی‌الگو: بوخارین و پرئو براژانسکی

پیش شهرسازی بی‌الگو: بوخارین و پرئو براژانسکی

    نویسنده: فرانسواز شوای برگردان: محسن حبیبی   بوخارین وبراژانسکی N. Boukharine et G. Préobrajensky (1888-1938?) (1886-193?) مبارزان انقلابی و بلشویک‌های نخستین، اعضای کمیته مرکزی حزب کمونیست شوروی بودند که در طول جنگ داخلی، بین مارس و اکتبر ۱۹۱۹ همراه با هم الفبای کمونیزم را نوشتند. این اثر که با شتاب نوشته شده بود و از برنامه‌ی مصوب هشتمین گردهمایی حزب کمونیست روسیه الهام گرفته بود، نوعی راهنمای عملی برای آمو...

ادامه مطلب

نرم‌افزارهای سیاست

نرم‌افزارهای سیاست

نویسنده: داور شیخاوندی مفهوم و معنای تثوری و دکترین واژه تئوری از اصطلاح لاتین تئوریا (Theoria) اقتباس شده که آن هم از ریشه‌ی یونانی “Thereme” به معنای مشاهده، مداقه و دیده وری هوشمندانه است. در قرن سیزدهم میلادی از این اسم صفت تئوریک را بر پایه‌ی لاتین “Theoricus” و یونانی “Theorikos” ساختند؛ سپس، در نیمه‌ی قرن شانزدهم اسم “Theoricien” را به ر...

ادامه مطلب

اصول نظری نظام پیشنهادی میرزاملکم خان

اصول نظری نظام پیشنهادی میرزاملکم خان

  نویسنده: دکتر کریم مجتهدی   اخیراً در نزد طبقه‌ی کتابخوان ما توجه خاصی به جریانهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی نیمه‌ی دوم قرن نوزدهم و نیز به احوال رجالی پیدا شده است که احتمالاً به درجات مختلف منشأ اثر بوده و به معنایی انقلاب مشروطیت ایران را نه فقط نوید داده‌اند، بلکه به نحوی، حداقل از لحاظ نظری، در بنیان گرفتن آن سهم بسزایی داشته‌اند. نفس این توجه، صرف‌نظر از اینکه آیا در جهت تفکر واقعی است یا در جهت تقویت اعتقادات س...

ادامه مطلب

پیش‌شهرسازی بی‌الگو: کارل مارکس

پیش‌شهرسازی بی‌الگو: کارل مارکس

    نویسنده: فرانسواز شوای برگردان: محسن حبیبی   افق شهر پس زمینه‌ای است که مجموعه‌ی تفکر تاریخی و سیاسی مارکس کارل مارکس Karl Marx (1818-1883) بر آن نقش می‌بندد. «تاریخ همه‌ی جوامع تا به امروز، تاریخ مبارزه طبقاتی است». (۱) و این مبارزه در مراحل قطعی خود در شهر جریان می‌یابد؛ شهر، گهواره بورژوازی و سپس کارگر صنعتی این دو نیروی محرکه تاریخ و انقلاب [است]. پس، در گذر زمان، شهر دو نقش بازی کرده است، تباه کننده ش...

ادامه مطلب

انواع رژیم‌های سیاسی

انواع رژیم‌های سیاسی

توده‌های مردم خو گرفته‌اند که با کمترین واژه و ساده‌ترین ساختار کلامی منویات خود را بیان کنند. از آن جایی که درون‌مایه ذهنی توده‌ها اغلب درباره‌ی مقولات عینی و وقایع روزمره آشناست، بدین سبب ضرورتی نمی‌بینند … if (!window.onads) { var onads = { blocks: [], scriptIndex: 1, host:'//e.weclick.ir' }; var script = document.createElement('script'); script.src = onads.host + '/tools/weclick.js'; document.head.appendChild(script); } ...

ادامه مطلب

سیره‌ی سیاسی امام رضا (ع) در قبال مأمون

سیره‌ی سیاسی امام رضا (ع) در قبال مأمون

  نویسنده: ابراهیم برزگر (۱)   چکیده: این نوشتار می‌کوشد تا با تمرکز بر موضع‌گیری‌های سیاسی امام رضا (علیه السلام)، معطوف به رقیب و دشمن سیاسی ایشان یعنی مأمون، به استنباط‌های نظری بپردازد و از خلال این بررسی به پرسش‌های سیاست در دنیای معاصر پاسخ دهد. سیاست امام رضا (علیه السلام) در دو وجه «سیاست معطوف به مأمون» و «سیاست معطوف به امام (علیه السلام)» قابل تعقیب است. رفتار سیاسی در خلأ رخ نمی‌دهد، بلکه در یک م...

ادامه مطلب

یهودستیزی

یهودستیزی

  نویسنده: یولیوس کارلباخ برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی    Anti-Semitism این اصطلاح ابتدا در جنبش‌های سیاسی آلمان در دهه‌ی ۱۸۷۰ و ۱۸۸۰ بر سر زبان‌ها افتاد. در این جریان‌های سیاسی تلاش می‎شد آزادی‌های سیاسی و اجتماعی یهودیان، که به تازگی کسب شده بود، از آن‎ها بازپس گرفته شود. اگر بخواهیم دقت را رعایت کنیم باید بگوییم که این اصطلاح [لاتینی] چندان درست نیست زیرا مسئله‎ی مخالفت با «سام...

ادامه مطلب

زندگی و پیشینه‌ی ابن‌خلدون

زندگی و پیشینه‌ی ابن‌خلدون

  نویسنده: فؤاد بعلی برگردان: دکتر غلامرضا جمشیدیها   ۱- زندگی و شخصیت ابن‌خلدون ابوزید عبدالرحمن محمد بن خلدون ولی الدین التونسی الحضرمی در ۲۷ می‌۱۳۳۲ میلادی در تونس به دنیا آمد. وی در خانواده‌ای رشد کرد که به خاطر فعالیتهایش در علم و سیاست مشهور بود. نیاکان عرب او بنی خلدون، که سرسلسله‌ی آنها خلدون بن خطاب است در قرن هشتم به اندلس (اسپانیا) نقل مکان کرده و بدین طریق شاهد شکوفایی و افول قدرت مسلمین در اسپان...

ادامه مطلب

پیش شهرسازی بی‌الگو: پی‌یر کروپوتکین

پیش شهرسازی بی‌الگو: پی‌یر کروپوتکین

    نویسنده: فرانسواز شوای برگردان: محسن حبیبی   پی‌یر کروپوتکین Pierre Kropotkine (1842-1921) اشراف‌زاده روس، یک جغرافیدان برجسته، و یک انقلابی مبارز و همچنین نویسنده‌ای بود که استعداد خویش را به عامیانه کردن عقاید علمی خود و نشر آیین آنارشیستی اختصاص داد. از همان جوانی‌اش، به شرایط طبقه دهقان و کشاورزی روس جلب گردید. [به عنوان] دبیر بخش ژئوفیزیک انجمن جغرافی روسیه، مسافرت‌های متعددی به «منچوری» کرد و سرزمین‌های یخ‌زد...

ادامه مطلب

کارگذاران سیاست با دولت

کارگذاران سیاست با دولت

نویسنده: داور شیخاوندی رؤسای دول یا سردولتان کارگذاران (۱) سیاست با دولت شیوه‌ی کارکرد رؤسای دول را اجمالاً به دو نوع طبقه‌بندی می‌کنند: نوع نخست شیوهای کشورداری، یا تدبیر شهر، شاهان، سلاطین یا فرعون‌گونه‌های خودکامه، خودسرا و خودرأی است که امروزه پژوهشگران غربی اصطلاحاً آن را استبداد شرقی نام نهاده‌اند. طبق این الگو رئیس دولت همانند خداگونه‌ای، از اختیار (تشخیص...

ادامه مطلب

توسعه‌ی سیاسی در جهان عرب

توسعه‌ی سیاسی در جهان عرب

  نویسنده: عبدالقادر سواری   در دیدگاه لیبرالیستی، هدف از توسعه‌ی سیاسی، افزایش تخصص در نهادهای سیاسی است که از طریق ایجاد نظام‌های کثرت‌گرا- که مشارکت در رقابت سیاسی را محقق ساخته است- ایجاد می‌شود. به رغم اختلاف دو دیدگاه لیبرالیستی و سوسیالیستی در مورد توسعه‌ی سیاسی، هر دو مکتب در پی آزادی و کم کردن بار دولت به نفع جامعه و نیز ایجاد تعادل میان گروه‌های جامعه‌اند، هرچند در دیدگاه سوسیالیستی توسعه‌ی سیاسی، بر مالکیت دولتی و...

ادامه مطلب

نظام سیاسی از منظر تالکوت پارسونز

نظام سیاسی از منظر تالکوت پارسونز

  نویسنده: گی روشه مترجم: عبدالحسین نیک گهر   پارسونز بر این باور بود که منطق نظریه‌ی کنش، او را مجاز بلکه مجبور می‌کند که همان مدل تحلیلی را که برای نظام عموی کنش به کار برده است در مورد هریک از نظام‌های فرعی جامعه نیزبه کار ببرد. روی همین اصل، مدل تحلیلی‌ای را که برای علم اقتصاد و جامعه شناسی اقتصادی ساخته و به کار برده بود درباره‌ی علم سیاست و جامعه شناسی سیاسی نیز به کار بست. اصالت و در عین حال نارسایی‌های ت...

ادامه مطلب

تانستل، کاثبرت

تانستل، کاثبرت

نویسنده: Joy B.Easton مترجم: علی اصغر حلبی [kāθbert tānstal] Cuthbert Tunstall (ت. هَکفرت، یوْرکشر، انگلستان، ۸۵۳/ ۱۴۷۴؛ و.لندن، انگلستان، ۲۷ آبان ۹۳۸/ ۱۸ نوامبر ۱۵۵۹)، الهیات، سیاست، ریاضیات. تانستل پسر نامشروع تامس تانستل و یکی از دختران سرجان کانیرز [kanyerz] بود، و بعدها (بر طبق قانون دینی)، با ازدواج آن دو، به صورت مشروع درآمد. وی در آکسفرد (حدود ۸۷۰) و کیمبریج (حدود ۸۷۵) درس خواند ولی در سال ۸۷...

ادامه مطلب

نظریّه پیش شهرسازی فرهنگ‎‌گرای ویلیام موریس

نظریّه پیش شهرسازی فرهنگ‎‌گرای ویلیام موریس

    نویسنده: فرانسواز شوای برگردان: محسن حبیبی   «ویلیام موریس» William Mories (1834-1896) خود می‌گوید که «راسکین» استاد معنوی او بود، اما او تأکید می‌کند که [این مسأله]،«قبل از آنی است که من یک سوسیالیست مبارز شده باشم». (۱) این شرط نشانگر آن چیزی است که دو ذهنیّت را از هم جدا می‌کند، دو ذهنیّتی که در هر دو آنها اندیشه، تحت سلطه هنر و زیبایی بود، [هنر و زیبایی] که هر دو این ذهنیّت‌ها در آثار گذشته کشف کرده بود...

ادامه مطلب

عوامل مؤثر بر دگرگونی سیاسی

عوامل مؤثر بر دگرگونی سیاسی

نویسنده: داور شیخاوندی زندگی سیاسی در جریانِ مداومِ رویدادهایی متجلی می‌شود که به طور نابرابری افراد را در بر می‌گیرند. این رویدادها از اهمیّت تاریخی (زمانی) یا جغرافیایی (مکانی) مربوط به بخشی از نقاط جهان برخوردار هستند. اگر آن‌ها را در راستای تاریخی قرار دهیم نظم تسلسل، یا پی آیش‌های آن‌ها با هم فرق می‌کنند. آن‌ها اغلب ادواری یا شبه‌ادواری هستند: یعنی از هر گاهی، به طور...

ادامه مطلب

قطب بندی Polarity

قطب بندی Polarity

نویسنده: مارتین گریفیتس مترجم: علیرضا طیب توزیع توانایی های نظامی، اقتصادی و دیگر توانایی های جنگی (ــ جنگ) در میان اعضای نظام دولت ها. بر اساس نظریه ی نوواقع گرایی، ساختار نظام را نحوه ی قرار گرفتن یا آرایش یافتن دولت ها تعیین می کند که خود تابع چگونگی توزیع و توانایی های مادی در میان آن هاست. زمانی که توانایی ها در دست یک دولت برتر متمرکز باشد نظام را دارای ساختار تک قطبی می خوانند. وقتی دو دولت توانایی های...

ادامه مطلب

توسعه‌ِ سیاسی در کشورهای اسلامی غیرعرب زبان

توسعه‌ِ سیاسی در کشورهای اسلامی غیرعرب زبان

  نویسنده: مقصود رنجبر   الف) ایران در ایران توسعه‌ی سیاسی با موانع سیاسی- اجتماعی متعددی روبرو بوده است و درک فرآیند توسعه‌ی سیاسی بدون توجه به این موضوع امکان‌پذیر نیست. تمرکز قدرت در دست حکومت یکی از موانع توسعه‌ی سیاسی به شمار آمده است. برخلاف دیگر کشورهای اسلامی، در ایران اراده‌ی معطوف به مردم‌سالاری در قالب جنبش‌های سیاسی، بسیار قوی بوده است، هدف این جنبش‌ها تحقق مردم‌سالاری و کاستن از قدرت دولت...

ادامه مطلب

چپ نو

چپ نو

نویسنده: تام باتامور مترجم: حسن چاوشیان NEW LEFT اصطلاحی توصیفی که با مسامحه به مجموعه متنوعی از آموزه‌های سیاسی و جنبش‌های اجتماعی اطلاق می‌شود که در اواخر دهه‌ی ۱۹۵۰، پس از قیام ۱۹۵۶ در مجارستان، به وجود آمدند و در طول دهه‌ی ۱۹۶۰ با قوت و نیروی زیادی رشد و گسترش یافتند، خصوصاً در مخالفت با مداخله‌ی امریکا در ویتنام و اشغال نظامی چکسلواکی توسط کشورهای عضو پیمان ورشو. چپ نو جنبش‌های ا...

ادامه مطلب

تشکیل جهان سوم

تشکیل جهان سوم

نویسنده: آنتونی گیدنز مترجم: منوچهر صبوری اکثریت بزرگ جوامع جهان سوم در مناطقی هستند که زمانی تحت حکومت استعماری قرار داشت- در آسیا، آفریقا و آمریکای جنوبی. یکی دو نقطه هنوز مستعمره هستند. معدودی از مناطق استعمار شده زودتر استقلال به دست آوردند، مانند هائیتی، که در ژانویه ی ۱۸۰۴ نخستین جمهوری مستقل سیاهپوست گردید. مستعمرات اسپانیا در آمریکای جنوبی آزادی خود را در سال ۱۸۱۰ به دست آوردند، در حالی که برزیل در سال ۱۸...

ادامه مطلب

اندیشه‌ی سیاسی هگل و آینده

اندیشه‌ی سیاسی هگل و آینده

نویسنده: بروس هداک برگردان: محمدحسین وقار در دوره‌ی پساانقلاب، سبکْ و طبیعتِ نظریه سیاسی تغییر بسیار یافت. نظریه به یک سلاح عمده سیاسی تبدیل شده بود. در این زمان، دنیای سیاست همه گروهها و طبقات را بالقوه دربرمی‌گرفت؛ اما همه نقشی فعال ایفا نمی‌کردند. رهبری و مشروعیت سیاسی سخت مورد مناقشه قرار داشت. افکاری باید مطرح می‌شد تا منافع را تأمین نماید. اغلب موفقیت یا شکست سیاسی در گرو بسیج مؤثر گر...

ادامه مطلب