نظریه ها و اندیشه های سیاسی

بحثی درباره‌ی اهمیت مردم‌سالاری

بحثی درباره‌ی اهمیت مردم‌سالاری

  نویسنده: آمارتیا سن مترجم: وحید محمودی   منطقه‌ی سانداربان که به معنی جنگل زیباست، در جنوب بنگال در هند واقع شده است. آن جا محل سکونت طبیعی ببر شاهی معروف بنگال که یک حیوان با اندام زیبا، سریع، با قدرت و درنده‌خوست، می‌باشد. به طور نسبی، تعداد کمی از آنها در حال حاضر باقی مانده‌اند. ولی، حیات ببرها به وسیله‌ی حفاظت از آنها از طریق قدغن بودن ورود به شکارگاه تداوم دارد. سانداربان همچنین در تولید عسل در خوشه‌ها...

ادامه مطلب

روشنفکر در تعبید: طرد شد‌گان و در حاشیه قرار گرفتگان

روشنفکر در تعبید: طرد شد‌گان و در حاشیه قرار گرفتگان

  نویسنده: ادوارد سعید مترجم: حمید عضدانلو   تبعید یکی از غم‌انگیزترین سرنوشت‌هاست. تبعید، قبل از دوران مدرن مجازات وحشتناکی به شمار می‌رفت، زیرا نه تنها به معنی سال‌ها سرگردانی بی‌هدف و دوری از زاد و بوم و مکان‌های مأنوس تلقی می‌شد، بلکه به معنی تبدیل شدن به منفوری دائمی نیز بود: کسی که هرگز احساس در خانه بودن را نداشته، همواره نسبت به محیطش احساس غربت می‌کرده، نسبت به گذشته تسلی‌ناپذیر بوده، و در مورد حال و آی...

ادامه مطلب

حقیقت‌گویی به قدرت

حقیقت‌گویی به قدرت

  نویسنده: ادوارد سعید مترجم: حمید عضدانلو   در اواسط دهه‌ی ۱۹۶۰ ، درست کمی قبل از اینکه مخالفت با جنگ ویتنام کاملاً پر طنین و فراگیر شود، با دانشجوی نسبتاً مسنی در دوره‌ی کارشناسی در دانشگاه کلمبیا رو به رو شدم که قصد داشت در سمیناری ثبت نام کند که تعداد محدودی دانشجو می‌پذیرفت. بخشی از گفته‌های او از این قرار بود که سرباز سابق جنگ بوده و در نیروی هوایی خدمت کرده است. او در حین صحبت با من مفهوم و هم‌آور و جذابی را به ...

ادامه مطلب

درباره‌ی ادوارد سعید

درباره‌ی ادوارد سعید

  نویسنده: حمید عضدانلو   سعید یک امریکایی فلسطینی تبار است که هم اکنون ریاست دانشکده‌ی ادبیات تطبیقی دانشگاه کلمبیا، در نیویورک، را به عهده دارد. سعید فردی است با ابعاد فکری متعدد که قادر است مسائل پیچیده‌ی روشنفکری را با شرایط سیاسی زمان پیوند زند. او منتقد فرهنگی، پژوهشگر اپرا، نوازنده‌ی پیانو، سخنران، تحلیل‌گر مسائل خاورمیانه، منتقد سخت‌گیر سیاست‌های تسلط‌گرایانه‌ی اسرائیل، و سخنگو و وکیل فلسطینیان و آرمان‌ه...

ادامه مطلب

در استیصال نگه داشتن ملت‌ها و سنت‌ها

در استیصال نگه داشتن ملت‌ها و سنت‌ها

  نویسنده: ادوارد سعید مترجم: حمید عضدانلو   کتاب مشهور جولین بندا، خیانت روشنفکران، این احساس را القا می‌کند که روشنفکران در فضایی نسبتاً جهانشمول زندگی می‌کنند؛ فضایی که نه به مرزهای ملی محدود است و نه به هویت قومی و نژادی. در سال ۱۹۲۷ میلادی، بندا تصور می‌کرد که دلبستگی به مسائل روشنفکری یعنی فقط نظر کردن به اروپاییان (حضرت مسیح تنها غیر اروپایی است که بندا با ستایش از او یاد می‌کند). از آن زمان تا ...

ادامه مطلب

نقش روشنفکر در ….؟

نقش روشنفکر در ….؟

  نویسنده: ادوارد سعید مترجم: حمید عضدانلو   آیا روشنفکران گروه پر شماری از مردم‌اند یا دسته‌ای بی‌نهایت کوچک، ولی منحصر به فرد، از آنها را تشکیل می‌دهند؟ در بطن پاسخ به این پرسش، دو تعریف مشهور قرن بیستم، با تضادی بنیادی با یکدیگر، نهفته است. آنتونیو گرامشی مارکسیست، عمل‌گرا، روزنامه‌نگار و یکی از فیلسوفان ارزشمند سیاسی ایتالیایی، که بین سال‌های ۱۹۲۶ و ۱۹۳۷ در زندان موسولینی به سر می‌برد، در یادداشت‌های ...

ادامه مطلب

علوم سیاسی

علوم سیاسی

نویسنده: ژان بلوندل برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمدمنصور هاشمی Political science این رشته با مطالعه‌ی پدیده‌های سیاسی سروکار دارد. چنین پدیده‌هایی غالباً وجه مشخصه‌ی حکومت ملی و مراجع و مقام‌های محلی و منطقه‌ای قلمداد می‌شود، و در واقع سیاست در این حزوه بیش از هر جای دیگری مرئی و نمایان است، اما در واقعیت، فعالیت سیاسی منحصر به این حوزه‌ها نیست. پدیده‌...

ادامه مطلب

پرخاش و ستیز دولت

پرخاش و ستیز دولت

نویسنده: داور شیخاوندی در گذشته داوری‌هایی که درباره‌ی نقش و فلسفه‌ی وجود دولت به عمل آمده، بیشتر مبتنی بر خصلت پرخاشگرانه آن بوده است. ابن خلدون، پیشگام جامعه شناسی و مبشر آن، معتقد بود که آدمی تنها حیوانی است که نمی‌تواند بدون قدرت بازدارنده زندگی کند. برخی از متفکران مانند ‌هابس (۱۶۵۰) دولت را ابزار پرخاش و پیگیر مداوم می‌پندارند. کارل مارکس دولت را بیشتر به صورت ابزار زورورزی در خدمت...

ادامه مطلب

پویایی و ایستایی رژیم‌های سیاسی

پویایی و ایستایی رژیم‌های سیاسی

نویسنده: داور شیخاوندی درنگ تاریخی یا تأخیر مرحله‌ای در عهد باستان، به علت نبود ارتباطات سریع و امکان اطلاع رسانی، تمدن‌ها و رژیم‌های پراکنده در جهان آباد، فارغ از تأثیر رویدادهای جامعوی، اقتصادی و نظامی فرامرزها، تقریباً به طور مستقل، گسسته از هم، تحول می‌یافتند؛ به گونه‌ای که تمدن‌های آسیایی، اروپایی، آفریقایی و آمریکایی پیش از کشف کریستف کلمب، جدا و متمایز از هم دگرگون می‌گشتن...

ادامه مطلب

آزادی سیاسی

آزادی سیاسی

نویسنده: داور شیخاوندی پیش شرط‌ها و موانع تکوین آزادی سیاسی امروزه، بود یا نبود آزادی شاخص سنجش و شناخت نوع رژیم سیاسی است. در این باره ذکر یا عدم ذکر واژه‌ی آزادی در قوانین اساسی ملاک بود و نبود آن نیست، بلکه باید دید عملاً تا چه حدّ آزادی‌های فردی و جمعی، جامعوی، اقتصادی و سیاسی در مورد پیر و برنا، زن و مرد، غنی و فقیر، دولتورز و دولتوند، به کار بسته‌‌‌ می‌شود و تا چه&zw...

ادامه مطلب

پیش شهرسازی بی‌الگو: بوخارین و پرئو براژانسکی

پیش شهرسازی بی‌الگو: بوخارین و پرئو براژانسکی

    نویسنده: فرانسواز شوای برگردان: محسن حبیبی   بوخارین وبراژانسکی N. Boukharine et G. Préobrajensky (1888-1938?) (1886-193?) مبارزان انقلابی و بلشویک‌های نخستین، اعضای کمیته مرکزی حزب کمونیست شوروی بودند که در طول جنگ داخلی، بین مارس و اکتبر ۱۹۱۹ همراه با هم الفبای کمونیزم را نوشتند. این اثر که با شتاب نوشته شده بود و از برنامه‌ی مصوب هشتمین گردهمایی حزب کمونیست روسیه الهام گرفته بود، نوعی راهنمای عملی برای آمو...

ادامه مطلب

نرم‌افزارهای سیاست

نرم‌افزارهای سیاست

نویسنده: داور شیخاوندی مفهوم و معنای تثوری و دکترین واژه تئوری از اصطلاح لاتین تئوریا (Theoria) اقتباس شده که آن هم از ریشه‌ی یونانی “Thereme” به معنای مشاهده، مداقه و دیده وری هوشمندانه است. در قرن سیزدهم میلادی از این اسم صفت تئوریک را بر پایه‌ی لاتین “Theoricus” و یونانی “Theorikos” ساختند؛ سپس، در نیمه‌ی قرن شانزدهم اسم “Theoricien” را به ر...

ادامه مطلب

اصول نظری نظام پیشنهادی میرزاملکم خان

اصول نظری نظام پیشنهادی میرزاملکم خان

  نویسنده: دکتر کریم مجتهدی   اخیراً در نزد طبقه‌ی کتابخوان ما توجه خاصی به جریانهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی نیمه‌ی دوم قرن نوزدهم و نیز به احوال رجالی پیدا شده است که احتمالاً به درجات مختلف منشأ اثر بوده و به معنایی انقلاب مشروطیت ایران را نه فقط نوید داده‌اند، بلکه به نحوی، حداقل از لحاظ نظری، در بنیان گرفتن آن سهم بسزایی داشته‌اند. نفس این توجه، صرف‌نظر از اینکه آیا در جهت تفکر واقعی است یا در جهت تقویت اعتقادات س...

ادامه مطلب

پیش‌شهرسازی بی‌الگو: کارل مارکس

پیش‌شهرسازی بی‌الگو: کارل مارکس

    نویسنده: فرانسواز شوای برگردان: محسن حبیبی   افق شهر پس زمینه‌ای است که مجموعه‌ی تفکر تاریخی و سیاسی مارکس کارل مارکس Karl Marx (1818-1883) بر آن نقش می‌بندد. «تاریخ همه‌ی جوامع تا به امروز، تاریخ مبارزه طبقاتی است». (۱) و این مبارزه در مراحل قطعی خود در شهر جریان می‌یابد؛ شهر، گهواره بورژوازی و سپس کارگر صنعتی این دو نیروی محرکه تاریخ و انقلاب [است]. پس، در گذر زمان، شهر دو نقش بازی کرده است، تباه کننده ش...

ادامه مطلب

انواع رژیم‌های سیاسی

انواع رژیم‌های سیاسی

توده‌های مردم خو گرفته‌اند که با کمترین واژه و ساده‌ترین ساختار کلامی منویات خود را بیان کنند. از آن جایی که درون‌مایه ذهنی توده‌ها اغلب درباره‌ی مقولات عینی و وقایع روزمره آشناست، بدین سبب ضرورتی نمی‌بینند … لینک منبع

ادامه مطلب

سیره‌ی سیاسی امام رضا (ع) در قبال مأمون

سیره‌ی سیاسی امام رضا (ع) در قبال مأمون

  نویسنده: ابراهیم برزگر (۱)   چکیده: این نوشتار می‌کوشد تا با تمرکز بر موضع‌گیری‌های سیاسی امام رضا (علیه السلام)، معطوف به رقیب و دشمن سیاسی ایشان یعنی مأمون، به استنباط‌های نظری بپردازد و از خلال این بررسی به پرسش‌های سیاست در دنیای معاصر پاسخ دهد. سیاست امام رضا (علیه السلام) در دو وجه «سیاست معطوف به مأمون» و «سیاست معطوف به امام (علیه السلام)» قابل تعقیب است. رفتار سیاسی در خلأ رخ نمی‌دهد، بلکه در یک م...

ادامه مطلب

یهودستیزی

یهودستیزی

  نویسنده: یولیوس کارلباخ برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی    Anti-Semitism این اصطلاح ابتدا در جنبش‌های سیاسی آلمان در دهه‌ی ۱۸۷۰ و ۱۸۸۰ بر سر زبان‌ها افتاد. در این جریان‌های سیاسی تلاش می‎شد آزادی‌های سیاسی و اجتماعی یهودیان، که به تازگی کسب شده بود، از آن‎ها بازپس گرفته شود. اگر بخواهیم دقت را رعایت کنیم باید بگوییم که این اصطلاح [لاتینی] چندان درست نیست زیرا مسئله‎ی مخالفت با «سام...

ادامه مطلب

زندگی و پیشینه‌ی ابن‌خلدون

زندگی و پیشینه‌ی ابن‌خلدون

  نویسنده: فؤاد بعلی برگردان: دکتر غلامرضا جمشیدیها   ۱- زندگی و شخصیت ابن‌خلدون ابوزید عبدالرحمن محمد بن خلدون ولی الدین التونسی الحضرمی در ۲۷ می‌۱۳۳۲ میلادی در تونس به دنیا آمد. وی در خانواده‌ای رشد کرد که به خاطر فعالیتهایش در علم و سیاست مشهور بود. نیاکان عرب او بنی خلدون، که سرسلسله‌ی آنها خلدون بن خطاب است در قرن هشتم به اندلس (اسپانیا) نقل مکان کرده و بدین طریق شاهد شکوفایی و افول قدرت مسلمین در اسپان...

ادامه مطلب

پیش شهرسازی بی‌الگو: پی‌یر کروپوتکین

پیش شهرسازی بی‌الگو: پی‌یر کروپوتکین

    نویسنده: فرانسواز شوای برگردان: محسن حبیبی   پی‌یر کروپوتکین Pierre Kropotkine (1842-1921) اشراف‌زاده روس، یک جغرافیدان برجسته، و یک انقلابی مبارز و همچنین نویسنده‌ای بود که استعداد خویش را به عامیانه کردن عقاید علمی خود و نشر آیین آنارشیستی اختصاص داد. از همان جوانی‌اش، به شرایط طبقه دهقان و کشاورزی روس جلب گردید. [به عنوان] دبیر بخش ژئوفیزیک انجمن جغرافی روسیه، مسافرت‌های متعددی به «منچوری» کرد و سرزمین‌های یخ‌زد...

ادامه مطلب

کارگذاران سیاست با دولت

کارگذاران سیاست با دولت

نویسنده: داور شیخاوندی رؤسای دول یا سردولتان کارگذاران (۱) سیاست با دولت شیوه‌ی کارکرد رؤسای دول را اجمالاً به دو نوع طبقه‌بندی می‌کنند: نوع نخست شیوهای کشورداری، یا تدبیر شهر، شاهان، سلاطین یا فرعون‌گونه‌های خودکامه، خودسرا و خودرأی است که امروزه پژوهشگران غربی اصطلاحاً آن را استبداد شرقی نام نهاده‌اند. طبق این الگو رئیس دولت همانند خداگونه‌ای، از اختیار (تشخیص...

ادامه مطلب

توسعه‌ی سیاسی در جهان عرب

توسعه‌ی سیاسی در جهان عرب

  نویسنده: عبدالقادر سواری   در دیدگاه لیبرالیستی، هدف از توسعه‌ی سیاسی، افزایش تخصص در نهادهای سیاسی است که از طریق ایجاد نظام‌های کثرت‌گرا- که مشارکت در رقابت سیاسی را محقق ساخته است- ایجاد می‌شود. به رغم اختلاف دو دیدگاه لیبرالیستی و سوسیالیستی در مورد توسعه‌ی سیاسی، هر دو مکتب در پی آزادی و کم کردن بار دولت به نفع جامعه و نیز ایجاد تعادل میان گروه‌های جامعه‌اند، هرچند در دیدگاه سوسیالیستی توسعه‌ی سیاسی، بر مالکیت دولتی و...

ادامه مطلب