نظریه ها و اندیشه های سیاسی

اندیشه‌ی سیاسی هگل و آینده

اندیشه‌ی سیاسی هگل و آینده

نویسنده: بروس هداک برگردان: محمدحسین وقار در دوره‌ی پساانقلاب، سبکْ و طبیعتِ نظریه سیاسی تغییر بسیار یافت. نظریه به یک سلاح عمده سیاسی تبدیل شده بود. در این زمان، دنیای سیاست همه گروهها و طبقات را بالقوه دربرمی‌گرفت؛ اما همه نقشی فعال ایفا نمی‌کردند. رهبری و مشروعیت سیاسی سخت مورد مناقشه قرار داشت. افکاری باید مطرح می‌شد تا منافع را تأمین نماید. اغلب موفقیت یا شکست سیاسی در گرو بسیج مؤثر گر...

ادامه مطلب

پیش شهرسازی بی‌الگو: فردریش انگلس

پیش شهرسازی بی‌الگو: فردریش انگلس

    نویسنده: فرانسواز شوای برگردان: محسن حبیبی   مسأله شهرهای بزرگ به دو گونه از سوی «انگلس» Friedrich Engels (1820-1895) مطرح شده است. از سویی، او در یک تحلیل انتقادی بیرحمانه، بر پایه یک تحقیق اجتماع شناسانه مقدماتی که هم از مشاهدات شخصی نویسنده و هم از تمامی منابع نوشته موجود تغذیه می‌کند، فقر کارگر شهری در شهرهای صنعتی انگلیس را افشا می‌کند: این نقد عبارت است از فصلی از کتاب «وضعیت طبقه رنجبر در انگلیس» تحت عنوان ...

ادامه مطلب

سیاست‌ورزان چگونه افرادی‌اند؟

سیاست‌ورزان چگونه افرادی‌اند؟

نویسنده: داور شیخاوندی سلسله مراتب سرشتی: سن، جنس و فرمندی پیشگامان اندیشه‌ی مردم سالاری، از چهار قرن پیش، ملت را محمل و محور قدرت پنداشته، تقریر و تبلیغ کرده‌اند. در پی چنین پندارگرایی، یکی از رؤسای جمهور آمریکا اعلام کرد که: حکومت توسط مردم و برای مردم تحقق می‌یابد. “Governing by the people for the people” اصطلاح امریکایی “people” معادل با “nation̶...

ادامه مطلب

دو قطبی بودن Bipolarity

دو قطبی بودن Bipolarity

نویسنده: مارتین گریفیتس مترجم: علیرضا طیب توزیع دو قطبی قدرت در نظام بین الملل ناظر بر وضعیتی است که دو دولت با توانمندی های نسبتاً برابر بر هر دولت دیگری تفوق داشته باشند. نمونه های تاریخی چنین وضعی شامل آتن و اسپارت در آستانه جنگ پلوپونز، پادشاهی های مقدونی سلوکیه و بطالسه که پس از مرگ اسکندر کبیر سربرآوردند، و رویارویی ایالات متحده و اتحاد شوروی در دوران جنگ سرد است. مردم اغلب دو قطبی بودن را باآرایش قطبی شده اتحادهای نظامی ا...

ادامه مطلب

اندیشمندانِ جهان اسلام و توسعه

اندیشمندانِ جهان اسلام و توسعه

  نویسنده: جمعی از نویسندگان *   زیرعنوان:: آراء و دیدگاه‌ها در جهان اسلام در کشورهای اسلامی، در پی آشنایی با وضع جدید غرب، تلاش جدی برای اقتباس و الگوبرداری از نهادهای مهم جدید و مؤثر بر جریان توسعه، از جمله مدرسه و دانشگاه، هم در صورت و هم در محتوا آغاز شد. به همین سبب، غالباً در بخش‌های گوناگون علمی، دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی و ادارات و سازمان‌های برنامه‌ریزی، از همان الگوها و رهیافت‌ها و آموزه‌ها ...

ادامه مطلب

تروتسکیسم

تروتسکیسم

نویسنده: نورمن جِراس برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی مترجم: حسن چاوشیان Trotskyism این اصطلاح که برگرفته از نام لئون تروتسکی (۱۸۷۹-۱۹۴۰) و تأثیر تاریخی افکار اوست، به جریان فکری گسترده و نیز به جنبش سازمان‌یافته‌ی کوچکی اطلاق می‌شود. قدیمی‌ترین معنای آن – پیش از سال ۱۹۱۷ – فقط به دیدگاه غیرارتدکس خاصی اشاره می‌کرد که درباره‌ی منش و ماهیت انقلاب آتی روسیه ب...

ادامه مطلب

جهان سوم Third world

جهان سوم Third world

نویسنده: مارتین گریفیتس مترجم: علیرضا طیب این اصطلاح را (با تسامح) برای اشاره به کشورهایی با اقتصاد توسعه نیافته در آسیا، آفریقا، اقیانوسیه و امریکای لاتین به کارمی برند که گفته می شود گروهی با ویژگی های مشترکی چون فقر، نرخ بالای زاد و ولد، و وابستگی اقتصادی به کشورهای پیشرفته را تشکیل می دهند. جهان اول همان جهان توسعه یافته است-ایالات متحده، کاناد، اروپای غربی، ژاپن، و کشورهای نوصنعتی (هنگ کنگ، سنگاپور، کره جنوبی و ...

ادامه مطلب

دولتی که ماکیاولی می‌شناخت

دولتی که ماکیاولی می‌شناخت

نویسنده: بروس هداک برگردان: محمدحسین وقار شکل‌گیری دولت امروزین به مثابه یک شکل سیاسی در اوایل عصر حاضر آغاز شد؛ اما مدتی وقت لازم بود تا خصائص حقوقی و مؤثر آن تثبیت گردد. اندیشه‌ی اقتدار سیاسی متمرکز و برخوردار از تسلط و نفوذ در درون مرزهای یک سرزمین واحد و حاکم بر اطاعت اتباع بدون تمایزی مبتنی بر مقام، ابداعی بنیادین در تفکر سیاسی اروپا بود. می‌بایست شبکه‌های پیچیده‌ی وفاداری شخصی که د...

ادامه مطلب

نظریّه‌ی پیش شهرسازی فرهنگ‌گرای جان راسکین

نظریّه‌ی پیش شهرسازی فرهنگ‌گرای جان راسکین

    نویسنده: فرانسواز شوای برگردان: محسن حبیبی   با وجود اینکه نقد و فلسفه هنر اولین اقدام، «راسکین» است ولی این نقد و فلسفه هنری به یک فلسفه اجتماعی ختم می‌شوند که از آنها جدایی‌ناپذیر است. مفهوم «راسکینی» هنر، هم با یک آموزش زیبایی شناختی خاص – نشأت گرفته از شناخت دقیق شاهکارهای اروپایی نقاشی و معماری – مشخص می‌گردد، و هم – با تأثیری فراوان – به وسیله تفکر «پوژن». به نظر «راسکین»، هنر عبارت ا...

ادامه مطلب

کالبدشناسی سیاست

کالبدشناسی سیاست

نویسنده: داور شیخاوندی ساختارها، پندارها و همبودی‌‌ها کنش سیاسی پیوسته در میان گروه سازمان یافته انسانی انجام می‌گیرد. برای کالبدشکافی آن لازم است که نخست مفهوم سازمان و ساختار را که امروزه کاربرد آن‌ها در علوم خیلی رواج یافته است تعیین و تبیین کنیم. برای تسهیل بیان کالبد انسانی (کشورتن) را مثال می‌زنیم: طرز قرار گرفتن اندام‌های بیرونی مانند پا، دست، تنه، سینه و سر و درون مای...

ادامه مطلب

سیاست استعماری چیست؟

سیاست استعماری چیست؟

نویسنده: شاپور رواسانی در تئوریهای کلاسیک امپریالیسم سرمایه داری، سیاست استعماری به معنای چگونگی اجرای سلطه ی حکومتی ــ دولتی دول استعماری با تصرّف سرزمینه و پایه گذاری سازمانهای دولتی اعم از مقنّنه، اجرائیه (اداری ــ نظامی) و قضائیه، در رابطه با سلطه ی اقتصادی ــ فرهنگی بر مستعمرات مورد بررسی قرار نگرفته و بخشی از این تئوریها را نمی سازد، گرچه درباره ی دخالت های سیاسی دول و انحصارات سرمایه داری استعماری بر جوامع مستعمراتی ...

ادامه مطلب

چپ گرایی در آفریقای مسلمان

چپ گرایی در آفریقای مسلمان

  نویسنده: محمدرضا شکیبا   چپ در آفریقا به تدریج و پس از جنگ جهانی دوم در پرتو مبارزه با استعمار رایج شد. در این زمان برخی از نخبگان و روشنفکران افریقایی در جستجوی باور و اندیشه‌ای بودند که بتوانند بر مبنای آن اختلافات داخلی را کاهش دهند و مردم را علیه استعمار بسیج کنند؛ از این رو، اندیشه‌ی چپ به عنوان ایدئولوژی مبارزه با استعمار در میان افریقاییان مقیم اروپا گسترش یافت و آنان، پس از بازگشت به وطن، به تبلیغ آن پرد...

ادامه مطلب

استبداد شرقی

استبداد شرقی

نویسنده: لیو هادو برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی مترجم:حسن چاوشیان Oriental Despotism این اصطلاح را که به معنای شکلی از سازمان سیاسی است که در آن یک بوروکراسی مرکزی کنترل منابع آب و امور آبیاری را در اختیار دارد کارل ویتفوگل که کتابی تحت همین عنوان نوشت (Wittfogel, 1957) بر سر زبان‌ها انداخت، اما با این حال، این اصطلاح تاریخ پر‌پیچ‌وخم و معناهای وسیع‌تری دارد. &rlm...

ادامه مطلب

در راه تشکیل ایالات متحده شرق

در راه تشکیل ایالات متحده شرق

نویسنده: شاپور رواسانی معشوق تو همسایه دیوار به دیوار در بادیه سرگشته شما بهر چرائید؟ مولوی مقدّمه ملّت گرایی (ناسیونالیسم) نظریّه ایست سیاسی با اثرات اقتصادی و فرهنگی که در اروپای غربی بر اثر پیدایش شیوه ی تولید سرمایه داری ظاهر گردید. ناسیونالیسم در کشورهای سرمایه داری همراه با توسعه ی استعمار سرمایه داری به سوی راست کشیده شد و از شعارهایی چون آزادی، برابری، برادری و صیانت از حقوق بشر جدا گرد...

ادامه مطلب

هابز، لاک و جامعه ی مدنی

هابز، لاک و جامعه ی مدنی

نویسنده: حمید عضدانلو هابز و لاک (۱) با فاصله زمانی نسبتاً کم، و در شرایط اجتماعی- سیاسی نسبتاً یکسانی زندگی می کردند؛ هر دوی آن ها در زمره متفکران قرارداد اجتماعی به شمار می روند؛ هر دوی آن ها نظریه سیاسی خود را بر فرضیه وضعیت طبیعی بنا می کنند؛ هر دوی آن ها در جست و جوی ذات بشر و قوانینی طبیعی اند که هدایت کننده رفتار انسان است؛ و هر دوی آن ها درگیر مسائل مربوط به قدرت، حکومت، حقوق مدنی و امثال آن هستند. نظ...

ادامه مطلب

نظریه‌ی پیش شهرسازی فرهنگ‌گرای آگوستوس پوژن

نظریه‌ی پیش شهرسازی فرهنگ‌گرای آگوستوس پوژن

    نویسنده: فرانسواز شوای برگردان: محسن حبیبی   آگوستوس ولبی نورث مور پوژن Augustus Welby Northmor Pugin (1812-1852) معمار انگلیسی، با سرچارلزباری (۱) در طرح‌های مجلس وست مینستر همکاری کرد (۱۸۳۷-۱۸۴۲). در بین کارهای شخصی او بخصوص کلیسای بزرگ کیلارنی (۲) و «نمازخانه دیر بنه دیکتن دوئه» (۳) قابل ذکر هستند. با عضویت در کلیسای کاتولیک در ۱۸۳۳، او یکی از بانیان تجدید حیات گوتیک انگلیسی گردید؛ گوتیک، برای او شکلی از...

ادامه مطلب

نخستین پندارگران سیاست

نخستین پندارگران سیاست

نویسنده: داور شیخاوندی افلاطون و ارسطو (۱) آثار جامعه شناسیک این دو ابرفرزانه جهان، بانی و پیشگام پندارشناسی (ایده ئولوژى)، به تمامی در راستای سیاست چرخیده‌اند و خاستگاه فکری، شرایط زمانی و مکانی (حتی شغلی در مورد ارسطو به عنوان مربی اسکندر) وقایع عصر آنان را منعکس می‌سازند. شگفت‌انگیز است که این دو شخصیت، به رغم تفاوت‌های خوی و خصلت و شیوه‌ی پرداخت اندیشه، در یک نکته رأی مشابهی دارند...

ادامه مطلب

امپریالیسم، از تئوری تا توسعه

امپریالیسم، از تئوری تا توسعه

نویسنده: شاپور رواسانی امپریالیسم و لزوم توسعه ی تئوریهای کلاسیک امپریالیسم سرمایه داری مقدّمه بررسی علل پیدایش، صفات عمده، چگونگی توسعه و شیوه های نفوذ و سلطه ی کلنیالیسم، امپریالیسم و همچنین اثرات اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی این سلطه بر مستعمرات در هر دوره ی تاریخی باید با توجّه به ساختار اقتصادی ــ اجتماعی مشخّص و شیوه ی تولید مسلّط در کشور استعمارکننده و در سرزمین مستعمره در همان دوره ی تاریخی ...

ادامه مطلب

چپ گرایی در جنوب شرق آسیا

چپ گرایی در جنوب شرق آسیا

  نویسنده: احمد تقی زاده   ورود و گسترش افکار و جنبش‌های چپ گرا در جنوب شرق آسیا، تحت عوامل متعدد درونی و بیرونی شکل گرفت. مهاجران چینی، به ویژه در مراکز شهری این منطقه، در اقتصاد و آموزش کشورهای جنوب شرق آسیا و انتقال تفکرات و حوادث داخلی چین به این مناطق، نقش عمده‌ای ایفا می‌کردند. همچنین گسترش افکار و آرای سوسیالیستی و مارکسیستی در اروپا، پس از جنگ جهانی اول مستعمره‌های آن‌ها در جنوب شرق آسیا را نیز تحت تأثیر قر...

ادامه مطلب

استالینیسم

استالینیسم

نویسنده: اَر. دبلیو. دیویس برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی مترجم:حسن چاوشیان Stalinism ‏یوسیف ویساریونویچ استالین (نام اصلی جوگاشویلی) (۱۸۷۹-۱۹۵۳) سیاستمدار بیرحمی بود که در دوره‌ی تبدیل روسیه دهقانی به ابرقدرت صنعتی، وحشت‌های قحطی و تصفیه‌های سیاسی دهه ۱۹۳۰ ‏و مقاومت روسیه در برابر تهاجم نازی‌ها از ۱۹۴۱ ‏تا ۱۹۴۵ ‏بر روسیه حکومت می‌کرد. غالباً او را مر...

ادامه مطلب

داستان غم انگیز بیافر

داستان غم انگیز بیافر

نویسنده: رایا دونایفسکایا مترجمان: حسن مرتضوی، فریدا آفاری با این همه، اگر وضعیت انقلابی همچنان تعمیق می یافت، استعمار نو نمی توانست به این سادگی در آفریقا تجدد حیات یابد. دیالکتیک آزادی که کشورهای آفریقایی را از زیر سلطه ی امپریالیسم رهانید، ثابت کرد که با فوران انقلاب می توان معجزه کرد. بی همتایی انقلاب این است که تجربه ی انسانی را چنان تغییر می دهد که مناسبات انسانی یکسره جدیدی پدیدار می شود. این مناسبات انسانی جدید جد...

ادامه مطلب