نظریه ها و اندیشه های سیاسی

در راه تشکیل ایالات متحده شرق

در راه تشکیل ایالات متحده شرق

نویسنده: شاپور رواسانی معشوق تو همسایه دیوار به دیوار در بادیه سرگشته شما بهر چرائید؟ مولوی مقدّمه ملّت گرایی (ناسیونالیسم) نظریّه ایست سیاسی با اثرات اقتصادی و فرهنگی که در اروپای غربی بر اثر پیدایش شیوه ی تولید سرمایه داری ظاهر گردید. ناسیونالیسم در کشورهای سرمایه داری همراه با توسعه ی استعمار سرمایه داری به سوی راست کشیده شد و از شعارهایی چون آزادی، برابری، برادری و صیانت از حقوق بشر جدا گرد...

ادامه مطلب

هابز، لاک و جامعه ی مدنی

هابز، لاک و جامعه ی مدنی

نویسنده: حمید عضدانلو هابز و لاک (۱) با فاصله زمانی نسبتاً کم، و در شرایط اجتماعی- سیاسی نسبتاً یکسانی زندگی می کردند؛ هر دوی آن ها در زمره متفکران قرارداد اجتماعی به شمار می روند؛ هر دوی آن ها نظریه سیاسی خود را بر فرضیه وضعیت طبیعی بنا می کنند؛ هر دوی آن ها در جست و جوی ذات بشر و قوانینی طبیعی اند که هدایت کننده رفتار انسان است؛ و هر دوی آن ها درگیر مسائل مربوط به قدرت، حکومت، حقوق مدنی و امثال آن هستند. نظ...

ادامه مطلب

نظریه‌ی پیش شهرسازی فرهنگ‌گرای آگوستوس پوژن

نظریه‌ی پیش شهرسازی فرهنگ‌گرای آگوستوس پوژن

    نویسنده: فرانسواز شوای برگردان: محسن حبیبی   آگوستوس ولبی نورث مور پوژن Augustus Welby Northmor Pugin (1812-1852) معمار انگلیسی، با سرچارلزباری (۱) در طرح‌های مجلس وست مینستر همکاری کرد (۱۸۳۷-۱۸۴۲). در بین کارهای شخصی او بخصوص کلیسای بزرگ کیلارنی (۲) و «نمازخانه دیر بنه دیکتن دوئه» (۳) قابل ذکر هستند. با عضویت در کلیسای کاتولیک در ۱۸۳۳، او یکی از بانیان تجدید حیات گوتیک انگلیسی گردید؛ گوتیک، برای او شکلی از...

ادامه مطلب

نخستین پندارگران سیاست

نخستین پندارگران سیاست

نویسنده: داور شیخاوندی افلاطون و ارسطو (۱) آثار جامعه شناسیک این دو ابرفرزانه جهان، بانی و پیشگام پندارشناسی (ایده ئولوژى)، به تمامی در راستای سیاست چرخیده‌اند و خاستگاه فکری، شرایط زمانی و مکانی (حتی شغلی در مورد ارسطو به عنوان مربی اسکندر) وقایع عصر آنان را منعکس می‌سازند. شگفت‌انگیز است که این دو شخصیت، به رغم تفاوت‌های خوی و خصلت و شیوه‌ی پرداخت اندیشه، در یک نکته رأی مشابهی دارند...

ادامه مطلب

امپریالیسم، از تئوری تا توسعه

امپریالیسم، از تئوری تا توسعه

نویسنده: شاپور رواسانی امپریالیسم و لزوم توسعه ی تئوریهای کلاسیک امپریالیسم سرمایه داری مقدّمه بررسی علل پیدایش، صفات عمده، چگونگی توسعه و شیوه های نفوذ و سلطه ی کلنیالیسم، امپریالیسم و همچنین اثرات اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی این سلطه بر مستعمرات در هر دوره ی تاریخی باید با توجّه به ساختار اقتصادی ــ اجتماعی مشخّص و شیوه ی تولید مسلّط در کشور استعمارکننده و در سرزمین مستعمره در همان دوره ی تاریخی ...

ادامه مطلب

چپ گرایی در جنوب شرق آسیا

چپ گرایی در جنوب شرق آسیا

  نویسنده: احمد تقی زاده   ورود و گسترش افکار و جنبش‌های چپ گرا در جنوب شرق آسیا، تحت عوامل متعدد درونی و بیرونی شکل گرفت. مهاجران چینی، به ویژه در مراکز شهری این منطقه، در اقتصاد و آموزش کشورهای جنوب شرق آسیا و انتقال تفکرات و حوادث داخلی چین به این مناطق، نقش عمده‌ای ایفا می‌کردند. همچنین گسترش افکار و آرای سوسیالیستی و مارکسیستی در اروپا، پس از جنگ جهانی اول مستعمره‌های آن‌ها در جنوب شرق آسیا را نیز تحت تأثیر قر...

ادامه مطلب

استالینیسم

استالینیسم

نویسنده: اَر. دبلیو. دیویس برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی مترجم:حسن چاوشیان Stalinism ‏یوسیف ویساریونویچ استالین (نام اصلی جوگاشویلی) (۱۸۷۹-۱۹۵۳) سیاستمدار بیرحمی بود که در دوره‌ی تبدیل روسیه دهقانی به ابرقدرت صنعتی، وحشت‌های قحطی و تصفیه‌های سیاسی دهه ۱۹۳۰ ‏و مقاومت روسیه در برابر تهاجم نازی‌ها از ۱۹۴۱ ‏تا ۱۹۴۵ ‏بر روسیه حکومت می‌کرد. غالباً او را مر...

ادامه مطلب

داستان غم انگیز بیافر

داستان غم انگیز بیافر

نویسنده: رایا دونایفسکایا مترجمان: حسن مرتضوی، فریدا آفاری با این همه، اگر وضعیت انقلابی همچنان تعمیق می یافت، استعمار نو نمی توانست به این سادگی در آفریقا تجدد حیات یابد. دیالکتیک آزادی که کشورهای آفریقایی را از زیر سلطه ی امپریالیسم رهانید، ثابت کرد که با فوران انقلاب می توان معجزه کرد. بی همتایی انقلاب این است که تجربه ی انسانی را چنان تغییر می دهد که مناسبات انسانی یکسره جدیدی پدیدار می شود. این مناسبات انسانی جدید جد...

ادامه مطلب

اندیشه ی سیاسی نیکولو ماکیاولی

اندیشه ی سیاسی نیکولو ماکیاولی

نویسنده: حمید عضدانلو شاید بهتر باشد نقطه آغازین دکترین ماکیاوّلی ( حداقل در رساله شهریار ) را در درک فلسفی اش از ذات انسان جست و جو کنیم. ماکیاوّلی معتقد بود که باید بپذیریم که همه انسان ها ذاتاً بد هستند. نزد وی، همه حکومت ها، حتی حکومت های خوب نیز دیر یا زود رو به انحطاط گذاشته و سقوط خواهند کرد. بگذارید همه حکومت ها بدانند که نمی توانند برای همیشه سیاست مطمئنی را دنبال کنند و بدون استثنا باید به همه آن ...

ادامه مطلب

نظریّه‌ی پیش شهرسازی هربرت جورج ولز

نظریّه‌ی پیش شهرسازی هربرت جورج ولز

    نویسنده: فرانسواز شوای برگردان: محسن حبیبی   هربرت – جورج ولز Herbert- George Wells (1866-1946) شاگرد قدیمی «هوکسلی»، (۱) سوسیالیست مکتب فابینی (۲) و پدر [مباحث] علمی – تخیلی، همه این صفات خود را در کتاب «تخیلی نو» (۳) بیان می‌دارد. «ولز» از این [تخیل نو] نوعی مجموعه عقیدتی – تقریباً طنز‌آمیز – از پیش سرمایه‌داری ترقی‌گرا ساخت. نظم، طبقه‌بندی، بهداشت، ستایش ماشین‌‌گرایی، بازدهی، ا...

ادامه مطلب

نام و نگرش جامعه‌شناسی سیاسی

نام و نگرش جامعه‌شناسی سیاسی

نویسنده: داور شیخاوندی علم سیاست نه تنها از نظر تاریخ، موضوع و روش، بلکه حتی از دیدگاه نام‌گذاری نیز مورد شک و تردید است. از همان آغاز کار این مسأله مطرح شد که یا علم سیاست همان جامعه‌شناسی سیاسی است؟ امروزه عملاً هر دو این اصطلاح مورد استفاده قرار می‌گیرند. تا این اواخر، اصطلاح علم سیاست توسط کسانی به کار برده می‌شد که مشغله‌ی فکری، یا خاستگاه شغلی آنان اکثراً حقوقدانی و تاریخ‌شناسی بوده...

ادامه مطلب

فرضیه های نژادی در خدمت استعمار

فرضیه های نژادی در خدمت استعمار

نویسنده: محسن مهاجرنیا سلطه و نفوذ فرهنگی همراه و در رابطه با سلطه اقتصادی و سیاسی استعمار سرمایه داری بر مستعمرات از جمله موانع رشد و شکوفایی جامعه مدنی و بدین سبب مانع انتقال حاکمیت اقتصادی و سیاسی از اقلیت (طبقه حاکم) به اکثریت مردم (زحمتکشان تهدیست) در این جوامع می باشد ــ فرهنگ استعماری پایگاه فرهنگی و حافظ اجتماعی شیوه تولید مستعمراتی است. فرهنگ استعماری ابعاد و اشکال فراوان و متنوعی دارد، امّا می توان گف...

ادامه مطلب

چپ گرایی در شبه قاره هند

چپ گرایی در شبه قاره هند

  نویسنده: انیس شیخ مترجم: احمد تقی زاده   شکل گیری احزاب و گروه‌های ملهم از انقلاب ۱۹۱۷ روسیه در منطقه‌ی شبه قاره، به جنبش خلافت و جنبش هجرت برمی گردد که در آن گروهی از مسلمانان از مناطق شمالی هند به افغانستان و سپس به آسیای مرکزی و تاشکند رفتند و پیوندهایی را با حکومت شوروی برقرار ساختند. در ۱۳۳۸/ ۱۹۲۰، حزب کمونیست هند (۱)‌در تاشکند، زیر نظر یکی از فعالان مارکسیست به نام مانابندرا نات روی (۲)، بنیان گذاشته شد....

ادامه مطلب

۱۹۸۴

۱۹۸۴

نویسنده: دکتر صادق طباطبائی آینده‌ای را که اُرول در سال ۱۹۴۸ م برای بشریت پیش‌بینی کرده است به لحاظ ظاهر با دنیای هاکسی متفاوت است اما وجوه اشتراک اساسی با یکدیگر دارند. جرج اُرول می‌پنداشته است که دنیای تخیلی او از سال ۱۹۸۴ م به بعد واقعیتی خارجی پیدا می‌کند. در این دوران، دنیا به سه ابرقاره منشعب شده است که با مستحیل شدن اروپا در روسیه و امپراتوری بریتانیا در ایالات متحده، دو قدرت از سه قدرت...

ادامه مطلب

بازداشت توسعه (۲)

بازداشت توسعه (۲)

نویسنده : مرتضی شیرودی اشاره على رغم این که از آغاز گفت وگو درباره توسعه جهان سوم و کاربست مدل ها، نظریه ها و مکتب هاى توسعه در جهان غیر غرب، چند دهه مى گذرد؛ اما کشورهاى جهان سوم و از جمله کشورهاى مسلمان، هم چنان عقب مانده یا به بیان درست تر، عقب نگاه داشته شده اند. علت چیست؟ مقاله حاضر مى کوشد به بخشى از این علت ها پاسخ دهد. مقدمه تلاش براى یافتن پاسخ پرسش فوق، مستلزم پرداختن به موضوعات متعددى است که ب...

ادامه مطلب

اندیشه ی سیاسی دانته

اندیشه ی سیاسی دانته

نویسنده: حمید عضدانلو شاید تجربه سیاسی دانته مشابه تجربیات کسانی باشد که دوران زوال قرن سیزدهم ایتالیا را شاهد بودند. دانته در سال ۱۲۶۵ میلادی در فلورانس و در خانواده متوسطی چشم به جهان گشود که دعوی اشرافی بودن داشتند. خانواده او، مانند بسیاری از مردم فلورانس، حامی فرقه گلف ها (۱) بود که در درگیری های پاپ ها و امپراتوران بر سر تسلط ایتالیا، از پاپ ها پشتیبانی می کرد. دانته در جنگ کامپالدینو(۲)- که میان اهالی فلور...

ادامه مطلب

نظریّه‌ی پیش شهرسازی ژول ورن

نظریّه‌ی پیش شهرسازی ژول ورن

    نویسنده: فرانسواز شوای برگردان: محسن حبیبی   ژول ورن Jules Verne) 1828-1905) به گونه‌ای خاص در زمینه ماشین‌ها و وسایل ارتباطی پیشگام بوده است. برخلاف آنچه می‌توان انتظار داشت، ایمان او به قدرت مولّد فن برای او الهام بخش دیدی خوش‌بینانه از نوعی شهر – ماشین نبوده است. در داستان کوتاهش [به نام] «یک روز (۱) یک روزنامه‌‎نگار امریکایی در ۲۸۸۹»، (۲) کلانشهری غول‌آسا را تصور می‌کند که در آن هر یک از ساختمان‌ها ...

ادامه مطلب

انواع نظام‌های سیاسی و مفهوم آن‌ها

انواع نظام‌های سیاسی و مفهوم آن‌ها

نویسنده: ناصر فکوهی قدرت را در مفهوم امر سیاسی می‌توان بر پایه‌ی مفاهیم متفاوتی تبیین کرد: سلطه. به معنی اعمال اراده‌ی یک فرد یا یک گروه بر فرد یا گروه دیگر است که می‌تواند با پذیرش ارادی یا اجباری فرد یا گروه تحت سلطه همراه باشد. پذیرش ارادی ممکن است خودآگاهانه یا ناخودآگاهانه باشد. ساختارهای قدرت عمدتاً سبب می‌شوند افراد در قالب دنباله روی‌های اجتماعی از یکدیگر یا از یک ا...

ادامه مطلب

فضیلت ها و رذیلت های هژمونی امریکا

فضیلت ها و رذیلت های هژمونی امریکا

نویسنده: رابرت کاگان مترجم: علی آدمی، افشین زرگر ایالات متحده باید چه نقشی را بازی کند؟ آرای افکار عمومی جهانی نشان دهنده خواسته ای بین المللی برای نقش کاهش یافته ایالات متحده است؛ یعنی حرکت به سوی برابری و چند قطبی بیشتر در نظام بین الملل است. در ایالات متحده، صداهایی برای فروتنی، تعدیل جاه طلبی ها و حس بیشتر محدودیت ها وجود دارد. به دنبال جنگ عراق، جهان گرفتار “مسئله امریکا (۱) شده است. به دلیل اشتباها...

ادامه مطلب

چپ گرایی در افغانستان

چپ گرایی در افغانستان

  نویسنده: فاروق انصاری   نخستین گروه‌های سیاسی چپ گرا در دهه‌ی ۱۳۴۰ش/ ۱۹۶۰، در دوران نخست وزیری سردار محمدداوود (۱۳۳۲-۱۳۴۲ش/ ۱۹۵۳-۱۹۶۳)، وارد فعالیت‌های اجتماعی- سیاسی شدند و در همان زمان، تلاش برای پایه گذاری احزاب با گرایش‌های مارکسیستی- لنینیستی افزایش یافت. (۱) آزادی‌های سیاسی پیش از این دهه و در دوره‌ی نخست وزیری شاه محمود خان (۱۳۲۵-۱۳۳۲ش/ ۱۹۴۶-۱۹۵۳) ملقب به پدر دموکراسی در افغانستان، شرایط را برای گسترش تفک...

ادامه مطلب

هشدارهای هاکسلی

هشدارهای هاکسلی

نویسنده: نیل پُستمن برگردان: صادق طباطبائی با دو امکان و دو راه و روش و دو مکانیسم می‌توان روح یک فرهنگ را مورد تاخت و تاز قرار داد و آن را تخریب کرد. امکان راه و رسم اول را جرج اُروِل ترسیم کرده است و آن زندانی کردن فرهنگ است و از فرهنگ، زندان ساختن. مکانیسم و روش دوم را آلدوس هاکسلی توصیف کرده است و آن زمانی است که فرهنگ به صورت تئاتر و پرده‌های نمایشی و واریته‌های سرگرم کننده درآید و در طی آن آلوده گشته،...

ادامه مطلب