نظریه ها و اندیشه های سیاسی

نظریّه‌ی پیش شهرسازی هربرت جورج ولز

نظریّه‌ی پیش شهرسازی هربرت جورج ولز

    نویسنده: فرانسواز شوای برگردان: محسن حبیبی   هربرت – جورج ولز Herbert- George Wells (1866-1946) شاگرد قدیمی «هوکسلی»، (۱) سوسیالیست مکتب فابینی (۲) و پدر [مباحث] علمی – تخیلی، همه این صفات خود را در کتاب «تخیلی نو» (۳) بیان می‌دارد. «ولز» از این [تخیل نو] نوعی مجموعه عقیدتی – تقریباً طنز‌آمیز – از پیش سرمایه‌داری ترقی‌گرا ساخت. نظم، طبقه‌بندی، بهداشت، ستایش ماشین‌‌گرایی، بازدهی، ا...

ادامه مطلب

نام و نگرش جامعه‌شناسی سیاسی

نام و نگرش جامعه‌شناسی سیاسی

نویسنده: داور شیخاوندی علم سیاست نه تنها از نظر تاریخ، موضوع و روش، بلکه حتی از دیدگاه نام‌گذاری نیز مورد شک و تردید است. از همان آغاز کار این مسأله مطرح شد که یا علم سیاست همان جامعه‌شناسی سیاسی است؟ امروزه عملاً هر دو این اصطلاح مورد استفاده قرار می‌گیرند. تا این اواخر، اصطلاح علم سیاست توسط کسانی به کار برده می‌شد که مشغله‌ی فکری، یا خاستگاه شغلی آنان اکثراً حقوقدانی و تاریخ‌شناسی بوده...

ادامه مطلب

فرضیه های نژادی در خدمت استعمار

فرضیه های نژادی در خدمت استعمار

نویسنده: محسن مهاجرنیا سلطه و نفوذ فرهنگی همراه و در رابطه با سلطه اقتصادی و سیاسی استعمار سرمایه داری بر مستعمرات از جمله موانع رشد و شکوفایی جامعه مدنی و بدین سبب مانع انتقال حاکمیت اقتصادی و سیاسی از اقلیت (طبقه حاکم) به اکثریت مردم (زحمتکشان تهدیست) در این جوامع می باشد ــ فرهنگ استعماری پایگاه فرهنگی و حافظ اجتماعی شیوه تولید مستعمراتی است. فرهنگ استعماری ابعاد و اشکال فراوان و متنوعی دارد، امّا می توان گف...

ادامه مطلب

چپ گرایی در شبه قاره هند

چپ گرایی در شبه قاره هند

  نویسنده: انیس شیخ مترجم: احمد تقی زاده   شکل گیری احزاب و گروه‌های ملهم از انقلاب ۱۹۱۷ روسیه در منطقه‌ی شبه قاره، به جنبش خلافت و جنبش هجرت برمی گردد که در آن گروهی از مسلمانان از مناطق شمالی هند به افغانستان و سپس به آسیای مرکزی و تاشکند رفتند و پیوندهایی را با حکومت شوروی برقرار ساختند. در ۱۳۳۸/ ۱۹۲۰، حزب کمونیست هند (۱)‌در تاشکند، زیر نظر یکی از فعالان مارکسیست به نام مانابندرا نات روی (۲)، بنیان گذاشته شد....

ادامه مطلب

۱۹۸۴

۱۹۸۴

نویسنده: دکتر صادق طباطبائی آینده‌ای را که اُرول در سال ۱۹۴۸ م برای بشریت پیش‌بینی کرده است به لحاظ ظاهر با دنیای هاکسی متفاوت است اما وجوه اشتراک اساسی با یکدیگر دارند. جرج اُرول می‌پنداشته است که دنیای تخیلی او از سال ۱۹۸۴ م به بعد واقعیتی خارجی پیدا می‌کند. در این دوران، دنیا به سه ابرقاره منشعب شده است که با مستحیل شدن اروپا در روسیه و امپراتوری بریتانیا در ایالات متحده، دو قدرت از سه قدرت...

ادامه مطلب

بازداشت توسعه (۲)

بازداشت توسعه (۲)

نویسنده : مرتضی شیرودی اشاره على رغم این که از آغاز گفت وگو درباره توسعه جهان سوم و کاربست مدل ها، نظریه ها و مکتب هاى توسعه در جهان غیر غرب، چند دهه مى گذرد؛ اما کشورهاى جهان سوم و از جمله کشورهاى مسلمان، هم چنان عقب مانده یا به بیان درست تر، عقب نگاه داشته شده اند. علت چیست؟ مقاله حاضر مى کوشد به بخشى از این علت ها پاسخ دهد. مقدمه تلاش براى یافتن پاسخ پرسش فوق، مستلزم پرداختن به موضوعات متعددى است که ب...

ادامه مطلب

اندیشه ی سیاسی دانته

اندیشه ی سیاسی دانته

نویسنده: حمید عضدانلو شاید تجربه سیاسی دانته مشابه تجربیات کسانی باشد که دوران زوال قرن سیزدهم ایتالیا را شاهد بودند. دانته در سال ۱۲۶۵ میلادی در فلورانس و در خانواده متوسطی چشم به جهان گشود که دعوی اشرافی بودن داشتند. خانواده او، مانند بسیاری از مردم فلورانس، حامی فرقه گلف ها (۱) بود که در درگیری های پاپ ها و امپراتوران بر سر تسلط ایتالیا، از پاپ ها پشتیبانی می کرد. دانته در جنگ کامپالدینو(۲)- که میان اهالی فلور...

ادامه مطلب

نظریّه‌ی پیش شهرسازی ژول ورن

نظریّه‌ی پیش شهرسازی ژول ورن

    نویسنده: فرانسواز شوای برگردان: محسن حبیبی   ژول ورن Jules Verne) 1828-1905) به گونه‌ای خاص در زمینه ماشین‌ها و وسایل ارتباطی پیشگام بوده است. برخلاف آنچه می‌توان انتظار داشت، ایمان او به قدرت مولّد فن برای او الهام بخش دیدی خوش‌بینانه از نوعی شهر – ماشین نبوده است. در داستان کوتاهش [به نام] «یک روز (۱) یک روزنامه‌‎نگار امریکایی در ۲۸۸۹»، (۲) کلانشهری غول‌آسا را تصور می‌کند که در آن هر یک از ساختمان‌ها ...

ادامه مطلب

انواع نظام‌های سیاسی و مفهوم آن‌ها

انواع نظام‌های سیاسی و مفهوم آن‌ها

نویسنده: ناصر فکوهی قدرت را در مفهوم امر سیاسی می‌توان بر پایه‌ی مفاهیم متفاوتی تبیین کرد: سلطه. به معنی اعمال اراده‌ی یک فرد یا یک گروه بر فرد یا گروه دیگر است که می‌تواند با پذیرش ارادی یا اجباری فرد یا گروه تحت سلطه همراه باشد. پذیرش ارادی ممکن است خودآگاهانه یا ناخودآگاهانه باشد. ساختارهای قدرت عمدتاً سبب می‌شوند افراد در قالب دنباله روی‌های اجتماعی از یکدیگر یا از یک ا...

ادامه مطلب

فضیلت ها و رذیلت های هژمونی امریکا

فضیلت ها و رذیلت های هژمونی امریکا

نویسنده: رابرت کاگان مترجم: علی آدمی، افشین زرگر ایالات متحده باید چه نقشی را بازی کند؟ آرای افکار عمومی جهانی نشان دهنده خواسته ای بین المللی برای نقش کاهش یافته ایالات متحده است؛ یعنی حرکت به سوی برابری و چند قطبی بیشتر در نظام بین الملل است. در ایالات متحده، صداهایی برای فروتنی، تعدیل جاه طلبی ها و حس بیشتر محدودیت ها وجود دارد. به دنبال جنگ عراق، جهان گرفتار “مسئله امریکا (۱) شده است. به دلیل اشتباها...

ادامه مطلب

چپ گرایی در افغانستان

چپ گرایی در افغانستان

  نویسنده: فاروق انصاری   نخستین گروه‌های سیاسی چپ گرا در دهه‌ی ۱۳۴۰ش/ ۱۹۶۰، در دوران نخست وزیری سردار محمدداوود (۱۳۳۲-۱۳۴۲ش/ ۱۹۵۳-۱۹۶۳)، وارد فعالیت‌های اجتماعی- سیاسی شدند و در همان زمان، تلاش برای پایه گذاری احزاب با گرایش‌های مارکسیستی- لنینیستی افزایش یافت. (۱) آزادی‌های سیاسی پیش از این دهه و در دوره‌ی نخست وزیری شاه محمود خان (۱۳۲۵-۱۳۳۲ش/ ۱۹۴۶-۱۹۵۳) ملقب به پدر دموکراسی در افغانستان، شرایط را برای گسترش تفک...

ادامه مطلب

هشدارهای هاکسلی

هشدارهای هاکسلی

نویسنده: نیل پُستمن برگردان: صادق طباطبائی با دو امکان و دو راه و روش و دو مکانیسم می‌توان روح یک فرهنگ را مورد تاخت و تاز قرار داد و آن را تخریب کرد. امکان راه و رسم اول را جرج اُروِل ترسیم کرده است و آن زندانی کردن فرهنگ است و از فرهنگ، زندان ساختن. مکانیسم و روش دوم را آلدوس هاکسلی توصیف کرده است و آن زمانی است که فرهنگ به صورت تئاتر و پرده‌های نمایشی و واریته‌های سرگرم کننده درآید و در طی آن آلوده گشته،...

ادامه مطلب

بازداشت توسعه (۱)

بازداشت توسعه (۱)

نویسنده : مرتضی شیرودی اشاره: این مقاله در پى یافتن پاسخ به این سوال که چرا با گذشت چندین دهه از گفت وگوها و مدل هاى نظرى توسعه. جهان سوم هم چنان عقب مانده یا نگاه داشته شده، به بررسى و نقد نظریه هاى مورد نظر از جمله مکتب نوسازى و وابستگى پرداخت و در نخستین بخش چشم اندازها، روش شناسى و پیامدهاى آن را مورد بررسى قرار داد. در این بخش مطالعات وابستگى جدید و مکتب نظام جهانى نقد و بررسى مى شود: ج. مطالعات وابستگى جدید: ا...

ادامه مطلب

معرفی نیکولو ماکیاولی

معرفی نیکولو ماکیاولی

نویسنده: حمید عضدانلو بگذارید همه حکومت ها بدانند که نمی توانند برای همیشه سیاست مطمئنی را دنبال کنند و بدون استثنا باید به همه آن ها مشکوک بود. ماکیاولّی شرایط سیاسی ایتالیا، در زمان ماکیاولّی، شرایطی نسبتاً منحصربه فرد بود. برخلاف انگلستان و فرانسه، ایتالیا از نظر سیاسی کشوری یکپارچه و متحد نبود. گرچه شهرگرایی و دیدگاه های مربوط به آن، در فرانسه و انگلستان، از اهمیت زیادی برخوردار شده بودند اما رشد و تو...

ادامه مطلب

نظریه‌ی پیش شهرسازی ژان – باپتیست گودن

نظریه‌ی پیش شهرسازی ژان – باپتیست گودن

    نویسنده: فرانسواز شوای برگردان: محسن حبیبی   ژان – باپتیست گودن Jean – Baptiste Godin (1819-1888) مخترع کوره‌های چدنی بود، کوره‌هایی که نام او بر آنها مانده است. او مملو از انگاره‌های فوریه‌ای بود و آثار بسیار نوشت که بهبود شرایط کارگر صنعتی را نشانه رفته‌اند. – راه حل‌های اجتماعی (۱۸۷۰) Solutions Sociales. – سوسیالیست‌ها و حقوق کار (۱۸۷۴) Les Socialistes et les droits du travail &...

ادامه مطلب

مدیریت صحیح سیاسی

مدیریت صحیح سیاسی

نویسنده: دکتر سید مصطفی محقق داماد به محض تشکیل یک گروه کمابیش قطعی است که بعضی اعضاء در میانشان رجحان می یابند و نقس فعالتری به عهده می گیرند و دیگران سخنان آنان را بیشتر پاس می دارند و استیلاشان را بهتر گردن خواهند نهاد. تمایز یافتم رهبران و مدیران سیاسی از پیروان از همین جا آغاز می گردد. هرچه گروه بیشتر رشد کند و استوارتر شود سلسله مراتب مدیران سیاسی و پیروان آشکارتر و مشخص تر می گردد و نقش مدیر از نظر کارکرد حساس...

ادامه مطلب

ابرقدرت جاه طلب

ابرقدرت جاه طلب

نویسنده: رابرت کاگان مترجم: علی آدمی، افشین زرگر آیا امروزه، نوع خاص ناسیونالیسم و جاه طلبی آمریکا، همراه با فهم آن نسبت به مأموریتی جهانی و باور به حقانیت قدرت خودش، نسبت به دو قرن گذشته کم توان تر است؟ آیا پایان جنگ سرد ایالات متحده را تغییر داده رفتارهایش را تعدیل کرده و تمایلش را به داشتن قدرت بین المللی کاهش داده است؟ آیا با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و امپراتوری اش، ایالات متحده از مشغله های جهانی وسی...

ادامه مطلب

چپ گرایی در تاتارستان

چپ گرایی در تاتارستان

  نویسنده: رحیم رئیس‌نیا   نخستین سازمان سیاسی چپ، که در قازان (مرکز تاتارستان) تأسیس یافت، با گرد آمدن گروهی از وابستگان روسی تبار حزب سوسیال دموکرات کارگری روسیه (۱) مقیم آن شهر شکل گرفت. این گروه برای تبلیغ مارکسیسم در بین تاتارها مطالبی را به زبان تاتاری منتشر می‌کرد. در ۱۳۲۱/ ۱۹۰۳، تاتاری به نام حسین یاماشف (۲) (۳) به این گروه پیوست. در ۱۳۲۵/ ۱۹۰۷، یاماشف در اورنبورگ یک گروه مارکسیستی تشکیل داد که چند روشنفکر ت...

ادامه مطلب

دنیای شگفت‌انگیز نو

دنیای شگفت‌انگیز نو

نویسنده: دکتر صادق طباطبائی جهان هاکسلی هاکسی دنیای تخیلی خود را، که ثمره‌ی رشد تکنولوژی افسار گسیخته و عاری از اخلاق است، دنیای قشنگ نو (Brave New World) یا به برگردان یکی از مترجمین، دنیای شگفت‌انگیز نو می‌نامد (۱): دنیایی است که در آن نشانه‌ای از فرهنگ و ارزشهای انسانی وجود ندارد، تاریخ و سرگذشت بشری فراموش شده است، اصل حاکم بر این دنیا رفاه و پیشرفت و ثبات اجتماعی است. رفاه و پیشرفت محصو...

ادامه مطلب

ایران و هژمونی منطقه ای

ایران و هژمونی منطقه ای

نویسنده: رابرت کاگان مترجم: علی آدمی، افشین زرگر ایران نیز از مدل های قدیمی جاه طلبی ملی است؛ تمدن پارسی و مغرور، که در منطقه اش به داشتن احساس تفوق مشهور است. ایران نیز همچون چین، هندوستان و روسیه کنونی، حس نارضایتی تاریخی دارد و به رغم اینکه زمانی ابرقدرت بزرگ جهان بوده، در بیش از دو قرن گذشته، از طرف امپراطوری های اروپایی چپاول، استعمار و تحقیر شده و از آنجا که ملتی شیعه داشته، در محاصره حکومت های عرب سن...

ادامه مطلب

اندیشه ی سیاسی توماس آکویناس

اندیشه ی سیاسی توماس آکویناس

نویسنده: حمید عضدانلو از جمله تغییرات اجتماعی مهمی که در دوران قرون وسطی رخ داد، و تأثیری در اندیشه های فلسفی-سیاسی این دوران گذاشت، رواج شهر بود. گرچه به نظر می رسد که فلسفه مدرسی، نظام فئودالی را پذیرفته بود، اما تنها نهادهایی مورد تأیید و ترجیح آن بود که طبیعتی غیرفئودال داشتند. هرچه فلسفه مدرسی بیشتر و بیشتر جذب اندیشه های اخلاقی و سیاسی ارسطو می شد، بیشتر و بیشتر برای زندگی شهری اهمیت قائل می شد و زندگی روستایی ...

ادامه مطلب