نهادها و سازمان های بین المللی و سیاسی

ویژگی‌های نظام سیاسی فرانسه

ویژگی‌های نظام سیاسی فرانسه

  نویسنده: حجت الله ایوبی   فرانسوی‌ها دوست دارند به بیانِ خودشان «نه مانند دیگران باشند». (۱) زندگی سیاسی در فرانسه حقیقتاً باز هم به بیان خودشان «استثنائی فرانسوی (۲)» است. فرانسوی‌ها از سال ۱۷۸۹ با انقلابی سیاسی و اجتماعی، راه خود را از دیگر کشورهای اروپایی جدا کردند و از آن روزگار برای خود رسالتی متفاوت از دیگر همسایگان تعریف کردند. رخدادهای پس از انقلاب، شورش‌ها، انقلاب‌های پیاپی و آزمون ده‌ها از نظام سیا...

ادامه مطلب

قدرت دین و مطبوعات

قدرت دین و مطبوعات

  نویسنده: جان کنت گالبرایت برگردان: محبوبه مهاجر   ۱ در این روزگار، هم منابع و هم ابزارهای قدرت دین در عالم مسیحیت بشدت کاهش یافته است. آن قدرت برخاسته از ذات الهی- برخاسته از شخصیت- هنوز هم وجود دارد و هزاران هزار همه روزه در برابرش سر تعظیم فرود می‌آورند. ولی حتّی مؤمن‌ترین فرد هم قبول دارد که این نظر نسبت به احساسی که قبلاً از آن می‌شد ضعیف شده است. بسیاری از مسیحیان فقط یکشنبه‌ها یا موقعی که احتی...

ادامه مطلب

سازمان و دولت

سازمان و دولت

  نویسنده: جان کنت گالبرایت برگردان: محبوبه مهاجر   ۱ در سده‌ی نوزدهم و تا چند دهه‌ی نخست سده‌ی بیستم، دولت جدید را اکثراً ابزار قدرت سرمایه‌داری صنعتی می‌دانستند. در این مورد هم مارکس که متعلق به مکتب انقلابی اروپا بود کلاً اتفاق نظر داشت و هم تورستاین وبلن و لینکلن استفنس (۱) از مکتب انتقادی امریکا. ولی گفتیم که این نظر غلوّ می‌کرد؛ دولت در عین حال هم مقاصد گوناگون شهروندان خود و کسانی که ساختارش را تشکی...

ادامه مطلب

قدرت نظامی

قدرت نظامی

  نویسنده: جان کنت گالبرایت برگردان: محبوبه مهاجر   ۱ از مظاهر موفق قدرت یکی این که فرد نه از سر رضا و رغبت بلکه به سائقه‌ی حسن و فضیلت این عمل تن به خواست دیگران می‌دهد. البته اوج این مثال وقتی است که شخص نداند تحت ضبط و مراقبت است. حدّ اعلای این وضع را قدرت شرطی ایجاد می‌کند؛ ایجاد باور تسلیم و رضا را به صورت جلوه‌ای عادی و طبیعی از رفتار مقبول درمی‌آورد و نه عملی آگاهانه. اگر تسلیم نشوی منحرفی. در ای...

ادامه مطلب

قدرت و مقاومت

قدرت و مقاومت

  نویسنده: جان کنت گالبرایت برگردان: محبوبه مهاجر   ۱ هر اعمال قدرتی زاینده‌ی عملی کلاً مشابه و مخالف است. در مورد سرمایه‌داری پیشرفته هم همین‌طور است. حرکتی که سرمایه‌داری پیشرفته بر ضد خود به وجود آورد در میانه‌ی سده‌ی پیش شروع شد. اگرچه آثاری هم قبل از این تاریخ داشت. محرک اصلی این حرکت متقابل، اطاعت به مراتب همه جانبه‌تر و سفت و سخت‌تری بود که از کارگران انتظار می‌رفت و نه متابعت مصرف کننده‌ی محص...

ادامه مطلب

عصر سازمان

عصر سازمان

  نویسنده: جان کنت گالبرایت برگردان: محبوبه مهاجر   ۱ شرطی کردن اجتماعی سرمایه‌داری پیشرفته، وسیع و ژرف بود. عکس‌العملی هم که بر ضدّ خود به وجود آورد همین طور بود. و تأثیر هر دو نیز تا به امروز ادامه داشته است. هنوز هم در نظر بسیاری از مردم، بازار محلّل قدرت صنعتی است؛ هنوز هم تصور می‌شود که شرکتهای بزرگ را دستی ناپیدا و به سمت خیر اعلای جامعه هدایت می‌کند. افکار و عقاید مارکسیستی هم هنوز روح شرّ- ی...

ادامه مطلب

قدرت سرمایه‌داری پیشرفته

قدرت سرمایه‌داری پیشرفته

  نویسنده: جان کنت گالبرایت برگردان: محبوبه مهاجر   ۱ انقلاب صنعتی و جابه جایی مهم منابع قدرت از سرمایه‌ی جاری تاجران به سرمایه‌ی صنایع سنگین اربابان صنایع، در سازمان نیز پیشرفت بارزی به دنبال داشت. نیروی کاری بسیار متشکّل که وجود دستمزد آنها را به هم پیوند می‌داد، جای عرضه‌کنندگان کالاها را که اینجا و آنجا پراکنده بودند و فقط با دادو ستد کالا به هم می‌پیوستند گرفت. تاجری که (شاید) آنچنان نام و نشانی ...

ادامه مطلب

نیروهای محرّک قدرت

نیروهای محرّک قدرت

  نویسنده: جان کنت گالبرایت برگردان: محبوبه مهاجر   ۱ تاریخ معمولاً عبارت است از شرح اعمال قدرت امپراتوران، شهریاران، کلیساها، دیکتاتورها و دموکراسیها، سرداران و سپاهیان، سرمایه‌داران و شرکتهای بزرگ. به همین سیاق تاریخ را می‌شود درباره‌ی منابع قدرت و ابزارهای اِعمال قدرت نوشت. در این صورت تغییر تاریخی عبارت خواهد بود از تغییر نقشهای نسبی شخصیت، مالکیت، سازمان و مجازات کیفری، پاداش تشویقی، و مظاهر صریح ...

ادامه مطلب

ظهور سرمایه‌داری

ظهور سرمایه‌داری

  نویسنده: جان کنت گالبرایت برگردان: محبوبه مهاجر   ۱ در اروپای غربی، طیّ دویست و پنجاه سال فاصله از شروع سده‌ی شانزده تا آغاز انقلاب صنعتی در نیمه دوم سده‌ی هجدهم، دولت ملّی خصوصاً در انگلستان و فرانسه بسرعت تحکیم می‌شد. دولت ملّی نسب از همان اعمال قدرت معهود فئودالی می‌برد که منبعش مالکیت ارضی و شخصیت بود و پشت به پشت قدرت کیفردهنده و نیز به منابع حاصل از مالکیت برای پاداش دادن و به واکنش شرطی نس...

ادامه مطلب

منابع قدرت

منابع قدرت

  نویسنده: جان کِنِت گالبرایت برگردان: محبوبه مهاجر   شخصیت نخست‌وزیر سابق جز یک زبانباز مطنطن به نظر نمی‌رسد و فرمانده‌ی بی‌قشون جز یک پهلوان پنبه‌ی جمعه‌بازار. سامرست موآم ماه و شش پنی (۱) ۱ در این مقاله به بحث درباره‌ی آنچه در پس ابزارهای اعمال قدرت قرار دارد، یعنی آنچه موجب اعمال قدرت کیفردهنده، قدرت پاداش دهنده و قدرت شرطی به صورتها و ترکیبهای مختلفشان می‌شود، می‌پردازیم. سه ...

ادامه مطلب

دیالکتیک قدرت

دیالکتیک قدرت

  نویسنده: جان کنت گالبرایت برگردان: محبوبه مهاجر   ۱ چگونگی اعمال قدرت و چگونگی مقاومت در برابر آن همانقدر جزء ذاتی پدیده‌ی قدرت است که خودِ اعمال قدرت. اگر جز این بود، قدرت می‌توانست تا بی‌کران بسط یابد و همه ما تابع اراده‌ی کسانی می‌شدیم که بیش از بقیه مجهز به استفاده از آن بودند. حقیقت این است که جامعه‌ی امروزی در حال تعادل است، تعادلی کم و بیش مابین کسانی که اعمال قدرت می‌کنند و کسانی که مخالف آنند....

ادامه مطلب

قدرت شرطی کننده

قدرت شرطی کننده

  نویسنده: جان کنت گالبرایت برگردان: محبوبه مهاجر   … کار عالَم … کم و بیش چیزی جز نزاع مدام بر سر کسب افتخار، ثروت و اقتدار نیست … اینها فی‌الواقع مشکلات عظیمی هستند. ولی محالات نیستند زیرا با تربیت و انضباط می‌شود همسازشان کرد و گاه می‌شوند. تامس هابز (۱) لویاتان (۲) محتوای کتابهای درسی باید شهروندی و شناخت نظام کار و کسب آزاد را تشویق و بر میهن‌پرستی و احترام به قدرت رسمی تأکید کند R...

ادامه مطلب

آناتومی قدرت

آناتومی قدرت

  نویسنده: جان کنت گالبرایت برگردان: محبوبه مهاجر   موضوع … چیزی مهجور، فلسفی یا مرموز نیست. آدولف برل (۱) قدرت ۱ کمتر واژه‌ای نظیر واژه‌ی قدرت هست که این همه به کار رود و برای تأمل درباره‌ی معنی آن نیازی به ظاهر چندان احساس نشود؛ و در همه‌ی اعصار زندگی بشر نیز به همین صورت بوده است. در متون مقدس، این کلمه به همراه سلطنت و عظمت در شمار مناقب نهایی منتسب به قادر متعال مذکور بود؛ هنوز هم م...

ادامه مطلب

قدرت کیفردهنده و قدرت پاداش دهنده

قدرت کیفردهنده و قدرت پاداش دهنده

  نویسنده: جان کنت گالبرایت برگردان: محبوبه مهاجر   ۱ بارزترین مشخصه‌ی قدرت کیفردهنده و قدرت پاداش‌دهنده، عینیت داشتن (۱)، یعنی مرئی‌بودن آنهاست. کسانی که تن به خواست دیگری می‌دهند از تسلیم خود آگاهند؛ با حسابی کم و بیش سنجیده به این نتیجه می‌رسند که بهتر است تسلیم باشند. تسلیم می‌شوند چون نوعی عوض می‌گیرند. عاملان قدرت نیز نسبت به عمل خود واقف‌اند. فرق بین قدرت کیفردهنده و قدرت پاداش دهنده همان فرق بین مج...

ادامه مطلب

نهاد سیاسی

نهاد سیاسی

    نویسندگان: دیوید درسلر و ویلیام ویلیس برگردان: مهرداد هوشمند و غلامرضا رشیدی   در مقایسه با عدم دخالت نسبی جامعه‌شناسان در اقتصاد، آنان نقشی فعالانه در تحلیل نظام سیاسی – بخصوص در سطوح تصمیم گیری در جوامع محلی و به طور کلی در کل کشور و رفتار سیاسی هر یک از شهروندان بازی کرده‌اند. در اینجا به بررسی تعریف نسبتاً تشریفاتی نهاد سیاست می‌پردازیم: «نهاد سیاست عبارت است از نظامی اجتماعی و فرهنگی که شیوه‌ه...

ادامه مطلب

اتحادیه‌های کارگری

اتحادیه‌های کارگری

نویسنده: ریچارد هایمن برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی مترجم:حسن چاوشیان Trade Unions سازمان‌های جمعی کارگران که تحت عنوان انجمن‌ها یا اتحادیه‌های کارگری شناخته می‌شوند از اواخر قرن نوزدهم در بریتانیا وجود داشته‌اند. سیدنی و بئاتریس وب در تعریف کلاسیک‌شان (Sidney and Beatrice Webb, 1920, p. 1)، اتحادیه‌ی کارگری را همبستگی پایدار مزدبگیران برای حفظ یا ارتقای شر...

ادامه مطلب

نظام قبیله‌ای در فرهنگ عرب جاهلی

نظام قبیله‌ای در فرهنگ عرب جاهلی

نویسنده: محمدعلی امانی اساس جامعه جاهلی را قبیله تشکیل می‌دهد. هر خیمه نماینده یک خاندان است و اردوگاه مرکب از چند خیمه را حی گویند. مردم یک حی را قوم گویند و مجموعه اقوامی که خویشاوند یکدیگرند، قبیله را تشکیل می‌دهند. (۱) قبیله جماعتی از مردم بودند که گفته می‌شد از یک اصل و پدر واحد ریشه گرفته‌اند و در حقیقت آنچه که آنها را دور همدیگر جمع می‌کرد، همان نسب و نژاد است. البته این وحدت و اجت...

ادامه مطلب

باب دفترداری، تشکیلات دیوانی عثمانی

باب دفترداری، تشکیلات دیوانی عثمانی

نویسنده : پاکالین (فرهنگ اصطلاحات عثمانی) بابِ دفترداری ، مجموعه ای از ادارات رسیدگی به امور مالی در تشکیلات دیوانی عثمانی که باب دفتری نیز به آن گفته می شد. این تشکیلات از بدو تأسیس تا زمانی که نام نظارت مالیه (= وزارت مالیه ) به خود گرفت ، یعنی در حدود پانصد سال ، مسئولیت رسیدگی به حسابهای مالی کشور عثمانی را به عهده داشت . عینی علی افندی در اوایل قرن یازدهم در رساله خود نوشته است که در باب دفترداری بیست کاتب ...

ادامه مطلب

میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی

میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی

نویسنده: مارتین گریفیتس مترجم: علیرضا طیب International Covenant on Civill and Political Rights (ICCPR) میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی همراه با اعلامیه ی جهانی حقوق بشر سازمان ملل متحد و میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی از ارکان سازنده ی اعلامیه بین المللی حقوق است. برخلاف اعلامیه ی جهانی حقوق بشر، هر یک از آن دو میثاق یادشده به صورت پیمان های الزام آور حقوقی درانداخته شدند. نیاز به پیمان ها...

ادامه مطلب