واژه شناسی سیاسی

نگاهی آرنتی به اندیشه‌ی کارل اشمیت

نگاهی آرنتی به اندیشه‌ی کارل اشمیت

  نویسنده: روح الله اسلامی   مسئله، دغدغه و مشکله‌ی سیاسی در قرن بیستم چه بود؟ چه شد که اشمیت روایتی تخاصمی و واقع‌گرا از امر سیاسی ترسیم کرد؟ آیا روایت «الهیات سیاسی» اشمیت از منظر پدیدارشناسی عمل‌گرا قابل نقد است؟ این نوشتار به نقد و بررسی اندیشه‌ی سیاسی کارل اشمیت از منظر هانا آرنت می‌پردازد. مشکله‌ی سیاست در قرن بیستم بشر با روش علمی توانست تکرارها و قواعد محیط پیرامون خود را شناسایی کند و هرگون...

ادامه مطلب

اشتراوس علیه اشمیت

اشتراوس علیه اشمیت

  نویسنده: محمد عبداله‌پور چناری   نقد لیواشتروس بر الهیات سیاسی کارل اشمیت اشتراوس و اشمیت هر دو متفکر قرن بیستم هستند که بعدها بر اندیشمندان دیگر تأثیرات زیادی بر جای گذاشتند. اما جدا از اشتراک آنان در ملیت آلمانی، در مقابل، نظریه‌شان در باب الهیات سیاسی، با یکدیگر تمایزهای اساسی دارد؛ تا جایی که اشتراوس خود را ناقد الهیات سیاسی اشمیت می‌داند. از این رو، شاهد این هستیم که یکی مانند اشمیت در سنت کاتولیکی پ...

ادامه مطلب

بررسی خوانش کارل اشمیت از الهیات سیاسی

بررسی خوانش کارل اشمیت از الهیات سیاسی

  نویسنده: ایرج طباطبایی   الهیات سیاسی چیست؟ پاسخ دادن به این سؤال مستلزم صرف زمان و وقت بسیار زیادی است، زیرا سرنخ تفکر پیرامون این موضوع به یونان باستان بر می‌گردد و هرگونه پژوهشی پیرامون این موضوع می‌تواند به همان اندازه مفصل و البته حاوی پاسخ‌های متفاوتی به سؤال فوق باشد. آنچه امروزه به عنوان یک پاسخ مستقیم و عمومی به این سؤال مطرح می‌شود این است که الهیات سیاسی آن چیزی است که به پیدا کردن ارتباط و موضوعات...

ادامه مطلب

الهیات سیاسی و جامعه‌ی ایرانی

الهیات سیاسی و جامعه‌ی ایرانی

  نویسنده: حسین اطهری   نقدی بر ادبیات رواج یافته درباره‌ی اشمیت در ایران الهیات سیاسی موضوع جدیدی نیست، اما رونق دوباره‌ی این مفهوم در جامعه‌ی ایران شاید دلایل و اقتضائات زمانی و مکانی خاصی داشته باشد. الهیات سیاسی، الهیات رهایی‌بخش و مفاهیمی از این قبیل در جامعه‌ی غرب از سالیان دور مطرح بوده و مباحثی را در بین اندیشمندان مطرح ساخته است. کارل اشمیت از جمله سرآمدان این بحث در مجامع علمی غرب بوده است که مو...

ادامه مطلب

الهیات سیاسی چه می‌گوید؟

الهیات سیاسی چه می‌گوید؟

  نویسنده: مرتضی حسینی   نگاهی به چیستی الهیات سیاسی و پیشینه‌ی آن منازعه‌ی اندیشگانی حول سنت و تجدد، گاه از تداوم و گاه از تقابل و گسست حکایت دارد. طرفداران دیدگاه نخست، نسبت میان سنت و تجدد را نسبت تداوم خوانده و بر این باور هستند که اندیشه‌ی سنتی در گذر خود در تاریخ سیاست، بدون هیچ تغییری در مبانی و اصول کلی آن، در قالب دیگری از اندیشه ظهور و نمود می‌یابد. بنابراین نسبت همیشگی میان نسل پیشین و پسین، سلسله‌ای از ...

ادامه مطلب

هژمونی

هژمونی

  نویسنده: اَن شوستاک سسون برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی    Hegemony کاربرد این اصطلاح در قرن بیستم با ترکیب کردن بسط دادن کاربردهای پیشین آن همراه بوده است. هژمونی به طور سنتی به معنای سلطه‎ی یک کشور یا حاکم بر دیگران بود. ثانیاً، این واژه دال بر اصل و محوری بود که گروهی از عناصر حول آن سازمان می‎یابند. اکنون هژمونی نه فقط به روابط بین المللی اشاره دارد و هنوز به معنای سلطه است، بل...

ادامه مطلب

وحدت افریقا

وحدت افریقا

  نویسنده: علی ا. کزروعی و اِی. اِم. شاراکیا برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی    Pan-Africanism این اصطلاح را می‌توان حس همبستگی در میان افریقایی‌ها و مردم افریقایی‌تبار تعریف کرد. این وقوف به هویت مشترک گاهی به صورت نظریه درآمده و گاهی تبدیل به اقدام سیاسی شده است. وحدت افریقا، در جاه‌طلبانه‌ترین صورت خود، در پی ایجاد حکومت واحدی برای کل افریقا است که پیوندهای نیرومند اقتصادی و سی...

ادامه مطلب

وحدت اعراب

وحدت اعراب

  نویسنده: پیتر اسلاگلت برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی    Pan-Arabism وحدت اعراب، به منزله‌ی ایدئولوژی از ملی‌گرایی عربی سرچشمه می‎گیرد که نخستین بار در اواخر قرن نوزدهم در بخش‎های عربی امپراتوری عثمانی به صورت پدیده‎ای ادبی و سیاسی به وجود آمد. پیدایش ملی گرایی عربی تا حدی نتیجه‎ی جنبش احیای زبان و ادبیات عرب، موسوم به نهضه بود که در سوریه‌ی علیا آغاز شد. موجی از کشف، ویرایش و...

ادامه مطلب

نژادپرستی

نژادپرستی

  نویسنده: سامی زبیده برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی    Racism هر دستگاه عقیدتی که انسان‎ها را به جمعیت‌های جداگانه‎ای بر اساس ویژگی‎های طبیعی و/ یا فرهنگی طبقه بندی کند، و این ویژگی‎ها را در سلسله مراتب برتری و فرومرتبگی رتبه بندی کند، نژادپرستی نامیده می‎شود. این عقاید، در شرایط اجتماعی و سیاسی مساعد، در مجموعه‎ای از کرد و کارها و نهادهای تبعیض‌آمیز ادغام می‎شوند که از برتری یک ...

ادامه مطلب

نژاد

نژاد

  نویسنده: جان رکس برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی    Race این مفهوم به معنایی که در دنیای سیاست رواج دارد، آثار و نتایج عمیقی در تاریخ معاصر جهان داشته است. ناسیونال سوسیالیست‎ها در المان به وجود نژاد برتر آریایی و همچنین نژادهای فرومرتبه اعتقاد داشتند. آن‎ها یهودیان را نژادی واحد تلقی می‎کردند و سعی داشتند نژاد آن‎ها را منقرض کنند. در افریقای جنوبی تا همین اواخر سلطه و سیطره‌ی سی...

ادامه مطلب

ناسیونال سوسیالیسم

ناسیونال سوسیالیسم

  نویسنده: گرهارت بوتس برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی    National Socialism اعتماد پیشین به تبیین‎های کلی درباره‎ی ناسیونال سوسیالیسم- به مثابه جنبش سیاسی، ایدئولوژی و حکومت- با کامل شدن پژوهش‎های دقیق و مفصل و پیدایش پارادایم‌های «پست مدرنیستی» از اساس متزلزل شده است. اکنون به نظر می‎رسد نظریه‎های مربوط به هیتلریسم، توتالیتاریسم / تمامت خواهی و فاشیسم (نک. Grebing, 1986; Blackbo...

ادامه مطلب

منطقه‌گرایی

منطقه‌گرایی

  نویسنده: انزو مینجونه برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی    Regionalism این اصطلاح برای اشاره به جنبش سیاسی و اجتماعی ملهم از فرهنگ یک منطقه‌ی خاص به کار می‎رود که در پی دفاع از هویت بومی و محلی است در برابر ادغام شدن در تجانس و همگونی ملی، و همچنین خواهان استقلال هرچه بیشتر این منطقه از حکومت مرکزی است. منطقه گرایی خصوصاً در کشورهایی که در آن‎ها شکل‌گیری دولت ملی (Tilly, 1975) موجب ...

ادامه مطلب

مناسک سیاسی

مناسک سیاسی

  نویسنده: استیون لوکس برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی    Political Ritual مناسک به معنای فعالیت رسمی یا ضابطه مندی که نوعاً در زمان‎ها و مکان‌های مشخصی اجرا می‌شود، متفاوت با عادت و رسم است، چون جنبه‌ی نمادین و غالباً نمایشی دارد و نه فقط ایده‎ها بلکه غالباً احساسات نیرومندی را نیز بیان و منتقل می‎کند. این کار از طریق صحنه‌ها، اعمال و کلمات نمادینی انجام می‎گیرد که ایده‎های گوناگو...

ادامه مطلب

منافع

منافع

  نویسنده: بری هیندس برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی    Interests وقتی می‎گوییم اقدام، خط مشی یا وضعیتی خاص به نفع فرد یا جمع معینی است، منظورمان این است که از جهت مهمی موجب پیشبرد یا ارتقای رفاه و آسایش آن‎ها می‎شود. سخن گفتن از منافع می‎تواند با قصد هنجاری یا تبیینی باشد: در حالت اول برای تجویز کنش‌های مقتضی یا برای توجیه کنش‎هایی است که به نمایندگی از دیگران صورت می‌گیرد، مثلاً ب...

ادامه مطلب

ملت

ملت

  نویسنده: ارنست گلنر برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی    Nation هیچ تعریف مورد توافق همگانی یا به عبارت دیگر هیچ تعریف بی‌طرفانه‌ای از اصطلاح ملت وجود ندارد و احتمالاً نمی‎تواند وجود داشته باشد. ماهیت ذاتاً پرچالش این تعریف نتیجه‌ی ماهیت پیچیده و بغرنج چیزهایی است که این اصطلاح به آن‎ها اطلاق می‎شود. بشریت به فرهنگ‎های بسیار گوناگون و متنوع (گروه‎هایی که بر اساس زبان، رسوم، باورها و ا...

ادامه مطلب

مشروعیت

مشروعیت

  نویسنده: ویلیام اَوتوِیت برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی   Legitimacy «حقانیت» نظم اجتماعی یا سیاسی و طلب پشتیبانی و حمایت، نه فقط پذیرش صاف و ساده، از سوى اتباع، مسلماً یکی از مضامین همیشگی نظریه‌ی سیاسی است که غالباً در نظریه‎های «تکلیف سیاسی» صورت‌بندی می‎شود. تفکر اجتماعی قرن بیستم ضمن دنبال کردن این سنت هنجاری و تجویزی در مبحث عدالت، آزادی، برابری و غیره، تا حد زیادی نیز ...

ادامه مطلب

مشارکت

مشارکت

  نویسنده: مارکو دیانی برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی   Participation مشارکت که یکی از مفاهیم مبهم در علوم اجتماعی است می‌تواند معنای اکید یا معنای خفیف داشته باشد. به معنای اکید، مشارکت به این معناست که با توجه به حجم و پیچیدگی جوامع توده‎ای معاصر، تمرکز قدرت سیاسی، رشد بوروکراسی، و تجمع قدرت اقتصادی، ضمانت‎های سنتی دموکراسی باید تقویت و حفاظت شود و گسترش یابد تا بتواند با این گرایش...

ادامه مطلب

مدرنیته

مدرنیته

  نویسنده: کریشان کومار برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی    Modernity مدرنیته «مفهومی تقابلی» است. معنای این اصطلاح همان‌قدر که از آن‌چه اثبات می‎کند گرفته می‎شود از آن‌چه انکار می‎کند نیز می‎آید. پس این اصطلاح می‎تواند در زمان‌های مختلف با معناهای بسیار متفاوتی به کار رود، بسته به این که چه چیزی را انکار، و در مقابل، چه چیزی را اثبات می‎کند. در نظر قدیس آگوستین در قرن پنجم میلاد...

ادامه مطلب

مدرنیسم و پست‌مدرنیسم

مدرنیسم و پست‌مدرنیسم

  نویسنده: تونی پینکنی برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی    Modernism and Postmodernism مدرنیسم، به عنوان اصطلاحی کلی در تاریخ فرهنگ به معنای مجموعه‌‌ی بسیار متنوعی از گسست‌های زیبایی‌شناسانه از سنت واقع‌گرای اروپایی از اواسط قرن نوزدهم به بعد است. رئالیسم یا واقع‌گرایی بر پایه‌ی فرض همسانی اثر هنری و طبیعت بیرونی یا جامعه‎ای که با آن سر و کار دارد استوار است. این همسانی با استعاره‌ی آینه ...

ادامه مطلب

دگراندیشی

دگراندیشی

  نویسنده: لوئیس اِی. کوزر برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی    Dissent فعل “to dissent” برای توصیف فعالیت‎هایی به کار می‎رود که با عقاید و افکار اکثریت تفاوت یا مخالفت دارد. اسم”dissenter” به کسی اطلاق می‎شود که چنین رفتاری دارد و معتقد به دیدگاه‌های مخالف اکثریت است. این فعل و این اسم ابتدا برای اشاره به آن دسته از سازمان‌های دینی و پیروان آن‎ها به کار می‌رفت ...

ادامه مطلب

محافظه کاری

محافظه کاری

  نویسنده: ایان کراوثر برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی    Conservatism محافظه کاری دیدگاهی سیاسی است با چنان عمومیت و جهانشمولی‎ای که ایدئولوژی‌های بزرگ مدرن مثل لیبرالیسم و سوسیالیسم و فاشیسم فاقد آن عمومیت هستند. بیزاری غریزی از تغییر و دلبستگی به وضعیت فعلی امور، عواطفی است که کمتر بنی بشری کاملاً از قید آن‎ها آزاد است و عواطف و احساسات همان چیزی است که در اکثر دوره‌های تاریخ بشر...

ادامه مطلب