جامعه شناسی

از پُز روشنفکرى تا فرار از اضطراب!

از پُز روشنفکرى تا فرار از اضطراب!

کنکاشى درباره علل افزایش مصرف دخانیات در دانشگاه‌ها یکى از معضلات امروز جامعه ما، گسترش روزافزون استفاده از دخانیات، به ویژه سیگار، در میان مردم و به خصوص جوانان است، در میان دانشجویان نیز طى سالیان اخیر، مصرف سیگار و حتى کشیدن قلیان رشد داشته است. به همین خاطر، این بار براى پرسش از علت مصرف سیگار و قلیان، به سراغ دانشجویان رفته، از نظرات آنها اطلاع پیدا کردیم. قبل از ورود به بحث اصلى، بد نیست این را هم بدانید که «بر اساس گزارش سازمان بهدا...

ادامه مطلب

زبان ؛ کلید ارتباط اجتماعی

زبان ؛ کلید ارتباط اجتماعی

بی شک هر انسانی در طول زندگی، با خود فکر کرده است که چرا فلان دوست، همکار و … دایماً با وی مخالفت می کند و معنی حرف او را درک نمی کند. هر کدام از ما بارها به این نتیجه رسیده ایم که مخاطبمان ما را درک نمی کند. در بسیاری از طلاق ها، علت، نبود تفاهم عنوان می شود. اما تفاهم و درک یکدیگر چیست؟ احتمالاً این افراد ویژگیهایی دارند که سبب بروز تنش و جلوگیری از ایجاد ارتباط می شود.ایجاد ارتباط در همه جنبه های زندگی برای انسان شیرین و دلپذ...

ادامه مطلب

گمشده ای به نام نشاط اجتماعی

گمشده ای به نام نشاط اجتماعی

کارشناسان به طور جدی نسبت به کاهش میزان شادی و نشاط بخصوص در جوانان هشدار می دهند. آمار نشان می دهد ۱۱ میلیون بیمار روانی در سطح کشور وجود دارد که بیشتر آنان جوان هستند.دیدن چهره های غمگین، افسرده، عصبانی و اخمو چیز جدیدی نیست. اگر چه هیچ گاه شادی بدون غم معنا ندارد و مانند شب و روز غم و شادی به هم پیوسته است، اما استمرار روحیه افسرده و غمگین افراد، نشاط اجتماعی و انگیزه های کاری را از بین می برد.متأسفانه در کشور ما هیچ آماری از ضرر و زیا...

ادامه مطلب

خلاقیت؛ بستر نوسازی فرهنگ و جامعه

خلاقیت؛ بستر نوسازی فرهنگ و جامعه

فرهنگ در بیشتر زبانهای اروپایی در آغاز به معنی “کشت و پرورش” بوده است. امروزه پرورش خلاقیت انسان اهمیت حیاتی دارد، زیرا در دنیای کنونی که دنیای تغییرات سریع است، افراد، جماعتها و جوامع تنها با تخیل و ابداع می توانند با نوآوری همگام شوند و واقعیت زندگی خود را دگرگون سازند. از طرفی خلاقیت فقط به عرصه هنر محدود نمی شود، برای صنعت، تجارت، آموزش و پرورش و توسعه اجتماعی و جمعی نیز حیاتی است.انسان تاکنون بیشتر در به کارگیری خلاق...

ادامه مطلب

الگوپذیری؛ زیرساز شخصیت اجتماعی

الگوپذیری؛ زیرساز شخصیت اجتماعی

از روزی که جواد وارد دانشگاه شد تا آن روز که دبیر کمیته انضباطی حکم «محرومیت از تحصیل به مدت دو نیم‌سال با احتساب سنوات‌» را به او ابلاغ کرد، بیش‌تر از سه سال طول نکشید; اما تغییر شخصیت او در این مدت آن‌قدر پرشتاب بود که هیچ کس نتوانست آن را باور کند . جواد روزهای اول با کسی رفت وآمد نداشت; وقتی با هم‌کلاسی‌هایش صحبت می‌کرد، زرد و سرخ می‌شد و با حجب و حیای شهرستانی نگاهش را پایین می‌انداخت; اما کم کم پنجره‌ی مراوده با چند نفر از ه...

ادامه مطلب

نقش رسانه های جمعی در جوامع

نقش رسانه های جمعی در جوامع

رسانه ها و هویت: مسئله هویت و بحران آن در جوامع امروزی یکی از مشکلات خاص به شمار می رود. خطری که روز به روز جوانان و نوجوانان را به قهقرا می برد. اما آنچه باعث تغییر هویت در فرهنگ ها در جوامع می شود چیست؟ جوانان و نوجوانان چگونه همزمان باهم دچار دگرگونی شخصیت و بحران هویت می شوند؟ آیا این پدیده یک امر قهری است و نمی توان روند رو به افزایش آن را کند کرد؟ در این بخش به این بررسی مسئله می پردازیم. از جمله عوامل مؤثر در تغییر فرهنگ ها ...

ادامه مطلب

معیارهاى نقد اجتماعى در اسلام از دیدگاه شهید بهشتى

معیارهاى نقد اجتماعى در اسلام از دیدگاه شهید بهشتى

چیزى که در فرهنگ غرب به نام Social Critisim با آن آشنائیم از نیمه دوم سده بیستم به عللى، از جمله بحران ها و تنش هاى اجتماعى که در اروپا و آمریکا راه و روش و سیاست گذارى ها را به چالش کشید، از اهمیت بیشترى برخوردار شد.یکى از بهترین کسانى که در این باره مطلب نوشته است فیلسوف سیاسى آمریکایى به نام مایکل ولزر است که از او کتاب درباره تساهل به فارسى ترجمه شده است. این فیلسوف آمریکایى، یک فیلسوف اخلاقى و اجتماعى و سیاسى است. باید توجه داشت که د...

ادامه مطلب

پاسخ به نیازها, پایه امنیت اجتماعى

پاسخ به نیازها, پایه امنیت اجتماعى

امنیت مفهوم پیچیده اى است که ارائه تعریف واحد براى آن چندان ساده به نظر نمى رسد. بسیارى بر این باورند که این مفهوم بیش از آن که تعریف کردنى باشد درک کردنى است. بنابراین امنیت اجتماعى آرامش خاطرى است که در تعامل فرد بادیگران در اجتماع حاصل مى شود. وجود نظام سیاسى در هر جامعه نیز براى رسیدن افراد آن جامعه به امنیت اجتماعى و احساس خوشایند آسودگى نقش پررنگى دارد. دکتر «سید حسن حسینى» جامعه شناس در تعریف مفهوم امنیت اجتماعى مى گوید: «امنیت ا...

ادامه مطلب

آزادی اجتماعات یا تبادل افکارعمومی

آزادی اجتماعات یا تبادل افکارعمومی

شناسایی حقوق بشر توسط دولتها و به کارگیری مکانیسم های حقوقی برای حمایت از آن به تنهایی برای مقصود کافی نیست. جنبه های حقوقی یک بعد قضیه است. بعد مهمتر و اساسی تر، بعد اقتصادی و اجتماعی حقوق بشر است و تا زمانی که گامهای موثری در این راه برداشته نشود نمی توان به پیشرفت واقعی حقوق بشر امید بست.آزادی اجتماعات یکی از آزادی های اساسی و عبارت است از این که افراد بتوانند آزادانه و به طور مسالمت آمیز دور هم گرد آیند و از افکار و عقاید یکدیگ...

ادامه مطلب

تأثیر نیروهای اجتماعی بر سیاست خارجی(۲)

تأثیر نیروهای اجتماعی بر سیاست خارجی(۲)

۳٫ فرایند تصمیم گیری تمام عناصر و عوامل مؤثر در سیاست گذاری خارجی در نهایت در فرایند تصمیم گیری تبلور یافته و به صورت یک کنش یا واکنش به ظهور می رسد. یکی از گرایش های موجود در تحلیل سیاست های خارجی به این تمایل دارد که تمام سیاست های خارجی تابع اصول و سازوکارهای واحدی هستند که از پیرامون یکسان بین المللی سرچشمه می گیرند. زیرا از یک سو همه بازیگران در برابر این پیرامون با مسائل و الزامات مشابهی روبه رو هستند و از سوی دیگر همه آنها در...

ادامه مطلب

تأثیر نیروهای اجتماعی بر سیاست خارجی(۱)

تأثیر نیروهای اجتماعی بر سیاست خارجی(۱)

یکی از ویژگی های جوامع دموکراتیک تکثر صداها و تعدد تشکل ها و تنوع عقاید و تأثیر آنها بر تصمیمات سیاسی است. در یک کلام ویژگی جامعه دموکراتیک در تعامل جامعه مدنی و جامعه سیاسی است. لازم به ذکر این نکته نیست که جامعه مدنی در اینجا در برابر جامعه توده وار یا اتمیزه مطرح می شود که فاقد تشکل و سازمان دهی است. در جامعه توده وار که پدیده خاص قرن بیستم بوده و در پاره ای از جوامع اروپایی مانند آلمان نازی گروه ها و تشکل ها از هم فروپاشیده و افراد قا...

ادامه مطلب

شکاف نسلی یا تفاوت نسلی

شکاف نسلی یا تفاوت نسلی

الف) بنگستون (Bengston) ‌در بحث شکاف نسل‌ها، سه دیدگاه را از هم تمیز می‌دهد؛ اول کسانی که معتقد به شکاف عمیق هستند، دوم کسانی که شکاف نسلی را یک توهم و خیال می‌دانند که توسط وسایل ارتباط جمعی تحمیل شده است و سوم افرادی که به پیوستگی و تفاضل گزینشی بین نسل‌ها معتقدند؛ به این معنا که سعی دارند با تفکیک موضوعات مختلف از هم، در مورد هر بخش جداگانه داوری کرده و میزان گسست یا پیوستگی را بررسی نمایند. مدافعان تفاوت نسلی – و نه شکاف ...

ادامه مطلب

نقش خداوند در تغییرات اجتماعی

نقش خداوند در تغییرات اجتماعی

  نویسندگان : سید علی نقی ایازی، نیکوسادات هدایی   از دیدگاه قرآن در آیات قرآن کریم از مؤثرترین عواملی که موجب تغییرات و تحولات اجتماعی و تاریخی معرفی شدہ، «خداوند» است. در این دسته از آیات، منشأ تغییرات و تحولات، خواست و اراده خداوند معرق شده است. این اصل در جامعه‌ی ایمانی و اسلامی نقش بسیار عمیقی دارد که زندگی با آن جزء لاینفک هر فرد با ایمان است. از طرفی ایمان به چنین مهمی باعث به وجود آمدن اطمینان و آر...

ادامه مطلب

عالمان دین در تغییرات اجتماعی

عالمان دین در تغییرات اجتماعی

نویسندگان : سید علی نقی ایازی، نیکوسادات هدایی  از دیدگاه قرآن یکی از عواملی که خداوند در قرآن کریم آن را به عنوان عاملی مؤثر در ایجاد تغییرها در جامعه بیان می‌فرماید، در مورد عالمان دین است. عالمان دینی به عنوان نخبگان مذهبی و ایدئولوژیکی، نقش به سزایی در مورد به وجود آمدن تغییرات اجتماعی و فرهنگی دارند: چرا که تبلیغ و تبیین معارف و حقایق دین و فرهنگ یکی از نقش‌ها ی این نخبگان به حساب می‌آید. این موضوع از طرفی برای ایجاد تغییرهای ...

ادامه مطلب

فرار نخبگان (ریشه ها، راه های پیشگیری)

فرار نخبگان (ریشه ها، راه های پیشگیری)

حرف اول یکی از موضوعاتی که در سال های اخیر، در بسیاری از کشورهای کمتر توسعه یافته و یا حتی در کشوهای پیشرفته، بحث های زیادی را برانگیخته است، پدیده ی فرار مغزهاست. اصطلاح فرار مغزها معادل Brain Drain در زبان انگلیسی است. Brain به معنای مغز، متفکر و مغز متفکر است و برای کلمه Drain نیز معانی چندی از جمله: خشکاندن، خالی کردن، به تحلیل بردن و زهکشی کردن، آورده شده است. بنابراین، همان طورکه عمل زهکشی ، باعث بیرون رفتن آب های اضافی یک منطقه...

ادامه مطلب

انحراف از جامعه

انحراف از جامعه

نویسنده: محمد کاوه انحراف (Deviance): در زبان انگلیسی، بین کجروی و انحراف تفاوتی وجود ندارد و هر دو مفهوم را تحت عنوان (Deviation) استفاده می کنند. (Deviante) نیز به معنای منحرف یا کجرو به کار می رود. اما در زبان فرانسه بین این دو مفهوم تفاوت وجود دارد و برای منحرف لغت (Valiate) و برای کجرو، عبارت (Deviante) به کار برده می شود. از بین جامعه شناسان، گی روشه (Guy Rocher) بین انحراف و کجروی تفاوت قائل شده و می گوید: «انحراف عبارت است...

ادامه مطلب

روابط اجتماعی

روابط اجتماعی

نویسنده: محمد کاوه روابط اجتماعی (Socical Relations): روابط اجتماعی عبارت است از: «کنش و واکنش متقابل فرد و گروه های اجتماعی و ارتباط کامل فرد و اجتماع در روابط پایدار و حتی ناپایدار و کم پایدار با یکدیگر» (دادخواه، ۱۳۸۵: ۱۷). روابط اجتماعی متعدد و متنوع هستند. انسان ها و گروه های اجتماع در شبکه ای از روابط اجتماعی قرار دارند که تعیین حدود آن برای افراد جامعه به سادگی امکان پذیر نیست. دامنه روابط اجتماعی از روابط زن و شوهر تا روابط تو...

ادامه مطلب

ارزش ها و هنجارهای اجتماعی

ارزش ها و هنجارهای اجتماعی

نویسنده: محمد کاوه ارزش های اجتماعی (Social Values): ارزش به معنای «تلقی خوب یا بد یک فرد از یک چیز» است. به عبارتی دیگر، «ارزش آن چیزی است که از نظر فرهنگی، خوب و مطلوب و مناسب، یا بد و غیر مطلوب و نامناسب تلقی می شود» (غفاری، ۱۳۸۶: ۹ و ۸). ارزش ها بر رفتار افراد اثر می گذارند و به عنوان ضابطه ای برای ارزیابی اَعمال دیگران مورد استفاده قرار می گیرند. معمولاً رابطه مستقیمی میان ارزش ها با نحوه عکس العمل جامعه وجود دارد. برای مثال، جامعه...

ادامه مطلب

اصطلاح شناسی اجتماعی

اصطلاح شناسی اجتماعی

نویسنده: محمد کاوه * آموزش اجتماعی (SOCIAL LERNES): رفتار انسان فقط تا حد کمی به ساختارهای توارثی و ذاتی مربوط می شود و این رفتار بیش از همه از آموزش اجتماعی تغذیه می شود (ویس وده، ۱۳۸۱: ۱۹۳). * اجتماع (COMMUNITY) گروه خاصی از مردم که در یک منطقه جغرافیایی معین سکونت دارند، ‌دارای فرهنگ مشترکی هستند و به طور دسته جمعی برای یک هدف معین عمل می کنند (کوئن، ۱۳۸۷: ۳۷۸). * ادراک اجتماعی (SOCIAL COGNITION): فرآیندی که از آن برای گردآوری و یاد...

ادامه مطلب

تحلیل محتوا یکی از روش‌های اساسی مشاهده‌ی اجتماعی

تحلیل محتوا یکی از روش‌های اساسی مشاهده‌ی اجتماعی

منبع:راسخون چکیده: در این مقاله در صدد هستیم که تا حدی با روش تحلیل محتوا و شیوه‌ی عملیاتی کردن آن آشنا شویم. در ابتدا به تعریف تحلیل محتوا و نیز پژوهش‌های کلاسیکی که در این زمینه است پرداختیم، سپس گونه‌های عمده تحلیل محتوا را از رویکردهای مختلف مورد بررسی قرار دادیم، نیم نگاهی نیز به این روش در بحث رسانه‌ها انداختیم، داده‌های مورد استفاده در این روش و نیز کاربردهای این روش را در علوم اجتماعی و ادبیات و به طور اخص در مورد رسانه ک...

ادامه مطلب

اهمیت مفاهیم و اصطلاحات در جامعه شناسی

اهمیت مفاهیم و اصطلاحات در جامعه شناسی

نویسنده: دکتر مهدی طالب مقدمه هر علمی دارای موضوعی است و موضوع یا موضوعات علمی نیازمند واژه هائی هستند که معرف آن‌ها باشد. علاوه بر این در هر علمی واژگان برای انتقال مفاهیم و اندیشه‌ها نقش اساسی دارند. به طوری که بدون استفاده از آن‌ها گفتگو ممکن نیست و انتقال میراث فرهنگی در پهنه زمان غیرممکن می‌گردد. در این مقاله ابتدا سعی می‌شود توضیحی درباره مفاهیم و اصطلاحات داده شود و سپس به تعاریف، مفاهیم و ارزش‌ها، ویژگیهای واژه‌ها، نقش مفاه...

ادامه مطلب