علوم اجتماعی

نظام سیاسی از منظر تالکوت پارسونز

نظام سیاسی از منظر تالکوت پارسونز

  نویسنده: گی روشه مترجم: عبدالحسین نیک گهر   پارسونز بر این باور بود که منطق نظریه‌ی کنش، او را مجاز بلکه مجبور می‌کند که همان مدل تحلیلی را که برای نظام عموی کنش به کار برده است در مورد هریک از نظام‌های فرعی جامعه نیزبه کار ببرد. روی همین اصل، مدل تحلیلی‌ای را که برای علم اقتصاد و جامعه شناسی اقتصادی ساخته و به کار برده بود درباره‌ی علم سیاست و جامعه شناسی سیاسی نیز به کار بست. اصالت و در عین حال نارسایی‌های ت...

ادامه مطلب

نظریه‌ی سیاسی

نظریه‌ی سیاسی

  نویسنده: دیوید میلر برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی    Political Theory شاید بتوان نظریه‎ی سیاسی را به اختصار چنین تعریف کرد: تفکر نظام مند درباره‎ی ماهیت و مقاصد حکومت که هم در پی فهم نهادهای سیاسی موجود است و هم دیدگاهی را در این باره عرضه میکند که این نهادها چگونه باید تغییر کنند (اگر لزومی برای تغییر آن‎ها باشد). این فعالیت فکری سابقه‌ای طولانی دارد که دست‌کم به یونان باستا...

ادامه مطلب

آسیب شناسی خانوادگی اعتیاد

آسیب شناسی خانوادگی اعتیاد

نویسندگان: دکتر سیدمصطفی بنی طباء (۱) حسناسادات بنی طباء (۲) مقدمه بی شک نقش خانواده به عنوان واحد اصلی و عنصر تأثیرگذار بر روابط، رفتارها و خصوصیات ذاتی و اکتسابی اعضا، واضح و غیرقابل تردید است. تأثیرگذاری و تأثیرپذیری افراد این نهاد کوچک اجتماعی از یکدیگر، باعث شده خانواده همواره عنصر اصلی مطالعات و پژوهش های اجتماعی قرار گیرد و تأثیر آن بر موفقیت ها یا آسیب های فردی و اجتماعی در موضوعات مختلف سنجیده...

ادامه مطلب

نقش سازمان های غیردولتی در توسعه

نقش سازمان های غیردولتی در توسعه

نویسنده: محمد جواد زاهدی مازندرانی هنگامی که برنامه های دولت های رفاه در کشورهای در حال توسعه پس از گذشت چند دهه شکست خود را نشان داد و دامنه فقر و نابرابری گسترش بیشتری یافت متخصصان و برنامه ریزان اقتصادی شهری، روستایی و به طور کلی برنامه ریزان توسعه وادار شدند تا در دستیابی به توسعه بازنگری کنند، و به دنبال آن توجه شان معطوف به موضوع مشارکت شد. مشارکت از دیدگاه این قبیل متخصصان عمدتاً به معنای راه های سازش و حل ک...

ادامه مطلب

دین و نظام‌های اعتقادی

دین و نظام‌های اعتقادی

    نویسندگان: دیوید درسلر و ویلیام ویلیس برگردان: مهرداد هوشمند و غلامرضا رشیدی   در هر جامعه، دین یکی از پنج نهاد اساسی است. امیل دورکهایم (Emile Durkheim) جامعه‌شناس فرانسوی قرن نوزدهم، دین را «نظامی یکپارچه مرکب از اعتقادات و آداب مرتبط با مقدسات تعریف کرد که همه‌ی افراد معتقد به آن اعتقادات و آداب را به صورت جمع اخلاقی واحدی متحد می‌سازد.» دین با توجه به فرهنگ زمینه‌ای خود و معنا و اهمیت آن برای اعضای جامعه، شک...

ادامه مطلب

تغییر اجتماعی

تغییر اجتماعی

نویسنده: ارل بَبی برگردان: محمد حسین پناهی واژه تغییر اجتماعی (۱) معمولاً تصوراتی از تغییرات ژرف و بلند مدت در ساختار و فرایند زندگی اجتماعی را به ذهن انسان متبادر می‌کند که از جمله آنها ظهور کشاورزی در ۹۰۰۰ سال پیش، انقلاب صنعتی و انفجار دموکراسی توده‌ای در اواخر قرن هیجدهم را می‌توان نام برد. گرچه اینها مثال‌های خوبی از تغییرات اجتماعی هستند، ولی به هیچ وجه لازم نیست که برای نشان دادن تغییرا...

ادامه مطلب

مشاهده مشارکتی در تحقیقات اجتماعی

مشاهده مشارکتی در تحقیقات اجتماعی

نویسنده: مریم کریمی رامشه (۱) مقدمه این نوشتار قصد دارد با نگاهی به مشاهده مشارکتی، این روش تحقیق را معرفی کرده و به تاریخچه آن بپردازد. سپس طرح کار عملی یا برنامه ریزی کاربردی جهت استفاده از این روش بیان شده و در پایان، مزایا و معایب این روش مطرح می شود، علاوه بر این، موارد مناسب و نامناسب جهت استفاده ی این روش هم بیان می شود. ۱- مشاهده چیست؟ مشاهده شامل دیدن و شنیدن بسیار دقیق است. ما همواره ...

ادامه مطلب

مقاومت در برابر تعارف کردن سیگار

مقاومت در برابر تعارف کردن سیگار

نویسنده: دکتر شهربانو قهاری درخواست نابه جا چیست و چگونه می توان با آن مقابله کرد؟ درخواست هایی که عمل کردن به آن ها به ضرر شماست و سلامت جسمانی، روانی و اجتماعی شما را به مخاطره می اندازد، درخواست های نابه جا تلقی می شوند. برای مثال کسی از شما درخواست می کند: -سیگاری روشن کنید. -مشروب بنوشید. -برای یک بار در عمرتان تفنّنی مواد مخدر مصرف کنید. -یک رابطه ی جنسی را تجربه کنید. همان طور که گفتیم این در...

ادامه مطلب

زمینه های اصلی فعالیت سازمان های غیردولتی

زمینه های اصلی فعالیت سازمان های غیردولتی

نویسنده: محمد جواد زاهدی مازندرانی سازمان هایی نظیر سازمان های غیردولتی NGOها و بحث در اطراف معنی این اصطلاح حداقل به اواسط قرن نوزدهم بر می گردد. بعضی از این نوع سازمان ها از صدها سال پیش تاکنون ادامه داشته و از شکل های آغازین ساده تحویل یافته و به سازمان های پیچیده تبدیل شده اند. بسیاری از این انجمن ها به عنوان انجمن های عمومی شناخته شده بودند از جمله انجمن های داوطلبانه سازمان های رفاه اجتماعی، نیکوکاری ها، ...

ادامه مطلب

نژاد و نژادپرستی

نژاد و نژادپرستی

    نویسندگان: دیوید درسلر و ویلیام ویلیس برگردان: مهرداد هوشمند و غلامرضا رشیدی   مفهوم نژاد منظور ما از نژاد چیست؟ با سؤالات زیر خود را امتحان کنید: ۱) آیا نژاد اروپایی وجود دارد؟ ۲) آیا توان ساختن «تمدنهای بزرگ» عمدتاً در میان مردم نژاد سفید متمرکز است؟ ۳) آیا بینایی سرخ‌پوستان آمریکا از سفیدپوستان قوی‌تر است؟ ۴) آیا دانشمندان می‌توانند فقط از روی نمونه خون کسی که خون می‌دهد منشأ نژادی او را...

ادامه مطلب

تصویر جهانی

تصویر جهانی

نویسنده: ارل بَبی برگردان: محمد حسین پناهی کافی است به هر فرودگاه مهم در هر نقطه دنیا بروید؛ ممکن است به راحتی نتوانید بیاد آورید که دقیقاً کجا هستید. می‌توانید در لوس آنجلس، سن ژوان، پاریس، هنولولو، اوکلند، یا سنگاپور باشید و نتوانید محل خودتان را با یک نگاه ساده به داخل ترمینال فرودگاه تشخیص بدهید. آنها همه شبیه هم هستند، هر چند که فرودگاه سنگاپور به نظر می‌رسد کارآمدتر از سایر جاها کار می‌کند. به علاوه، حت...

ادامه مطلب

تاریخ شفاهی، روش و یا ابزار تحقیق کیفی

تاریخ شفاهی، روش و یا ابزار تحقیق کیفی

نویسنده: دکتر مریم یارمحمد توسکی (۱) مقدمه این مطالعه درآمدی بر تاریخ شفاهی به عنوان روش و یا ابزاری در تحقیقات کیفی است. هدف اصلی از این مطالعه با توجه به امتیازات و کارکردهای خاصی که این روش دارد، جلب توجه و گرایش محققان کیفی به کاربرد این روش در جوامعی است که اطلاعات ثبت شده مکتوب از پدیده ها و وقایع اجتماعی، انعکاسی ناکامل از حقایق تاریخی است. در این راستا تلاش شده است مفهوم تاریخ شفاهی با جایگاه آن...

ادامه مطلب

ازدواج و انواع آن

ازدواج و انواع آن

نویسنده: ناصر فکوهی ازدواج یا زناشویی، رابطه‌ای است طبیعی- فرهنگی که عموماً میان یک مرد و یک زن و به صورت عرفی یا قانونی، ارادی یا الزامی شکل می‌گیرد. این رابطه بر حسب مورد پایدار یا ناپایدار است و ارضای غریزه‌ی جنسی، همبستگی اجتماعی، تشکیل یک سلول اجتماعی و تولیدمثل اهداف اصلی آن به شمار می‌روند. بنابراین هرچند می‌توان دو مفهوم ازدواج و زناشویی را کمابیش یکسان دانست، میان مفهوم ازدواج و ر...

ادامه مطلب

جامعه شناسی تطبیقی در نظر پارسونز

جامعه شناسی تطبیقی در نظر پارسونز

  نویسنده: گی روشه مترجم: عبدالحسین نیک گهر   در ذهن پارسونز رابطه‌ی تنگاتنگی میان تکامل‌گرایی و جامعه‌شناسی تطبیقی وجود دارد. مبنای جامعه شناسی تطبیقی در تکامل گرایی است. پارسونز معتقد است که جامعه‌ها را بدون قرار دادن در مقیاس تکاملی نمی‌توان مقایسه کرد و گفت که فلان جامعه پیشرفته‌تر از جامعه‌های دیگر است. برای مقایسه‌ی جامعه‌ها با یکدیگر، مراتبی از توسعه در زمان، طبق نقشه‌ی تکاملی که معیارهای مقایسه را تعیین می...

ادامه مطلب

نظریه‌ی سازمانی

نظریه‌ی سازمانی

  نویسنده: ایچ. تی. ویلسن برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی   Organizational Theory نظریه‎ی سازمانی دانشی چندرشته‎ای است که پیوندهای تنگاتنگی با جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، علوم سیاسی و اقتصاد دارد. این دانش عمدتاً در ایالات متحده‌ی امریکا، فرانسه و آلمان در دوره‌ی بعد از جنگ جهانی اول نضج گرفت که تا حدی در پاسخ به نیاز مبرم به دانش عملی و حرفه‎ای و نیز علمی، برای مدیران و مقامات بخش‎...

ادامه مطلب

خشم و تأثیر آن بر مصرف سیگار

خشم و تأثیر آن بر مصرف سیگار

نویسنده: دکتر شهربانو قهاری خشم چیست و علائم هشدار دهنده ی آن کدامند؟ خشم احساسی است نظیر دیگر احساسات طبیعی بشر. احساس خشم هر قدر هم که شدید باشد به خودی خود بد نیست. آنچه اهمیت دارد، شیوه ی ابراز آن است. این که چگونه خشم خود را ابراز می کنید که به خودتان یا به دیگری صدمه ای وارد نشود، موضوع مهمی است که در این جا به آن پرداخته می شود. همان طور که خشم به عنوان یک احساس طبیعی شمرده و پذیرفته می شود؛ پرخاشگری به عنوا...

ادامه مطلب

نقش سازمان های غیردولتی در پایداری محیط زیست

نقش سازمان های غیردولتی در پایداری محیط زیست

نویسنده: محمد جواد زاهدی مازندرانی انسان امروز علاوه بر داشتن ارتباط متقابل با انسان های دیگر با طبیعت نیز ارتباطی متقابل و برهمکنشی دارد. انسان در تاریخ اجتماعی خود برای رفع نیازمندی های زیستی به ابداع فناوری ها پرداخت و از طریق این ابزارسازی بر طبیعت تسلط یافت اما توسعه تکنولوژی و گسترش و تنوع فعالیت ها موجب تخریب طبیعت کره زمین که دست کم در منظومه شمسی تنها سیاره قابل زیست است، گردیده به تازگی و پس از تحمیل آ...

ادامه مطلب

قشربندی اجتماعی

قشربندی اجتماعی

    نویسندگان: دیوید درسلر و ویلیام ویلیس برگردان: مهرداد هوشمند و غلامرضا رشیدی   در غالب جوامع شناخته شده بشری، تمایل به ارزشیابی اعضای خود و تعیین مقام آنان براساس معیارهایی که مهم محسوب می‌‌شوند دیده می‌‌شود. در اجتماعی کوچک که مبنای ارزیابی در آن واضح است این امر به آسانی مشهود است. مثلاً در شهری تک صنعتی، صاحب کارخانه معمولاً بالاترین مقام و نگهبان کارخانه پایین‌ترین مقام را دارند. در سازمانی چون نیروهای مسل...

ادامه مطلب

آزادی یا نظم

آزادی یا نظم

نویسنده: ارل بَبی برگردان: محمد حسین پناهی هانس و ایماکبل (۱) دیگر در نیویورک زندگی نمی‌کنند. آنها به مدت پنجاه سال در آپارتمانی در بخش موریسانا واقع در برونکس جنوبی (۲) زندگی می‌کردند. حالا آنها از آنجا رفته‌اند. وقتی که هانس و ایما به برونکس نقل مکان کردند برایشان جای مسرت بخشی بود. گشت و گذارهای آخر هفته در منطقه خاطره وطنشان آلمان را در آنها زنده می‌کرد. آنها دوستان صمیمی و زندگی خوبی داشتند...

ادامه مطلب

روش تحقیق میدانی در مطالعات علوم انسانی (۲)

روش تحقیق میدانی در مطالعات علوم انسانی (۲)

نویسنده: جمیله فدوی ۱۲- روش های گردآوری اطلاعات در پژوهش های میدانی از روش های مختلفی برای جمع آوری اطلاعات استفاده می شود. مشاهده ( به ویژه مشاهده ی مشارکتی ) و مصاحبه دو روش اصلی برای گردآوری داده های کیفی به شمار می آیند. ۱-۱۲- مشاهده مشاهده را به حق، می توان روش کلاسیک تکنیک علمی نامید. معرفت زیست شناسان، فیزیک دانان، علمای علم نجوم و دیگر علوم طبیعی بیشتر از راه مشاهده منظم در پدیده های محیط طبی...

ادامه مطلب

نظریه‌ی تصمیم

نظریه‌ی تصمیم

  نویسنده: مایکل بِکرَک برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی   Decision Theory نظریه‌ی تصمیم مطالعه‌ای است در این باره که فاعل و کنشگر عاقل چگونه با توجه به اهداف، گزینه‎ها و عقایدش درباره‎ی تأثیر گزینه‎ها بر اهداف، تصمیم به عمل می‎گیرد. حتی با دانستن همه‎ی این موارد، باز هم تصمیم گیری درباره‎ی چه باید کرد ممکن است بسیار مسئله‌ساز باشد، خواه به دلیل پیچیدگی صرف محاسبه‎های لازم (مثل مسائل تصم...

ادامه مطلب