علوم اجتماعی

برخی موانع پیش روی تغییرات اجتماعی

برخی موانع پیش روی تغییرات اجتماعی

  نویسندگان: سید علی نقی ایازی، نیکوسادات هدایی      از نگاه قرآن ۱٫ قوم‌گرایی افراطی آیه‌ی اول «وَ إِذَا لَقُوا الَّذِینَ آمَنُوا قَالُوا آمَنَّا وَ إِذَا خَلاَ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ قَالُوا أَ تُحَدِّثُونَهُمْ بِمَا فَتَحَ اللَّهُ عَلَیْکُمْ لِیُحَاجُّوکُمْ بِهِ عِنْدَ رَبِّکُمْ أَ فَلاَ تَعْقِلُونَ‌»: (۱) و چون با مؤمنان دیدار کنند، گویند: ما هم ایمان آورده‌ایم و چون با یکدیگر خلوت کنند...

ادامه مطلب

ارزیابی نقدهای وارد شده به اگوست کنت

ارزیابی نقدهای وارد شده به اگوست کنت

  نویسنده: زینب مقتدایی منبع:راسخون     اثرگذاری و اثرپذیری کنت کنت در اولین نظریه پردازان جامعه شناسی (به ویژه اسپنسر و دورکیم) بسیار نفوذ داشت. بخشی از افکار او را باید به عنوان واکنشی در برابر انقلاب فرانسه و روشن اندیشی به شمار آورد که او آن را علت عمده این انقلاب می انگاشت. او از هرج ومرجی که در جامعه رواج یافته بود بسیار رمیده بود و به آن دسته از اندیشمندانی که بانی روشن اندیشی و انقلاب بودن...

ادامه مطلب

برخی پیامدها و آثار تغییرات اجتماعی از نگاه قرآن

برخی پیامدها و آثار تغییرات اجتماعی از نگاه قرآن

  نویسندگان: سید علی نقی ایازی، نیکوسادات هدایی   نابودی هویت جمعی « یَسْأَلُونَکَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِیهِ قُلْ قِتَالٌ فِیهِ کَبِیرٌ وَ صَدٌّ عَنْ سَبِیلِ اللَّهِ وَ کُفْرٌ بِهِ وَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَ إِخْرَاجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَکْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ وَ الْفِتْنَهُ أَکْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ وَ لاَ یَزَالُونَ یُقَاتِلُونَکُمْ حَتَّى یَرُدُّوکُمْ عَنْ دِینِکُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا وَ مَ...

ادامه مطلب

بررسی ابعاد مختلف اندیشه اگوست کنت (۲)

بررسی ابعاد مختلف اندیشه اگوست کنت (۲)

  نویسنده: زینب مقتدایی منبع:راسخون   – سیاست و جامعه نظریۀ سیاسی کنت با نظریات او در زمینه مردم شناسی، دین، اخلاق و اقتصاد آمیخته بود و همۀ آن ها در جامعه شناسی او متبلور شد. او جامعه شناسی را از علم سیاست جدا نکرد و آن را مرحلۀ کمال علم سیاست دانست و نظر داد که علم سیاست آن بخشی از جامعه شناسی است که به تاریخ دولت می پردازد و اندیشه و عمل مربوط به سازمان اجتماعی را بررسی می کند. الف. تکامل اجتماعی ...

ادامه مطلب

تحریف و تخریب فرهنگی

تحریف و تخریب فرهنگی

  نویسندگان: سید علی نقی ایازی، نیکوسادات هدایی   بحث تحریف و تخریب فرهنگی اصولاً از طرف سرآمدان و نخبگان، قابلیت اجرایی بیشتری دارد: چرا که به ابعاد امور بیش از دیگران واقف‌اند. پیش از پرداختن به آیات مربوط به این فصل لازم است در مورد انحراف و کارکردهای آن و همچنین مواردی مانند فرهنگ‌پذیری و خرده فرهنگ‌ها مطالبی را ذکر کنم. بخش قابل توجهی از اندیشه‌ی جامعه‌شناسی، دگرگونی و تغییر را نوعی انحراف از هنجار...

ادامه مطلب

تیپ ایده آل و کاربرد آن در تحقیقات اجتماعی

تیپ ایده آل و کاربرد آن در تحقیقات اجتماعی

نویسندگان: زهرا زارع (۱) دکتر سروش فتحی (۲) مقدمه علوم اجتماعی غالباً درحیطه تئوری و پژوهش تجربی متمرکز است؛ جهان اندیشه ها، تئوری ها و مدل های نظری و یا جهان مشاهده و تجربه. سطح تئوری ساختاری نمادی و بسیار انفرادی دارد و سطح مشاهده و سطح عمل، آزمون و مشاهده است. اگرچه تئوری دارای درجه بالایی از دانش علمی است و پژوهش تجربی درک عینی از واقعیات مشاهده ای جهان اجتماعی ایجاد می کند، اما ابزارهای دیگری لازم است تا ب...

ادامه مطلب

بررسی ابعاد مختلف اندیشه اگوست کنت (۱)

بررسی ابعاد مختلف اندیشه اگوست کنت (۱)

  نویسنده: زینب مقتدایی منبع:راسخون   – آیین رهنمودی اگوست کنت در نوجوانی دست از عقاید کاتولیک خود شست و تا آخر عمر هیچ گاه عقاید مذهبی نداشت. مذهبی بودن را مرحله اول ذهن بشری برمی شمرد و آن را خصلت دوران کودکی آدمی می دانست که باید به کناری نهاد. در عین حال که کارکردهایی برای دین قائل بود. وی در «گفتاری درباره ذهن اثباتی» به روشنی غیر از مذهب، خدا را نیز محصول جامعه می داند و بر آن است که برای د...

ادامه مطلب

آمیختن ارزش‌ها با ضد ارزش‌ها

آمیختن ارزش‌ها با ضد ارزش‌ها

  نویسندگان: سید علی نقی ایازی، نیکوسادات هدایی   در ابتدا لازم است به برخی مفاهیم پیش از پرداختن به آیه‌ی ۷۱ سوره‌ی آل عمران که مسئله‌ی آمیختن ارزش‌ها و ضد ارزش‌ها را مطرح می‌کند، بپردازیم. تعریف انحراف: هر گونه رفتاری که با چشمداشت‌ها‌ی جامعه یا گروه معینی در داخل جامعه تطبیقی نداشته باشد، انحراف نامیده می‌شود. شخصی که به تنهایی از هنجارهای جاافتاده‌ی جامعه‌اش منحرف می‌شود و در واقع آن هنجارها را رد می‌...

ادامه مطلب

جامعه شناسی هنر و ادبیات

جامعه شناسی هنر و ادبیات

نویسنده:انسیه کریمیان جامعه شناسی ادبیات سه جزء جدایی ناپذیر کتاب، اثر ادبی و خواندن را شامل می شود که هر کدام به صورت تخصصی در شاخه های جامعه شناسی کتاب، جامعه شناسی آفرینش ادبی و جامعه شناسی خواندن مورد تحلیل و بررسی قرار می گیرند. انسان عصر حجر بر روی دیواره های غارها نقاشی می کشید. این نقاشی ها به شکارچیان اولیه ای تعلق داشت که در مرحله اقتصاد طفیلی به سر می بردند و ناگزیر بودند خوراک خود را از طبیعت پیرامون به دست آورند. در این ع...

ادامه مطلب

جامعه‌شناسی تاریخی(۱)

جامعه‌شناسی تاریخی(۱)

نویسنده: آناگرین و کات تروپ مترجم: سیدحسین شرف الدین جامعه شناسی تاریخی به عنوان یک شاخه ترکیبی و حوزه میان رشته ای، نقطه تلاقی دو علم تاریخ و جامعه شناسی محسوب می شود. ● اشاره جامعه شناسی تاریخی به عنوان یک شاخه ترکیبی و حوزه میان رشته ای، نقطه تلاقی دو علم تاریخ و جامعه شناسی محسوب می شود. این رشته که در حقیقت، جامعه شناسی جوامع پیشین بر اساس اسناد و گزارشات تاریخی به جای مانده است، از اعضای نسبتاً جوان خانواده علوم اجتماعی و از شکوفه...

ادامه مطلب

جامعه‌شناسی تاریخی(۲)

جامعه‌شناسی تاریخی(۲)

نویسنده: آناگرین و کات تروپ مترجم: سیدحسین شرف الدین جامعه شناسی تاریخی به عنوان یک شاخه ترکیبی و حوزه میان رشته ای، نقطه تلاقی دو علم تاریخ و جامعه شناسی محسوب می شود. الگوی کنش اجتماعی وبر در قرن بیستم، الگوی نافذ و مؤثری بوده است.۱۶ مان اخیراً مدعی شده است که جوامع و تاریخ آن ها بر اساس ارتباط و وابستگی چهار منبع قدرت اجتماعی، یعنی روابط ایدئولوژیکی، اقتصادی، نظامی و سیاسی به خوبی توصیف می شوند. این روابط هم فردی و هم نهادی اند. از دی...

ادامه مطلب

جامعه‌شناسی جهانی شدن

جامعه‌شناسی جهانی شدن

نویسنده:دکتر کمال پولادی به هر حال جهانی شدن از هر زاویه‌ای که به آن نگاه بکنیم پدیده‌ای است که به خاطر پیچیدگی زیادش جای تفحص و بررسی و مکث و مطالعه دارد. وی که مؤلف چندین کتاب از جمله [از دولت اقتدار تا دولت عقل در فلسفه سیاسی مدرن] و [اندیشه‌ی سیاسی غرب] و مترجم کتاب [جهانی شدن نوشته رولند رابرتسون] است در بیست و چهارمین جلسه از سلسله نشست‌های طرح‌های ملی وزارت ارشاد از وضعیت جامعه‌شناسی در جهان آینده به سخنرانی پرداخت. متن سخنرانی و...

ادامه مطلب

جامعه شناسی جرم

جامعه شناسی جرم

ماهیت رفتار مجرمانه معمولاً توسط مقامات دولتی تعریف می‌شود. با این حال در فرهنگ‌های مختلف، ماهیت جرایم متفاوت است.در طول تاریخ نیز، جرایم بسیار تفاوت کرده‌اند. جرم به معنی هر نوع شیوه رفتاری است که قانون را نقض می‌کند.اهمیت نسبی جرایم مختلف و شیوه کیفر دادن فعالیت‌های مجرمانه؛ در طول تاریخ و در جوامع مختلف،متفاوت بوده است. به نقض مقرراتی که از میزان رسمیت و ضمانت اجرایی کمتری برخوردار هستند، بزه یا تخلف گفته می‌شود. ● تاریخچه ماهیت رفت...

ادامه مطلب

روان شناسی ؛ جامعه شناسی

روان شناسی ؛ جامعه شناسی

جامعه شناسی رفتاری، کاربرد اصول رفتارگرایی روانشناختی در مورد مسایل جامعه شناختی است. جامعه شناس رفتاری، رابطه میان تاثیرهای رفتار کنشگر بر محیط و تاثیر این رفتار بر رفتار بعدی کنشگر را بررسی می کند. این رابطه در شرطی شدن رفتار فرد نقش اساسی دارد. زمانی که فرد رفتاری را انجام می دهد، محیطی که رفتار در آن رخ می دهد تحت تاثیر آن رفتار قرار می گیرد و این محیط که متأثر از این رفتار است به شیوه های مختلف بر رفتار بعدی کنشگر تاثیر می گذارد...

ادامه مطلب

زبان و جامعه شناسی

زبان و جامعه شناسی

“زبان”را می توان از دیدگاه های روانشناسی،منطق،فلسفه و جامعه شناسی مورد پژوهش قرار داد.”سمبول”نخستین سنگ بنای هر زمان است که از آن می توان به “نشانه مفهومی”تعبیر کرد. “زبان”را می توان از دیدگاه های روانشناسی،منطق،فلسفه و جامعه شناسی مورد پژوهش قرار داد.”سمبول”نخستین سنگ بنای هر زمان است که از آن می توان به “نشانه مفهومی”تعبیر کرد.بنابراین زبان در جامعه شناسی-و بخصو...

ادامه مطلب

نظریه در جامعه شناسی

نظریه در جامعه شناسی

جامعه شناسی علمی است که حتی در تجربی ترین شکل خود نیز با نظریه سرو کار دارد. هر یک از مکاتب جامعه شناسی در باره معنای نظریه، رابطه آن با واقعیت و چگونگی کاربرد و آزمون آن، تعریف خاصی ارائه می دهند. ج. بیلی در کتاب «نظریه اجتماعی در عمل» درباره جایگاه نظریه در جامعه شناسی می نویسد: «نظریه، در جامعه شناسی نقش پیچیده ای دارد؛ نظریه در این رشته همچون سایر رشته ها انگیزه ایجاد می کند، وحدت می بخشد و ما را به تحقیق هدایت می کند، لیکن در عین حال آن ...

ادامه مطلب

اندیشه های اجتماعی اگوست کنت (۲)

اندیشه های اجتماعی اگوست کنت (۲)

  نویسنده: زینب مقتدایی منبع:راسخون   – ایستایی و پویایی اجتماعی حال به منظور شناسایی قوانین بنیادی زندگی اجتماعی، کنت به دو مفهوم اساسی در تحلیل و بررسی زندگی اجتماعی می پردازد. یکی نظم و دیگری پیشرفت. کنت از سویی به این مسئله می پردازد که «نظم» چگونه در جامعه مستقر می شود، و دیگر آن که جامعه چگونه تحول می یابد و «پیشرفت» می کند. کنت زمانی که به سوی تحلیل وضعیت موجود می رود و می کوشد چگونگی استقرار ن...

ادامه مطلب

نقش بشارت و انذار در تغییرات اجتماعی

نقش بشارت و انذار در تغییرات اجتماعی

  نویسندگان: سید علی نقی ایازی، نیکوسادات هدایی    از دیدگاه قرآن آیه‌ی اول «کَانَ النَّاسُ أُمَّهً وَاحِدَهً فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِیِّینَ مُبَشِّرِینَ وَ مُنْذِرِینَ وَ أَنْزَلَ مَعَهُمُ الْکِتَابَ بِالْحَقِّ لِیَحْکُمَ بَیْنَ النَّاسِ فِیمَا اخْتَلَفُوا فِیهِ وَ مَا اخْتَلَفَ فِیهِ إِلاَّ الَّذِینَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَیِّنَاتُ بَغْیاً بَیْنَهُمْ فَهَدَى اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا لِمَا ا...

ادامه مطلب

اندیشه های اجتماعی اگوست کنت (۱)

اندیشه های اجتماعی اگوست کنت (۱)

  نویسنده: زینب مقتدایی منبع:راسخون   – اثبات گرایی یا پوزیتویسم اثبات گرایی کنت مبتنی بر این نظر است که همه چیز در جامعه قابل مشاهده اند و از الگو و قوانینی تبعیت کند و به کمک این قوانین می توان به تبیین رفتار بشر پرداخت. اثبات گرایی راهی برای تبیین پدیده ها، جدا از علل فرا طبیعی یا نظری است. قوانین حاکم بر رفتار بشر تنها می تواند بر پایه داده های تجربی باشد و بر این اساس اثبات گرایی بر نظریه استوار اس...

ادامه مطلب

ایدئولوژی چیست؟

ایدئولوژی چیست؟

  نویسندگان : سید علی نقی ایازی، نیکوسادات هدایی   ایدئولوژی عبارت از سیستمی از ایده‌ها و قضاوت‌ها‌ی روشن و صریح و عموماً سازمان یافته که موقعیت‌ یک گروه یا جامعه را توصیه، تفسیر، تشریح و اثبات می‌کند. این سیستم با الهام و تأثیرپذیری شدید از ارزش‌ها، جهت‌یابی معین و مشخصی را برای کنش اجتماعی‌ای می‌دهد که گروه یا آن جامعه پیشنهاد می‌کند.(۱) این سیستم ایده‌ها و قضاوت‌ها به کسانی که در وضعیت و موقعیت معینی زندگی می‌کنند ای...

ادامه مطلب

شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی(۲)

شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی(۲)

مطالعه آسیب‌های انسانی (که جزء آسیب‌های اجتماعی است) از دیرباز مورد توجه متفکران و اندیشمندان اجتماعی بوده است. در این برهه از زمان، رشد جمعیت، پیشرفت علم و فناوری و آموزش آن به دیگر نسلها، تفکیک نقشهای اجتماعی و تقسیم کار اجتماعی سبب شده، تا برای هر چه بیشتر و بهتر برطرف شدن نیازها مؤسسات، نهادها و سازمانهایی پدید آیند. برخی از شایعات منتشر شده در خصوص زلزله سال ۱۳۷۷ عبارت بودند از: ۱) زلزله‌ای با شدت بیش از ۷ ریشتر در یکی از ماه...

ادامه مطلب