علوم اجتماعی

شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی(۱)

شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی(۱)

مطالعه آسیب‌های انسانی (که جزء آسیب‌های اجتماعی است) از دیرباز مورد توجه متفکران و اندیشمندان اجتماعی بوده است. در این برهه از زمان، رشد جمعیت، پیشرفت علم و فناوری و آموزش آن به دیگر نسلها، تفکیک نقشهای اجتماعی و تقسیم کار اجتماعی سبب شده، تا برای هر چه بیشتر و بهتر برطرف شدن نیازها مؤسسات، نهادها و سازمانهایی پدید آیند. این فرآیند عملاً موجب پیچیدگی در روابط اجتماعی شده است و در این مسیر هر کس که توان گذر و کنار آمدن با این پیچید...

ادامه مطلب

نقش عالمان دین در تغییرات اجتماعی

نقش عالمان دین در تغییرات اجتماعی

  نویسندگان: سید علی نقی ایازی، نیکوسادات هدایی    از دیدگاه قرآن یکی از عواملی که خداوند در قرآن کریم آن را به عنوان عاملی مؤثر در ایجاد تغییرها در جامعه بیان می‌فرماید، در مورد عالمان دین است. عالمان دینی به عنوان نخبگان مذهبی و ایدئولوژیکی، نقش به سزایی در مورد به وجود آمدن تغییرات اجتماعی و فرهنگی دارند: چرا که تبلیغ و تبیین معارف و حقایق دین و فرهنگ یکی از نقش‌ها ی این نخبگان به حساب می‌آید. این موضوع از...

ادامه مطلب

از پُز روشنفکرى تا فرار از اضطراب!

از پُز روشنفکرى تا فرار از اضطراب!

کنکاشى درباره علل افزایش مصرف دخانیات در دانشگاه‌ها یکى از معضلات امروز جامعه ما، گسترش روزافزون استفاده از دخانیات، به ویژه سیگار، در میان مردم و به خصوص جوانان است، در میان دانشجویان نیز طى سالیان اخیر، مصرف سیگار و حتى کشیدن قلیان رشد داشته است. به همین خاطر، این بار براى پرسش از علت مصرف سیگار و قلیان، به سراغ دانشجویان رفته، از نظرات آنها اطلاع پیدا کردیم. قبل از ورود به بحث اصلى، بد نیست این را هم بدانید که «بر اساس گزارش سازمان بهدا...

ادامه مطلب

جمعیت شناسى و کاربرد آمارهاى جمعیتى

جمعیت شناسى و کاربرد آمارهاى جمعیتى

در اوایل قرن نوزدهم، مالتوس اقتصاددان انگلیسى رشد فزاینده جمعیت را به عنوان یک مشکل اساسى مطرح کرد. به طور کلى رشد شتابان جمعیت در بعد از انقلاب صنعتى و نیاز به درک و فهم تغییرات جمعیتى و نیز توجه روزافزون و گسترش برنامه ریزى هاى توسعه اقتصادى و اجتماعى در قرن بیستم ازجمله عواملى بودند که ضرورت ایجاد دفاتر ثبت احوال و انجام سرشمارى هاى عمومى را ایجاد کردند.در ایران، سرشمارى ها و آمارگیرى ها در ایران باستان (هخامنشیان، ساسانیان و…...

ادامه مطلب

زبان ؛ کلید ارتباط اجتماعی

زبان ؛ کلید ارتباط اجتماعی

بی شک هر انسانی در طول زندگی، با خود فکر کرده است که چرا فلان دوست، همکار و … دایماً با وی مخالفت می کند و معنی حرف او را درک نمی کند. هر کدام از ما بارها به این نتیجه رسیده ایم که مخاطبمان ما را درک نمی کند. در بسیاری از طلاق ها، علت، نبود تفاهم عنوان می شود. اما تفاهم و درک یکدیگر چیست؟ احتمالاً این افراد ویژگیهایی دارند که سبب بروز تنش و جلوگیری از ایجاد ارتباط می شود.ایجاد ارتباط در همه جنبه های زندگی برای انسان شیرین و دلپذ...

ادامه مطلب

گمشده ای به نام نشاط اجتماعی

گمشده ای به نام نشاط اجتماعی

کارشناسان به طور جدی نسبت به کاهش میزان شادی و نشاط بخصوص در جوانان هشدار می دهند. آمار نشان می دهد ۱۱ میلیون بیمار روانی در سطح کشور وجود دارد که بیشتر آنان جوان هستند.دیدن چهره های غمگین، افسرده، عصبانی و اخمو چیز جدیدی نیست. اگر چه هیچ گاه شادی بدون غم معنا ندارد و مانند شب و روز غم و شادی به هم پیوسته است، اما استمرار روحیه افسرده و غمگین افراد، نشاط اجتماعی و انگیزه های کاری را از بین می برد.متأسفانه در کشور ما هیچ آماری از ضرر و زیا...

ادامه مطلب

خلاقیت؛ بستر نوسازی فرهنگ و جامعه

خلاقیت؛ بستر نوسازی فرهنگ و جامعه

فرهنگ در بیشتر زبانهای اروپایی در آغاز به معنی “کشت و پرورش” بوده است. امروزه پرورش خلاقیت انسان اهمیت حیاتی دارد، زیرا در دنیای کنونی که دنیای تغییرات سریع است، افراد، جماعتها و جوامع تنها با تخیل و ابداع می توانند با نوآوری همگام شوند و واقعیت زندگی خود را دگرگون سازند. از طرفی خلاقیت فقط به عرصه هنر محدود نمی شود، برای صنعت، تجارت، آموزش و پرورش و توسعه اجتماعی و جمعی نیز حیاتی است.انسان تاکنون بیشتر در به کارگیری خلاق...

ادامه مطلب

الگوپذیری؛ زیرساز شخصیت اجتماعی

الگوپذیری؛ زیرساز شخصیت اجتماعی

از روزی که جواد وارد دانشگاه شد تا آن روز که دبیر کمیته انضباطی حکم «محرومیت از تحصیل به مدت دو نیم‌سال با احتساب سنوات‌» را به او ابلاغ کرد، بیش‌تر از سه سال طول نکشید; اما تغییر شخصیت او در این مدت آن‌قدر پرشتاب بود که هیچ کس نتوانست آن را باور کند . جواد روزهای اول با کسی رفت وآمد نداشت; وقتی با هم‌کلاسی‌هایش صحبت می‌کرد، زرد و سرخ می‌شد و با حجب و حیای شهرستانی نگاهش را پایین می‌انداخت; اما کم کم پنجره‌ی مراوده با چند نفر از ه...

ادامه مطلب

نقش رسانه های جمعی در جوامع

نقش رسانه های جمعی در جوامع

رسانه ها و هویت: مسئله هویت و بحران آن در جوامع امروزی یکی از مشکلات خاص به شمار می رود. خطری که روز به روز جوانان و نوجوانان را به قهقرا می برد. اما آنچه باعث تغییر هویت در فرهنگ ها در جوامع می شود چیست؟ جوانان و نوجوانان چگونه همزمان باهم دچار دگرگونی شخصیت و بحران هویت می شوند؟ آیا این پدیده یک امر قهری است و نمی توان روند رو به افزایش آن را کند کرد؟ در این بخش به این بررسی مسئله می پردازیم. از جمله عوامل مؤثر در تغییر فرهنگ ها ...

ادامه مطلب

معیارهاى نقد اجتماعى در اسلام از دیدگاه شهید بهشتى

معیارهاى نقد اجتماعى در اسلام از دیدگاه شهید بهشتى

چیزى که در فرهنگ غرب به نام Social Critisim با آن آشنائیم از نیمه دوم سده بیستم به عللى، از جمله بحران ها و تنش هاى اجتماعى که در اروپا و آمریکا راه و روش و سیاست گذارى ها را به چالش کشید، از اهمیت بیشترى برخوردار شد.یکى از بهترین کسانى که در این باره مطلب نوشته است فیلسوف سیاسى آمریکایى به نام مایکل ولزر است که از او کتاب درباره تساهل به فارسى ترجمه شده است. این فیلسوف آمریکایى، یک فیلسوف اخلاقى و اجتماعى و سیاسى است. باید توجه داشت که د...

ادامه مطلب

پاسخ به نیازها, پایه امنیت اجتماعى

پاسخ به نیازها, پایه امنیت اجتماعى

امنیت مفهوم پیچیده اى است که ارائه تعریف واحد براى آن چندان ساده به نظر نمى رسد. بسیارى بر این باورند که این مفهوم بیش از آن که تعریف کردنى باشد درک کردنى است. بنابراین امنیت اجتماعى آرامش خاطرى است که در تعامل فرد بادیگران در اجتماع حاصل مى شود. وجود نظام سیاسى در هر جامعه نیز براى رسیدن افراد آن جامعه به امنیت اجتماعى و احساس خوشایند آسودگى نقش پررنگى دارد. دکتر «سید حسن حسینى» جامعه شناس در تعریف مفهوم امنیت اجتماعى مى گوید: «امنیت ا...

ادامه مطلب

آزادی اجتماعات یا تبادل افکارعمومی

آزادی اجتماعات یا تبادل افکارعمومی

شناسایی حقوق بشر توسط دولتها و به کارگیری مکانیسم های حقوقی برای حمایت از آن به تنهایی برای مقصود کافی نیست. جنبه های حقوقی یک بعد قضیه است. بعد مهمتر و اساسی تر، بعد اقتصادی و اجتماعی حقوق بشر است و تا زمانی که گامهای موثری در این راه برداشته نشود نمی توان به پیشرفت واقعی حقوق بشر امید بست.آزادی اجتماعات یکی از آزادی های اساسی و عبارت است از این که افراد بتوانند آزادانه و به طور مسالمت آمیز دور هم گرد آیند و از افکار و عقاید یکدیگ...

ادامه مطلب

تأثیر نیروهای اجتماعی بر سیاست خارجی(۲)

تأثیر نیروهای اجتماعی بر سیاست خارجی(۲)

۳٫ فرایند تصمیم گیری تمام عناصر و عوامل مؤثر در سیاست گذاری خارجی در نهایت در فرایند تصمیم گیری تبلور یافته و به صورت یک کنش یا واکنش به ظهور می رسد. یکی از گرایش های موجود در تحلیل سیاست های خارجی به این تمایل دارد که تمام سیاست های خارجی تابع اصول و سازوکارهای واحدی هستند که از پیرامون یکسان بین المللی سرچشمه می گیرند. زیرا از یک سو همه بازیگران در برابر این پیرامون با مسائل و الزامات مشابهی روبه رو هستند و از سوی دیگر همه آنها در...

ادامه مطلب

تأثیر نیروهای اجتماعی بر سیاست خارجی(۱)

تأثیر نیروهای اجتماعی بر سیاست خارجی(۱)

یکی از ویژگی های جوامع دموکراتیک تکثر صداها و تعدد تشکل ها و تنوع عقاید و تأثیر آنها بر تصمیمات سیاسی است. در یک کلام ویژگی جامعه دموکراتیک در تعامل جامعه مدنی و جامعه سیاسی است. لازم به ذکر این نکته نیست که جامعه مدنی در اینجا در برابر جامعه توده وار یا اتمیزه مطرح می شود که فاقد تشکل و سازمان دهی است. در جامعه توده وار که پدیده خاص قرن بیستم بوده و در پاره ای از جوامع اروپایی مانند آلمان نازی گروه ها و تشکل ها از هم فروپاشیده و افراد قا...

ادامه مطلب

گاه شمار زندگی اگوست کنت

گاه شمار زندگی اگوست کنت

  نویسنده: زینب مقتدایی منبع:راسخون   ۱۷۹۸٫ نوزدهم ژانویه تولد آگوست کنت در مون پلیه در خانواده ای کاتولیک و طرفدار سلطنت. پدرش کارمند متوسطی است در اداره ی وصول عواید مون پلیه. ۱۸۱۴- ۱۸۰۷٫ تحصیلات متوسطه در دبیرستان مون پلیه. کنت بزودی از مذهب کاتولیک دست می کشد و به افکار آزادی خواهانه و انقلابی روی می آورد. ۱۸۱۶– ۱۸۱۴٫ تحصیل درمدرسه ی پلی تکنیک که اگوست کنت در مسابقه ی ورودی آن از بین داوطلبان جنو...

ادامه مطلب

شکاف نسلی یا تفاوت نسلی

شکاف نسلی یا تفاوت نسلی

الف) بنگستون (Bengston) ‌در بحث شکاف نسل‌ها، سه دیدگاه را از هم تمیز می‌دهد؛ اول کسانی که معتقد به شکاف عمیق هستند، دوم کسانی که شکاف نسلی را یک توهم و خیال می‌دانند که توسط وسایل ارتباط جمعی تحمیل شده است و سوم افرادی که به پیوستگی و تفاضل گزینشی بین نسل‌ها معتقدند؛ به این معنا که سعی دارند با تفکیک موضوعات مختلف از هم، در مورد هر بخش جداگانه داوری کرده و میزان گسست یا پیوستگی را بررسی نمایند. مدافعان تفاوت نسلی – و نه شکاف ...

ادامه مطلب

اگوست کنت (۱۸۵۷-۱۷۹۸) پدر علم جامعه شناسی

اگوست کنت (۱۸۵۷-۱۷۹۸) پدر علم جامعه شناسی

  نویسنده: زینب مقتدایی منبع:راسخون   درآمد کنت یک متفکر فرانسوی قرن نوزدهم، مؤسس و واضع جامعه شناسی، پدر اثبات گرایی و پوزیتیویسم و گسترش دهنده اومانیسم بود. وی بی شک یک ساختار شکن بزرگ در محیط هرج و مرج زده فرانسه قرن ۱۹ بود، او مصداق بارز آن نقش هایی است که در جدول فشار اجتماعی رابرت مرتون ناهمنوا، ناهنجار و نوآور تلقی شده اند. کنت در زمانی که فرانسه کودتاها و دیکتاتوری ها و ناپلئون ها را تحمل می کرد ...

ادامه مطلب

نقش خداوند در تغییرات اجتماعی

نقش خداوند در تغییرات اجتماعی

  نویسندگان : سید علی نقی ایازی، نیکوسادات هدایی   از دیدگاه قرآن در آیات قرآن کریم از مؤثرترین عواملی که موجب تغییرات و تحولات اجتماعی و تاریخی معرفی شدہ، «خداوند» است. در این دسته از آیات، منشأ تغییرات و تحولات، خواست و اراده خداوند معرق شده است. این اصل در جامعه‌ی ایمانی و اسلامی نقش بسیار عمیقی دارد که زندگی با آن جزء لاینفک هر فرد با ایمان است. از طرفی ایمان به چنین مهمی باعث به وجود آمدن اطمینان و آر...

ادامه مطلب

عالمان دین در تغییرات اجتماعی

عالمان دین در تغییرات اجتماعی

نویسندگان : سید علی نقی ایازی، نیکوسادات هدایی  از دیدگاه قرآن یکی از عواملی که خداوند در قرآن کریم آن را به عنوان عاملی مؤثر در ایجاد تغییرها در جامعه بیان می‌فرماید، در مورد عالمان دین است. عالمان دینی به عنوان نخبگان مذهبی و ایدئولوژیکی، نقش به سزایی در مورد به وجود آمدن تغییرات اجتماعی و فرهنگی دارند: چرا که تبلیغ و تبیین معارف و حقایق دین و فرهنگ یکی از نقش‌ها ی این نخبگان به حساب می‌آید. این موضوع از طرفی برای ایجاد تغییرهای ...

ادامه مطلب

ساخت‌یابی در جامعه‌شناسی آنتونی گیدنز

ساخت‌یابی در جامعه‌شناسی آنتونی گیدنز

نویسنده: زهره روحی جامعه شناسی آنتونی گیدنز به حیطه‌های فکری گسترده و متنوعی تعلق دارد. آنچنان که بررسی کامل آن در یک مقاله نمی‌گنجد. اما به دلیل اهمیتش در عصر حاضر و نیز در جامعه روشنفکری ایران، واجب است هرچند به طور اجمال به آن پرداخته شود. مسلماً آنچه بحث حاضر بر آن متمرکز است، مهمترین نظریه وی یعنی مقوله ساخت‌یابی (ساختارمندی) است. تلاش گیدنز در این نظریه، بازگرداندن فاعلیت مفهوم کنشگر اجتماعی است که در دوره اخیر، در بررسی‌های ن...

ادامه مطلب

فراسوی چپ و راست

فراسوی چپ و راست

اشاره: آنتونی گیدنز؛ جامعه شناس معاصر و نظریه پرداز عصر جدید در مطلبی که از پی می آید به این نکته اشاره می کند که به دلیل گسترش مدرنیته و درگیری همه فرهنگها و ملتها در ساختن جهان کنونی، هم اکنون مرزبندیهای رایج اعم از شمال و جنوب، مرکز و پیرامون و نیز تقابل میان چپ و راست سیاسی از میان رفته است. به نظر گیدنز امروزه همه مردمان سیاره در گسترش عدالت و رفاه و احیاناً فاجعه های زیست محیطی، ترور و… مسئولند. مطلب حاضر مقدمه کتاب «فراسوی...

ادامه مطلب