حکمت اشراق

قاعده مشرقیه « نور و ظلمت » و نظریه اشراقی « معاد »

قاعده مشرقیه « نور و ظلمت » و نظریه اشراقی « معاد »

نویسنده: دکتر طاهره کمالی زاده (۲) چکیده قاعده مشرقیه مورد اعتقاد حکمای فارس و مبنای حکمت نوری ایشان که سهروردی درصدد احیاء آن است، عبارت است از اصل نور و ظلمت؛ جایگاه این قاعده در حکمت اشراق به عنوان حکمتی بحثی – ذوقی و فلسفه ای نور – محور و با توجه به اینکه نور در این حکمت رمز آگاهی و خودآگاهی است، موجب شده است علم مدار حکمت اشراق قرار گیرد و دغدغه حکیم اشراقی نیز چیزی جز تحقق علم اشراق...

ادامه مطلب

فلسفه از نظر سهروردی

فلسفه از نظر سهروردی

نویسنده: دکتر سید یحیی یثربی او در تلویحات همان تعریف معروف را براساس موضوعیت وجود مطلق مطرح می کند (۱) و در المشارع و المطارحات، همان مطالب را تکرار کرده است.(۲) در لمحات موضوع فلسفه اولی را وجود دانسته است.(۳) در نوشته های دیگرش، از جمله حکمه الإشراق، به تعریف فلسفه و حکمت نپرداخته است. اما منظور ما از مراجعه به آثار سهروردی، توجه دادن به دو نکته در اظهارات او است: یکی اینکه او در بخش اول حکمه الإشراق،...

ادامه مطلب

آذرکیوان و اشراقیان زرتشتی هند

آذرکیوان و اشراقیان زرتشتی هند

نویسنده: هانری کربن (۱) مترجم: ملیحه کرباسیان آذرحیوان ( تولّد بین ۱۵۲۹ و ۱۵۳۳ و درگذشته ی بین ۱۶۰۹ و ۱۶۱۸ م ) روحانی عالی مقام زرتشتی و اهل فارس است که به هند مهاجرت کرد و بنیانگذار مکتب اشراقی زرتشتی گردید. متون این مکتب، آثار اشراقی زرتشتی را دربرمی گیرد. این آثار، که تحت تأثیر اصطلاحات و عقاید اشراقی هستند، واکنشی زرتشتی اند به طرح عظیم شیخ اشراق، شهاب الدّین یحیی سهروردی ( م ۵۸۷ق/۱۱۹۱م ) احیاگر فلسفه ی نور در...

ادامه مطلب

نبوّت شناخت اشراقی

نبوّت شناخت اشراقی

نویسنده: محمّد کریمی زنجانی اصل در سخن آخرین شارح هیاکل النّور فقیه و متفّکر متعصّب حنبلی، تقی الدّین ابوالعبّاس احمد بن شهاب الدّین عبدالحلیم، مشهور به ابن تیمیّه ( م ۷۲۸ق/۱۳۲۸ م )، در کتاب موافقه صحیح المنقول لصریح المعقول، در ردّ اهل تأویل، ایشان را بر چند گروه برشمرده است. به نوشته ی او، محیی الدّین بن عربی که خاتم الاولیاء را بر انبیاء رجحان می نهد و ابونصر فارابی و مبشّر بن فاتک که فیلسوف را بر نبی ترجیح می ده...

ادامه مطلب

سهروردی، حکمت هندی و جاتکه های بودایی

سهروردی، حکمت هندی و جاتکه های بودایی

نویسنده: محمّد کریمی زنجانی اصل پیوندهای تمدّنی/ فرهنگی فلات ایران و شبه قارّه ی هند تاریخی دارد که به هزارهای پیش از میلاد راه می برد. شاید آشکارترین بازتاب این پیوندها را در آن دسته روایت های دینی/ داستانی بتوان یافت که از نخستین هزاره ی پیش از میلاد به بعد در این دو سرزمین رواج یافته اند و در نیمه ی دوّم این هزاره، مبلّغان بودایی در پراکندن آنها نقشی مؤثّر داشته اند. در نخستین سده های میلادی نیز استمرار ا...

ادامه مطلب

دم های حیاتی هندو

دم های حیاتی هندو

نویسنده: محمّد کریمی زنجانی اصل به روایت واپسین شرح هیاکل النّور در نیمه ی دوّم سده ی چهاردهم هجری بازتاب آموزه های هندو را در واپسین شرح هیاکل النّور به نام نهایه الظهور از علّامه ی حکیم، میرزا قاسم علی اخگر حیدرآبادی ( م بعد از ۱۳۶۵ق/۱۹۴۵ م ) شاهدیم. این رساله که نسخه ای از آن به خط مؤلّف در کتابخانه ی ملّی ایران موجود است و به تازگی با مقدّمه و تصحیح و تحقیق این نگارنده منتشر شده است، (۱) شاهدی دیگر است بر رواج و پایندگی آمو...

ادامه مطلب

زندگانی قاسم علی اخگر حیدرآبادی

زندگانی قاسم علی اخگر حیدرآبادی

نویسنده: محمّد کریمی زنجانی اصل آخرین شارح هندی هیاکل النّور حیدر آباد دکن را به درستی می توان میراث برِ فرهنگِ ایرانی دانست. این شهر که اکنون مرکز ایالت آندهرا پرادش در جنوب هندوستان است، به سال ۱۰۰۰ قمری به فرمان سلطان محمّد قلی بن ابراهیم قطبشاه ( م ۱۰۲۰ق )، پادشاه شیعی و ایرانی نژاد تلنگاله، تأسیس شد. (۱) البتّه او در این کار از یاری صدر اعظم ایرانی اش میرمحمّد مؤمن استرآبادی ( م ۱۰۳۴ ق ) نیز برخوردار بود. (...

ادامه مطلب

هروی و حکمت اشراقی

هروی و حکمت اشراقی

نویسنده: محمد کریمی زنجانی اصل مکتب اَدویتا، یوگای نجومی و تناسخ نوری از نسخه های خطی موجود برمی آید که دوران بابریان هند، به تجدید حیات فرقه ی چشتیه نیز راه برد؛ (۱) و چنان نفوذی یافت که جهان آرا بیگم ( م ۱۰۹۲ق/۱۶۹۱ م ) دختر شاه جهان ( م ۱۰۶۸ق/۱۶۵۷م ) و خواهر داراشکوه، در بیست و هفت سالگی، در ۱۰۴۹ق/۱۶۳۹م، با بهره گیری از سفینه الاولیاء برادر، مونس الارواح را در احوال و کرامات خواجه معین الدّین چشتی ( م ۶۳۳ ق/ ...

ادامه مطلب