فلسفه مشاء

ابن رشد آموزگار تجدد

ابن رشد آموزگار تجدد

نویسنده: دکتر رضا داوری اردکانی در تاریخ فلسفه‌ی اسلامی مسائلی هست که کمتر مطرح شده یا هرگز مطرح نشده‌ است. ما نمی‌دانیم چرا مسائل مهمی مثل شرایط امکان ارتباط فرهنگ‌هاو زبان و تاریخ که در آثار فارابی مطرح شده، در نظر اخلاف او مورد اعتنا قرار نگرفته و فراموش شده‌ است. همچنین نمی‌دانیم و نمی‌پرسیم که چرا مورخان، فلسفه‌ی ابن رشد را پایان فلسفه‌ی اسلامی می‌دانند. تا زم...

ادامه مطلب

چرا ابن سینا در حکمت عملی اثر مهمی تصنیف نکرده ‌است؟

چرا ابن سینا در حکمت عملی اثر مهمی تصنیف نکرده ‌است؟

نویسنده: دکتر رضا داوری اردکانی فارابی فلسفه را در آیینه‌ی سیاست می‌دید و می‌خواند. نسلی هم که بعد از او آمد، به سیاست اهمیت می‌داد، اما سیاست دیگر پیوسته به فلسفه‌ی نظری و در تناسب با آن نبود. ابوالحسن عامری کتاب الأعلام بمناقب الاسلام را نوشت تا نخست برتری اسلام را بر ادیان دیگر اثبات کند و دوم اینکه بگوید سیاست، اجرای احکام دیانت است. او اگرچه به فلسفه‌ی یونانی توجهی داشت، نگاهی نیز...

ادامه مطلب

چرا به ابن سینا احترام می‌گذاریم

چرا به ابن سینا احترام می‌گذاریم

نویسنده: دکتر رضا داوری اردکانی درگذشته به شرف علم بیش از سودمندی آن توجه می‌شد و به همین دلیل گذشتگان می‌توانستند به اهل علم تنها به آن دلیل که اهل علم‌اند، احترام بگذارند. در زمان ما و در دوران تجدد می‌گویند سخنان بیشتر دانشمندان دوران پیش از تجدد، علمی نیست و نادرست بودن بسیاری از آنها اثبات شده ‌است. رأی شایع و غالب این است که آن سخنان به گذشته تعلق دارد و به درد امروز و اکنون ما نم...

ادامه مطلب

راه‌های حصول علم

راه‌های حصول علم

نویسندگان: دکتر محمدزمان رستمی طاهره آل بویه جهاد اکبر علت قِلَّت اصحاب کشف و شهود، و کثرت ارباب نظر و عقول این است که هر چند تحصیل علوم و اعمال عقل نظری و آگاهی به اصطلاحات و آشنایی با قواعد و فنون دشوار است و به قول صاحب نفائس الفنون، به هوس راست نیاید به تمنا نشود کاندرین ره بسی خون جگر باید خورد، و لکن بر سیر و سلوک نفسانی افتادن، و متأدب به آداب ربانی شدن، و در نهایت امر، وارث حقیقی پیامبر ختمی مآب ...

ادامه مطلب

ابزارهای حصول علم

ابزارهای حصول علم

نویسندگان: دکتر محمدزمان رستمی طاهره آل بویه عوامل ایجاد علم (۱) ابزارهای معرفت در یک تقسیم کلی عبارت‌اند از: حس، خیال، وهم، عقل و قلب. البته مُدرِک واقعی در همه مراحل، خود نفس است، زیرا نفس در تمام مراتب، بدون آن که امتزاج با آن مرتبه داشته باشد حضور دارد. قوه حس نازل‌ترین و فرعی‌ترین قوه‌ی بینشی انسان، همان قوه حس است که به طور مستقیم در ارتباط با ماده و مادیات است. ای...

ادامه مطلب

چگونگی پیدایش اشیا از خداوند (۳)

چگونگی پیدایش اشیا از خداوند (۳)

نویسنده: دکتر سید محمد اسماعیل سید هاشمی از نظر توماس آکوئینی در گذشته اشاره شد که متکلمان اراده را منشأ خلقت می دانستند و معتقد به خلق از عدم زمانی بودند. ابن سینا منشأ وجود را ذات مرید می دانست و نظریه فیض و صدور اشیا از ذات الهی را مطرح می کرد و بنا بر بسیط بودن ذات الهی و سنخیت بین علت و معلول معتقد بود که اولین مخلوق، بسیط ترین موجود یعنی عقل اول است که حدوث ذاتی دارد. عقل از ازل آفریده شده است و واسطه ب...

ادامه مطلب

چگونگی پیدایش اشیا از خداوند (۲)

چگونگی پیدایش اشیا از خداوند (۲)

نویسنده: دکتر سید محمد اسماعیل سید هاشمی در نظر ابن سینا اشکالات متکلمان به قاعده الواحد غزالی این قاعده را مغایر با قدرت مطلق الهی می داند، اشکالی که مورد توجه توماس نیز قرار می گیرد. غزالی مدعی است که هیچ مانعی وجود ندارد که خداوند قادر و مرید، اشیای مختلف را به هر نحو که بخواهد به وجود آورد و محال بودن صدور کثر از مبدأ واحد نه ضروری است و نه برهانی. ۱٫ غزالی می پندارد که معلول اول وقتی مبدئش ...

ادامه مطلب