فلسفه های مضاف

گفتمان فلسفه‌ی فقه

گفتمان فلسفه‌ی فقه

  نویسنده: عبدالحسین خسروپناه (۱)   چکیده فلسفه‌ی فقه به مثابه دانشی نوپا با نگاه درجه دوم و تاریخی به مبانی نظری و تحلیلی پدیده‌ها پرداخته و جنبه‌های توصیفی و توصیه‌ای آن را مشخص می‌‎سازد. مسائل مهم فلسفه‌ی فقه عبارتند از چیستی فقه به لحاظ موضوع و محمول و گستره فقه، پرسش‌های موضوع‌شناسی فقه، معرفت‌شناسی و مبانی فقه، پیش‌فرض‌های فقه، رابطه‌ی فلسفه‌ی فقه یا فقه با علوم دیگر و ویژگی‌های حقوق و فقه اسلامی. ...

ادامه مطلب

فلسفه‌ی فقه

فلسفه‌ی فقه

  نویسنده: ابوالقاسم علیدوست (۱)   مقدمه بیش از یک دهه است که واژه‌ی «فلسفه‌ی فقه» در مجامع علمی حوزوی و دانشگاهی، در کشور ما ایران، به طور جدّ، مطرح است و در بیان چیستی فلسفه‌ی فقه، تاریخ، مسائل، فائده و ارتباط آن با سایر علوم، مقالاتی نوشته شده، سخنرانی‌ها و اقتراحاتی صورت گرفته و نشست‌هایی تشکیل شده است. (۲) گفت‌وگو از فلسفه‌ی فقه، سخن از یک علم مدون، مستقل، با آغاز و انجامی روشن و حقیقتی معین، در کنار...

ادامه مطلب

چیستی فلسفه‌ی فقه

چیستی فلسفه‌ی فقه

  نویسندگان: جابر توحیدی اقدم (۱) عبدالرحیم سلیمانی بهبهانی (۲) چکیده ۱٫ از آن جا که «فلسفه‌ی فقه» را می‌توان علمی در آستانه‌ی ظهور دانست، تلقی ما از چیستی آن می‌تواند در کیفیت تکوین و جهت گیری مباحث آن مؤثر باشد. ۲٫ فلسفه‌ی فقه از سنخ فلسفه‌های مضاف است و یکی از اسباب عمده‌ی اختلاف در تحدید و بیان چیستی آن، اختلاف نظر در تحدید این سنخ علوم (به طور کلی) است. ۳٫ هشت تعریف از فلسفه‌ی فقه ارائه شده و ب...

ادامه مطلب

فلسفه‌ی فقه

فلسفه‌ی فقه

  نویسنده: رسول نادری (۱)   چکیده در این مقاله کوشیده شده است به مباحث زیر پرداخته شود: فلسفه‌ی فقه چه دانشی است؟ وصفی است یا دستوری؟ چه گزاره‌هایی دارد؟ آیا تأسیس چنین دانشی لازم است؟ چه تأثیراتی بر علم فقه دارد؟ مقدمه فلسفه‌ی فقه از جمله فلسفه‌های مضاف و از گونه معرفت‌های درجه دو است. موضوع این دسته فلسفه‌ها شناسایی و تحلیل واژگانی است که به آنها اضافه شده. به طور معمول مضاف الیه آن یک...

ادامه مطلب

پرستش زیبایی در آیین مانوی وعرفان جمالی از هانری کربن

پرستش زیبایی در آیین مانوی وعرفان جمالی از هانری کربن

به این مطلب امتیاز دهید! مانویت، آیین مانی، پیامبر ایرانی است. این آیین در قرن سوم پس از میلاد در بین النهرین ظهور یافت. زیبایی و تئوری های مربوط به آن در این آیین در قالب های متفاوتی همچون نقاشی، خوشنویسی، موسیقی، کتاب نگاری، شعر و سرود تجلی یافته است. زیبایی شناسی در هنر مانوی ابزاری برای رستگاری روح و رسیدن به بهشت نور است. این نوشته ترجمه و تلخیص از مقاله هانری ک...

ادامه مطلب

میزگرد نقد فلسفه‌ اسلامی با حضور مصطفی ملکیان

میزگرد نقد فلسفه‌ اسلامی با حضور مصطفی ملکیان

میزگرد نقد فلسفه‌ اسلامی با حضور مصطفی ملکیان ۵ (۱۰۰%) ۱ vote مصطفی ملکیان: بنده فلسفه‌ی اسلامی را یک مفهوم تقریبا بلامصداق می‌دانم. بر این اساس، در ادامه بر چند نکته تاکید می‌کنم و سپس به ادله این مدعا می‌پردازم… . . میزگرد مصطفی ملکیان با موضوع نقد فلسفه‌ اسلامی صوت جلسه اول صوت جلسه دوم صوت جلسه سوم صوت جلسه چهارم صوت جلسه پنجم . ...

ادامه مطلب

چرا باید اخلاقی باشیم؟

چرا باید اخلاقی باشیم؟

نویسنده: سرلسی استخن مترجم: کامبیز گوتن مقدّمه: فرانکلین لوفان باومر: سِر لسلی استفِن (۱۹۰۴-۱۸۳۲) یکی از اَگنوستیکهای بزرگ عصر ویکتوریا در انگلستان بود، و اگنوستیسیزم agnosticism وی[گرایش ناعرفانیش] او را بر آن می داشت دلیل تازه ای برای تأیید و توجیه اخلاقی بیابد، هدفی که بسیاری از هم عصرانش نیز از آن غافل نبودند. برای کسی که به خدا باور ندارد چه الزامی در کار است که خوب و یا خیرخواه(*) باشد؟ استفن فکر می کرد جواب به این پرسش را در علمی...

ادامه مطلب

اخلاق جنایت

اخلاق جنایت

جنایت چیست؟ شکل جمعی آن‌چه فرق‌های کیفی و کمی با شکل فردی آن دارد و وظیفه اخلاق در قبال جنایت و جلوگیری از آن چیست؟ آیا اخلاق جنایت‌پرور وجود دارد؟ چه سنت‌های اخلاقی‌ای می‌توانند جامعه را در مسیری هموار به دور از سدکردن غیرانسانی مسیر دیگران یا گرفتن جان آنها به پیش ببرند؟ سده بیستم سده‌ای است که نام آن بیش از هر چیز با دو جنگ جهانی، نسل‌کشی در ویتنام، کشتار کامبوج، انقلاب فرهنگی مائو و تصفیه‌های استالینیستی عجین شده است. آیا به‌راحتی می‌ت...

ادامه مطلب

فلسفه‌ی اخلاق کانت از دید هگل(۴)

فلسفه‌ی اخلاق کانت از دید هگل(۴)

مسأله‌ی «باید» و «است» از دیگر انتقادهای هگل، انتقادی است که علیه «بایدِ» اخلاق مطرح می کند. طبق نظر او، «باید» در اخلاق هرگز حقیقت نخواهد داشت. هگل معتقد است، آنچه هست، به‌طور کلّی معتبر است (اعتبار کلّی دارد)؛ بنابراین، آنچه باید باشد، واقعاً هست. برای هگل، آنچه صرفاً باید باشد، حقیقتی ندارد و همچنین واقعیتی هم ندارد.[۵۵] استدلالی که هگل می‌آورد علیه موضع کانتی است؛ موضعی که بنابرآن، اخلاق با آنچه باید باشد، حتّی اگر اتفاق هم نیفتد، سروک...

ادامه مطلب

فلسفه‌ی اخلاق کانت از دید هگل(۳)

فلسفه‌ی اخلاق کانت از دید هگل(۳)

آگاهی و وظیفه هگل ادّعا می کند که وظیفه، اندیشه‌ی محض است، و بنابراین، فعلیّت (واقعیّت) پیدا نمی‌کند. به عبارت دیگر، او قصد دارد که بگوید وظیفه، اُبژه‌ی مستقیم آگاهی است. امّا این مطلب با «خود آگاهی اخلاقی»[۳۷] در تضاد است؛ زیرا اخلاق در عمل تحقّق می یابد؛ وظیفه‌ی محض، اندیشه‌ی صرف است و بنابراین، آگاهی فاعل، یک «خود آگاهی اخلاقی» نیست. به نظر او، فاعل و وظیفه، دو حقیقت مستقل از هم هستند.[۳۸] از این رو، آگاهی مستقل از وظیفه است؛ آگ...

ادامه مطلب

فلسفه‌ی اخلاق کانت از دید هگل(۲)

فلسفه‌ی اخلاق کانت از دید هگل(۲)

نویسنده : محمدجواد موحدی مقایسه‌ی نظام اخلاقی هگل با کانت نظر هگل با نظر کانت درباره ی منشأ «غایی» اخلاق متفاوت است. برای کانت، منشأ غایی اخلاق، الهی است. هرچند، قانون اخلاقی فرمان عقل است، نهایتاً، قانون الهی و وظایف خاص، اوامر و فرامین خداوندند.[۱۹] هگل بر آن است که اخلاق چیزی نیست که خواسته شده باشد، بلکه چیزی است که در فرایند خودِ آگاهی بروز و ظهور می یابد.[۲۰] اشکالی که در این مورد می توان به موضع هگل وارد آورد، این است که چگونه می توان معیاری ...

ادامه مطلب

فلسفه‌ی اخلاق کانت از دید هگل(۱)

فلسفه‌ی اخلاق کانت از دید هگل(۱)

نویسنده : محمدجواد موحدی چکیده هگل مدّعی است که نظریّه‌ی اخلاقی کانت، انتزاعی و بدون محتواست؛ علاوه ‌براین، اصول اخلاقی کانت، اخلاقی را عرضه می‌دارند که به واسطه‌ی تناقضات ذاتی که دارد، محال و غیرممکن است. در عوض، هگل پیشنهاد می کند که «زندگی اخلاقی» راه حل عیوبی است که در نظریّه ی اخلاقی کانت مطرح است. هدف این مقاله بررسی و تعیین اعتبار انتقاد هگل است؛ و تا حدی آنچه می توان آن را بسط نظریّه‌ی اخلاقی کانت نامید. برای هگل، اخلاق انتقال ضرور...

ادامه مطلب

خوب و خواستنی؛ نقدی بر فلسفه‌ی اخلاق میل

خوب و خواستنی؛ نقدی بر فلسفه‌ی اخلاق میل

نویسنده:مرتضی مردیها* چکیده: در این مقاله نکته ای را به بررسی و نقد می‌گذاریم که در مبحث سودانگاری یا فایده گرائی مهم‌تر و مسئله آمیخته تر جلوه کرده است؛ و آن نکته این است که اگر مغالطه‌ی طبیعت گرائی مورد نظر جورج ادوار مور شکل دیگری از همان مسئله‌ی هیوم، یعنی استنتاج منطقاً نامجاز باید اخلاقی از است، باشد، آیا استیوارت میل در پی ریزی اخلاق فایده گرا و مساوی قرار دادن خوب با خواستنی، مرتکب آن شده است؟ پاسخ نگارنده به این پرسش منفی ...

ادامه مطلب

آزادی در منظومه فکری علامه طباطبایی (قسمت اول)

آزادی در منظومه فکری علامه طباطبایی (قسمت اول)

مقدمه آزادی یکی از مفاهیم اساسی و بنیادی در فلسفه سیاسی محسوب می شود، بسیاری از مفاهیم و مسایلی مانند دمکراسی، جامعه مدنی، دولت و حکومت، پیوند وثیقی با مفهوم آزادی پیدا می کنند، مفهوم آزادی همچون مفاهیم حوزه علوم انسانی عموماً ویژگی سهل و ممتنع را با خود همراه دارد و با وجود بداهت این مفهوم در میان اندیشمندان و اتفاق نظر آنان در اصل وجود آن در عرصه عمل به آن اختلاف نظر و چالشهای گوناگون فراروی آن قرار می گیرد، لذا نمی توان انتظار داشت که د...

ادامه مطلب

گفتگوی «خانه اخلاق پژوهان جوان» با ابوالقاسم فنائی پیرامون فلسفه اخلاق

گفتگوی «خانه اخلاق پژوهان جوان» با ابوالقاسم فنائی پیرامون فلسفه اخلاق

گفتگوی «خانه اخلاق پژوهان جوان» با ابوالقاسم فنائی پیرامون فلسفه اخلاق ۵ (۱۰۰%) ۱ vote گفتگوی «خانه اخلاق پژوهان جوان» با ابوالقاسم فنائی پیرامون فلسفه اخلاق پیامدهای تلقی دین یا شریعت در چهارچوب اخلاق، در استنباط احکام نمودار می‌شود و مهم‌ترین آن این است که هر فتوای فقهی یا هر استنباط و برداشتی از آیات و روایات که مفاد آن با یکی از ا...

ادامه مطلب

مصطفی ملکیان، بایسته های آموزش و پژوهش فلسفه اخلاق در ایران معاصر

مصطفی ملکیان، بایسته های آموزش و پژوهش فلسفه اخلاق در ایران معاصر

مصطفی ملکیان، بایسته های آموزش و پژوهش فلسفه اخلاق در ایران معاصر ۵ (۱۰۰%) ۱ vote موضوعی که برای من مقرر کرده بودند درباره بایسته‌های آموزشی و پژوهشی اخلاق‌شناسی به طور کلی در ایران کنونی بود. لابد مرادشان از اینکه گفته‌اند «در ایران کنونی» صرفاً این نبوده است که به هر حال همه کارهایی که در زمینه اخلاق‌شناسی و اخلاق‌پژوهی در جهان صور...

ادامه مطلب

میراث معنوی اشراق از پروفسور هانری کربن، ترجمه دکتر انشاء‌الله رحمتی

میراث معنوی اشراق از پروفسور هانری کربن، ترجمه دکتر انشاء‌الله رحمتی

میراث معنوی اشراق از پروفسور هانری کربن، ترجمه دکتر انشاء‌الله رحمتی ۳ (۶۰%) ۲ votes «فکرتِ عظیم» شیخ اشراق، همانا تأسیس یک فرهنگ معنوی تمام و کمال است که جامع کلیت معرفت فلسفی است و در عین ‌حال تحقق معنوی کامل خود شخص را نیز هدف خویش قرار می‌دهد. راه اشراق، راه حکمت «اشراقی» احیاشده از [دل حکمت] ایران باستان، نه به راست منحرف می‌شود...

ادامه مطلب

هفت کاری که به عنوان نسبی‌گرا در اخلاق نمی‌توانید انجام دهید

هفت کاری که به عنوان نسبی‌گرا در اخلاق نمی‌توانید انجام دهید

هفت کاری که به عنوان نسبی‌گرا در اخلاق نمی‌توانید انجام دهید ۵ (۱۰۰%) ۳ votes خب تصمیم گرفته اید در اخلاق نسبی‌گرا باشید. بسیار خوب! چه چیزی بهتر از اینکه هر کاری که فکر می کنید درست است را انجام دهید؟ چه چیزی بدتر از اینکه به کسی اجازه بدهید به شما بگوید چه کاری را باید انجام دهید و چه کاری را نباید انجام دهید؟ علاوه بر این، نسبی‌...

ادامه مطلب

متن مصاحبه با رضا داوری اردکانی با عنوان: فیلسوف، از همه ایدئولوژی ها آزاد است

متن مصاحبه با رضا داوری اردکانی با عنوان: فیلسوف، از همه ایدئولوژی ها آزاد است

متن مصاحبه با رضا داوری اردکانی با عنوان: فیلسوف، از همه ایدئولوژی ها آزاد است ۵ (۱۰۰%) ۱ vote «یک‎بار به استاد دکتر حائری یزدی عرض کردم عکستان را بدهید در مجله چاپ کنیم…، گفت سالبه جزییه عکس ندارد. حال آقای عکاستان دارند از این سالبه جزییه‎ای که من باشم عکس می‎گیرند» این جمله را دکتر داوری می‎گوید به محمدرضا که در حین گفت‎وگو م...

ادامه مطلب

سخنرانی «نقش مهم فلسفه در فیزیک» از دکتر مهدی گلشنی

سخنرانی «نقش مهم فلسفه در فیزیک» از دکتر مهدی گلشنی

سخنرانی «نقش مهم فلسفه در فیزیک» از دکتر مهدی گلشنی سخنرانی «نقش مهم فلسفه در فیزیک» از دکتر مهدی گلشنی ۳٫۶ (۷۲%) ۵ votes در زمان گذشته فلسفه خود شامل همه علوم می‌شد اما در زمان ما دیگر چنین نیست. علوم ریاضی و فیزیک و زیست شناسی و… دیگر در ذیل فلسفه نیستند. در فلسفه یونان همانطور که عرض کردم همه علوم با هم هستند. در فلسفه اسلام...

ادامه مطلب

فیلم گفتگوی پیتر سینگر و ریچارد داوکینز درباره خوردن حیوانات

فیلم گفتگوی پیتر سینگر و ریچارد داوکینز درباره خوردن حیوانات

فیلم گفتگوی پیتر سینگر و ریچارد داوکینز درباره خوردن حیوانات ۵ (۱۰۰%) ۲ votes هم‌اندیشی پیتر سینگر و ریچارد داوکینز (دو تن از متفکرین معاصر) درباره ستم به حیوانات، دامداری صنعتی و شباهت آن با برده داری. پیتر سینگر یکی از فیلسوفان برجسته معاصر است. کتاب آزادی حیوانات او معروف‌ترین اثر اوست. او در این کتاب به نقد دامداری صنعتی و گوشت‌...

ادامه مطلب