فلسفه دین

خاستگاه دین (۱)

خاستگاه دین (۱)

نویسنده: دکتر حسن یوسفیان فَأَقِمْ وَجْهَکَ لِلدِّینِ حَنِیفًا فِطْرَهَ اللَّهِ الَّتِی فَطَرَ النَّاسَ عَلَیهَا لَا تَبْدِیلَ لِخَلْقِ اللَّهِ؛ (۱) پس روی خود را با گرایش تمام به حق، به سوی این دین کن، با همان سرشتی که خدا مردم را بر آن سرشته است؛ آفرینش خدای تغییرپذیر نیست. کلیدواژه‌ها از خودبیگانگی، ایدئولوژی، تابو، توتم، خدای رخنه‌پوش، عقده‌ی ادیپ، عقده‌ی الکترا، فرافکنی، فطرت، مراحل...

ادامه مطلب

خاستگاه دین (۲)

خاستگاه دین (۲)

نویسنده: دکتر حسن یوسفیان ۴٫ ازخود بیگانگی لودویک فویرباخ (۱۸۰۴- ۱۸۷۲ م) فیلسوف حس گرای آلمانی، بر این باور است که فلسفه‌ی هگل و [ ادیانی چون ] مسیحیت، با گرفتار شدن در دام یک خطای زیان بار، صفات شایسته‌ی انسان را به موجودی بیگانه چون روح مطلق یا خداوند فرافکنده‌اند.(۱) از نظر وی، این نشانه‌ی ازخود بیگانگی (۲) انسان است که صفاتی چون خیر، جمال، حقیقت، و حکمت را که به خود او تعلّق دارند، به موجو...

ادامه مطلب

دین شناسی یا فلسفه‌ی دین چیست؛

دین شناسی یا فلسفه‌ی دین چیست؛

نویسنده: دکتر حسن یوسفیان تعریف دین چه بسیارند واژه‌هایی که بارها در گفت‌وگوهای روزمره به کار می‌روند؛ اما ارائه‌ی تعریفی دقیق از آنها کار آسانی نیست. به گفته‌ی برخی از پژوهشگران، دین در صدر واژه‌هایی قرار دارد که با وجود کاربرد آسان آنها نمایانگر حقایقی متنوّع و بسیار ناهمگون‌اند:(۱) دین اسلام با نگرشی توحیدی، بر وحی گرایی و خدا محوری تأکید می ورزد؛ مسیحیان بر تثلیث پای می...

ادامه مطلب

نظری به عالم خیال

نظری به عالم خیال

نویسنده: دکتر رضا داوری اردکانی وَإِن مِّن شَیْءٍ إِلاَّ عِندَنَا خَزَائِنُهُ وَمَا نُنَزِّلُهُ إِلاَّ بِقَدَرٍ مَّعْلُومٍ (حجر، ۲۱) در تاریخ فلسفه‌ی اسلامی از زمان فارابی تا عصر حاضر، قوه‌ی خیال و عالم صور خیالی، از مباحث بسیار مهم بوده است، تا جایی که بعضی صاحب نظران این توجه را از ممیزات فلسفه‌ی اسلامی دانسته‌اند. فارابی، نظریه‌ی نبوت خود را با طرح عالم خیال تبیین کرد و ابن سینا و سه...

ادامه مطلب

انجمن دین داران مرده

انجمن دین داران مرده

نویسنده: دکتر ابوالفضل ساجدی مدیریت روند آگاهی از اسلام در جامعه غربی: نقشه آن ها، برنامه ما فرجام پوزیتویسم منطقی قرن بیستم اوج مادی گرایی و دین ستیزی در غرب است. زیرا هم از نظر فلسفی و هم از جنبه تجربه گرایی، مادی گرایی از عرصه هستی شناسی به معرفت شناسی و سپس حتی به معناشناسی هم رسوخ کرد. در آغاز قرن بیستم پوزیتیویست های منطقی نه تنها منکر وجود خدا شدند، بلکه سخن گفتن در این باب را نیز بی معنا تل...

ادامه مطلب

بن بست های فلسفی غرب

بن بست های فلسفی غرب

گفت و گو با پرفسور پیردورتیگیه فیلسوف متأله فرانسوی و شارح کانت مصاحبه گر: سمیه ابراهیم خلیلی اگر از نگاه غرب شناسی تاریخی و وضع کنونی عالم در مغرب زمین بخواهیم نامه رهبر انقلاب به جوانان غربی را تفسیر کنیم، آیا می توانیم بگوییم دعوت رهبری به شناخت حقیقت دین در عصر زوال غرب رخ داده است؛ زمانی که اروپا و آمریکا بیش از هر زمان نیازمند احیاء مفهوم خداست ؟ بله، در درجه اول اهمیت نگارش نامه رهبری ایران این است...

ادامه مطلب

بررسی برهان وجودی آنسلم برای اثبات وجود خدا

بررسی برهان وجودی آنسلم برای اثبات وجود خدا

نویسنده: توحید عبدی * چـکیده‌ نوشتاری که پیش رو دارید به بررسی یکی از براهین پرسابقه اثبات وجود‌ خداوند‌ در‌ تـاریخ فـلسفه غـرب می ‌پردازد که با عنوان برهان وجودی معروف بوده و از زمان کانت به‌ این نام موسوم شـده است. در این نوشتار به سابقه تاریخی این برهان‌ در فلسفه مسیحی پرداخته‌ شده‌ و وجـود و تقریر‌های گوناگون برهان اشـاره شـده و به تفصیل به بیان دو تقری...

ادامه مطلب

پیشینه تاریخی مسئله ی آفرینش (۲)

پیشینه تاریخی مسئله ی آفرینش (۲)

نویسنده: دکتر سید محمد اسماعیل سید هاشمی مسئله ی آفرینش در مسیحیت قبل از توماس آکوئینی در تاریخ مسیحیت ابتدا بحث های کلامی مطرح است و بیشتر مباحث، در باره ی مسیح شناسی است. اولین بحث جامع در باب خلقت از اوریگنس متفکر قرن سوم میلادی است. او با طرح ازلی بودن خلقت مورد انتقاد کلیسا قرار گرفت و آثارش سانسور شد. اما آگوستینوس در قرن چهارم و پنجم ( ۳۵۴- ۴۳۰ م ) را می توان بنیان گذار نظریه ی سنتی مسیحیت در باب خلقت که ...

ادامه مطلب

پیشینه تاریخی مسئله ی آفرینش (۱)

پیشینه تاریخی مسئله ی آفرینش (۱)

نویسنده: دکتر سید محمد اسماعیل سید هاشمی از آنجا که یکی از زمینه‌های اولیه ی فلسفه اسلامی و مسیحی، فلسفه یونانی است و فلسفه یونانی نیز با پیشینه ی اسطوره‌ای پدیدار گشته است مناسب است که مسئله را از دوران اساطیر آغاز کنیم و سپس دیدگاه فیلسوفان یونان و اندیشمندان قبل از ابن‌سینا و توماس آکوئینی را هر چند به نحو اختصار بیان کنیم. آفرینش در اساطیر یونان اسطوره در زبان عربی و فارسی با واژه historia ( رو...

ادامه مطلب

بررسی مسئله شرور و قدرت مطلق الهی با تکیه بر نظریه کمال گرایانه

بررسی مسئله شرور و قدرت مطلق الهی با تکیه بر نظریه کمال گرایانه

  رضا دهقانی (۱)   مقدمه: تحقیق حاضر در باب یکی از موضعاتی است که در بحث از صفت قدرت خدا خلق می شود و آن بحث مساله شر و سازگاری یا ناسازگاری آن با قدرت خداست. این مساله از اهم مسائل الهیات است تا آن ا که دلیلی برای رد وجود خداوند فراهم کرد است. به تقریر پلنتینگا، اگر خداوند خیرخواه باشد و قدرت مطلق داشته باشد، اما از شرور جلوگیری نکند؛ اگر توانایی جلوگیری دارد اما نمی کند پس خیرخواه نیست، و اگر این گونه نیست پ...

ادامه مطلب