فلسفه علم

گسست ارتباطی پارادایم ها

گسست ارتباطی پارادایم ها

نویسنده: غلامحسین مقدم حیدری پیامدهای قیاس ناپذیری یکی از تبعات قیاس ناپذیری پارادایم ها، بالاخص جنبه‌ی تغییر معنایی آن، این است که هیچ زبان مشترکی میان دو پارادایم وجود ندارد که طرفداران آنها با تمسک به آن زبان بتوانند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. طبق این نظر، دو نفر که وضع واحدی را به دو صورت متفاوت ادراک می‌کنند و در عین حال، در بحث‌های خود واژگان یکسانی را به کار می‌برند، ناگزیر ا...

ادامه مطلب

معیار گزینش پارادایم ها

معیار گزینش پارادایم ها

نویسنده: غلامحسین مقدم حیدری آنچه می‌توان از اظهارات جامعه‌ی علمی و یا کُتب درسی درباره‌ی معیار برگزیدن هریک از پارادایم های رقیب برداشت کرد، آن است که دانشمندان براساس استدلال‌های منطقی مبتنی بر شواهد تجربی دست به گزینش می‌زنند. اما کوهن نظری متفاوت دارد. این نظر را می‌توان در سه بخش طرح و بررسی کرد: الف. استدلال در روش استدلالی، با به کار بردن قواعد استنتاج از مقدماتی که فر...

ادامه مطلب

تغییر زبان مشاهده

تغییر زبان مشاهده

نویسنده: غلامحسین مقدم حیدری پیامدهای قیاس ناپذیری درباره‌یزبان علم همواره دو پرسش مهم برای فیلسوفان علم مطرح بوده است. اولاً، واژگان مورداستفاده‌ی دانشمندان چگونه معنای خود را به دست می‌آورند؟ ثانیاً، این واژگان چگونه با واقعیت مرتبط‌اند؟ فیلسوفان علم تجربه گرا برای پاسخ به این پرسش‌ها، واژگان مشاهدتی و واژگان نظری را از هم تفکیک می‌کنند. از نظر اینان، بخشی از واژگان به کار رفته ...

ادامه مطلب

قیاس ناپذیری مشاهدات

قیاس ناپذیری مشاهدات

نویسنده: غلامحسین مقدم حیدری از نظر کوهن مشاهده صرفاً ادراکی نیست که دستگاه عصبی دانشمند آن را ثبت می‌کند، بلکه آنچه یک شخص می‌بیند هم به چیزی که بدان می‌نگرد و هم به تجربه‌ی مفهومی- بصری پیشین او که دیدن را به وی آموخته، وابسته است (کوهن، ۱۹۷۰، ص۱۱۳). این تجربه‌ی مفهومی- بصری برخواسته از سنت علم متعارفی است که حاصل پارادایم حاکم بر جامعه‌ی علمی‌ای است که شخص در آن آموزش دیده...

ادامه مطلب

فهم معوج قیاس ناپذیری

فهم معوج قیاس ناپذیری

نویسنده: غلامحسین مقدم حیدری تامس کوهن در ساختار انقلاب‌های علمی، چنین تقسیم بندی از قیاس ناپذیری ارائه نمی‌دهد و همین سخنان را در مواضعی دیگر بیان می‌کند. وی در فصل استقرار انقلاب‌ها در صفحات ۱۴۸ تا ۱۵۰، کلیه بحث‌هایی را که در فصل‌های قبل در مورد قیاس ناپذیری سنت‌های پیش و پس از انقلاب کرده است در سه جنبه خلاصه می‌کند. جنبه‌ی اول به قیاس ناپذیری روش‌شناختی و جنبه...

ادامه مطلب