فلسفه های مضاف

واژه شناسی زیبایی

واژه شناسی زیبایی

نویسنده: اریک نیوتون مترجم: پرویز مرزبان تنها فایده ی تعریف اینست که نویسنده را قانع می سازد که نتیجه گیری هایش نه غیر منطقی اند و نه، در عین محدودیتهایشان، ناقص. بنابراین ذکر تعاریف زیر تنها به نشانه ی رضایتمندی نویسنده است از اینکه نتیجه گیری هایش تا آنجا که دامنه ی معنی شان وسعت می یابد معتبراند. اما اینکه دامنه ی معنی آنها چندان وسعتی نمی یابد، هیچکس بیش از خود نویسنده بر آن آگهی ندارد. زیبایی آن نمودی از پدید...

ادامه مطلب

فهم معوج قیاس ناپذیری

فهم معوج قیاس ناپذیری

نویسنده: غلامحسین مقدم حیدری تامس کوهن در ساختار انقلاب‌های علمی، چنین تقسیم بندی از قیاس ناپذیری ارائه نمی‌دهد و همین سخنان را در مواضعی دیگر بیان می‌کند. وی در فصل استقرار انقلاب‌ها در صفحات ۱۴۸ تا ۱۵۰، کلیه بحث‌هایی را که در فصل‌های قبل در مورد قیاس ناپذیری سنت‌های پیش و پس از انقلاب کرده است در سه جنبه خلاصه می‌کند. جنبه‌ی اول به قیاس ناپذیری روش‌شناختی و جنبه...

ادامه مطلب

ریشه‌ی فلسفی پرسش هیوم

ریشه‌ی فلسفی پرسش هیوم

  نویسنده: مهدی حائری یزدی   بهتر است به منابع اصلی فلسفه‌ی اخلاق و قواعد و احکام اخلاقی از دید فلاسفه‌ی پیشین نظری بیندازیم و تفاوت میان قیاس‌های ناظر به هستی و قیاس‌های ناظر به بایستی را در اصطلاح پایه‌گذاران اندیشه‌ی انسانی برای دوستداران و دانشجویان فلسفه‌ی معاصر بررسی کنیم تا خوب معلوم گردد که چگونه فلسفه‌ی اسلامی، که بنیاد فرهنگ جامعه‌ی ما را تشکیل می‌دهد، درباره‌ی استی‌ها بحث می‌کند و چگونه از استی‌ها گذر ...

ادامه مطلب

پیشینه تاریخی مسئله ی آفرینش (۲)

پیشینه تاریخی مسئله ی آفرینش (۲)

نویسنده: دکتر سید محمد اسماعیل سید هاشمی مسئله ی آفرینش در مسیحیت قبل از توماس آکوئینی در تاریخ مسیحیت ابتدا بحث های کلامی مطرح است و بیشتر مباحث، در باره ی مسیح شناسی است. اولین بحث جامع در باب خلقت از اوریگنس متفکر قرن سوم میلادی است. او با طرح ازلی بودن خلقت مورد انتقاد کلیسا قرار گرفت و آثارش سانسور شد. اما آگوستینوس در قرن چهارم و پنجم ( ۳۵۴- ۴۳۰ م ) را می توان بنیان گذار نظریه ی سنتی مسیحیت در باب خلقت که ...

ادامه مطلب

حاضرید با چنین زنی ازدواج کنید؟

حاضرید با چنین زنی ازدواج کنید؟

نویسنده: اریک نیوتون مترجم: پرویز مرزبان صورت و معنی یا قالب و مضمون اما شما حاضر هستید با چنین زنی ازدواج کنید؟ این سؤال با همه ی سادگیش نزدیک به ده سال قبل توسط نقاشی مسن درباره ی یکی از آن هیکلهای اعوجاج یافته ی پیکاسو – که فقط می شد گفت از آنِ زنی است – با خشم تمام از اینجانب به عمل آمد. و این خشم که ابتداء بر اثر بیرحمی پیکاسو در برهم ریختن و دوباره بهم پرداختن اعضاء بدن آدمی در او برانگی...

ادامه مطلب

قضایای ارزشی چیست؟

قضایای ارزشی چیست؟

  نویسنده: مهدی حائری یزدی   در منطق اسلامی، قضایای ارزشی را، که اصطلاح جدیدی است نمی‌توانیم به انشائیات ترجمه کنیم، زیرا انشاییات چیز دیگری است که ما فعلاً وارد مبحث آن نمی‌شویم، ولی همین قدر متذکر می‌شویم که در کتب منطق و تفکر اسلامی در مقابل اخبار، انشاست. انشاییات قابل صدق و کذب نیستند، بلکه اخباریات‌اند که محتمل‌الصدق و الکذب‌اند. آخوند ملامحمد کاظم خراسانی، صاحب کفایه الاصول، درباره‌ی قضایای انشایی می‌گوید...

ادامه مطلب

پیشینه تاریخی مسئله ی آفرینش (۱)

پیشینه تاریخی مسئله ی آفرینش (۱)

نویسنده: دکتر سید محمد اسماعیل سید هاشمی از آنجا که یکی از زمینه‌های اولیه ی فلسفه اسلامی و مسیحی، فلسفه یونانی است و فلسفه یونانی نیز با پیشینه ی اسطوره‌ای پدیدار گشته است مناسب است که مسئله را از دوران اساطیر آغاز کنیم و سپس دیدگاه فیلسوفان یونان و اندیشمندان قبل از ابن‌سینا و توماس آکوئینی را هر چند به نحو اختصار بیان کنیم. آفرینش در اساطیر یونان اسطوره در زبان عربی و فارسی با واژه historia ( رو...

ادامه مطلب

نظریه‌ی اخلاقی آنسکوم

نظریه‌ی اخلاقی آنسکوم

  نویسنده: مهدی حائری یزدی   بسیاری از فلاسفه- از جمله خانم آنسکوم (۱) که از شاگردان راسل است و کتاب پژوهش‌های فلسفی (۲) وتیگنشتاین (۳) را به نحو فاضلانه‌ای از آلمانی به انگلیسی ترجمه کرده است- با هیوم تقریباً همداستان شده و احکام اخلاقی را از حوزه‌ی هستی‌های حقیقی و عینی بیرون رانده‌اند. آنسکوم مقاله‌ای دارد که نشان می‌دهد ایشان هم، مانند برخی فیلسوفان معاصر خود، به وجود حقیقی فلسفی برای خیر و شر اخلاقی قائل نیستند؛ ام...

ادامه مطلب

بررسی مسئله شرور و قدرت مطلق الهی با تکیه بر نظریه کمال گرایانه

بررسی مسئله شرور و قدرت مطلق الهی با تکیه بر نظریه کمال گرایانه

  رضا دهقانی (۱)   مقدمه: تحقیق حاضر در باب یکی از موضعاتی است که در بحث از صفت قدرت خدا خلق می شود و آن بحث مساله شر و سازگاری یا ناسازگاری آن با قدرت خداست. این مساله از اهم مسائل الهیات است تا آن ا که دلیلی برای رد وجود خداوند فراهم کرد است. به تقریر پلنتینگا، اگر خداوند خیرخواه باشد و قدرت مطلق داشته باشد، اما از شرور جلوگیری نکند؛ اگر توانایی جلوگیری دارد اما نمی کند پس خیرخواه نیست، و اگر این گونه نیست پ...

ادامه مطلب

استی‌ها و بایستی‌ها در فلسفه‌ی هیوم

استی‌ها و بایستی‌ها در فلسفه‌ی هیوم

  نویسنده: مهدی حائری یزدی   می‌خواهیم بدانیم بین استی و بایستی چه رابطه‌ای است؟ البته منظور ما از بایستی «بایستی اخلاقی» است که در تمام زبان‌ها استعمال می‌کنند، چنان که می‌گویند «باید راست بگویید»، «باید دروغ نگویید»، «باید از خیانت پرهیز کنید» یا «باید به والدین احسان کنید». همه‌ی اینها احکامی است که با کلمه‌ی «باید» تشکیل می‌یابد و به هیچ وجه «هستی» را در این احکام اخلاقی به کار نمی‌بریم. حال که چنین است، قه...

ادامه مطلب