کودک و فلسفه

کودک فیلسوف

کودک فیلسوف

نویسنده: سیده فاطمه موسوی کتاب لیلا؛ کودک فیلسوف که زمستان ۱۳۸۹ توسط سعید ناجی و با همکاری زهره صادقی ابدی و رومینا سادات کرمانی در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در یازده فصل و بیست و نه قسمت به چاپ رسیده است، اولین کتاب کار برنامه فلسفه برای کودکان و نوجوانان است که برای کودکان و نوجوانان ایرانی نوشته شده است. نگارنده در مقدمه این کتاب درباره لزوم تدوین چنین کتابی می نویسد:« برنامه فلسفه برای کودکان و ن...

ادامه مطلب

چگونه داستان نویسی باعث رشد تفکر فلسفی کودک می شود

چگونه داستان نویسی باعث رشد تفکر فلسفی کودک می شود

این مقاله گزارشی کوتاه از کارگاه داستان نویسی فلسفی است که تابستان ۹۳ در پژوهش سرای مسیح آبادی نیشابور برگزار گردید. این کارگاه برای کودکان دوم تا ششم ابتدایی برگزار شد. هدف از برگزاری این کارگاه آموزشی، کنش گری فلسفی کودکان به مدد داستان نویسی است. در ادامه اشاراتی کوتاه به بنیان های نظری این طرح می شود تا خواننده را از سازوکار آن مطلع کند. هر انسانی لاجرم برای ادامه ی زیست، فارغ از کنش تفکر نیست. هرچند که تفکر را کنشی ذهنی می دانند، اما...

ادامه مطلب

آموزش فلسفه به کودکان

آموزش فلسفه به کودکان

نویسنده : دکتر رضا محمدزاده در این مقاله سعی شده تا خواننده با نظریات نوین آموزش مباحث فلسفی آشنا شود.ایده‌ها ، روشها و قلمرو سنی که برای آموزش فلسفی تبیین شده ، بحدی جالب توجه است که می‌تواند راهگشای فعالیتهای آموزشی معلمان و اساتید فلسفه باشد. مطالب این مقاله نقطه آغازی است برای سمتگیری ، یادگیری و یاددهی فلسفه و وارد ساختن منافع حاصل از آن برای رفع مهمترین نیازهای بشری در حیات فکری و اجتماعی وی. واژگان کلیدی: آموزش فلسفه، آموزش...

ادامه مطلب

می‌توان کودک بیش فعال را فیلسوف بار آورد

می‌توان کودک بیش فعال را فیلسوف بار آورد

نویسنده : مریم رحیم زاده کارشناسان تعلیم و تربیت بر این باورند که آشناسازی کودکان با تفکر می‌تواند تأثیرات فوق‌العاده‌ای بر رشد فکری و روند اجتماعی شدن کودکان داشته باشد. کاربرد فلسفه و کودک بصورت استفاده از مفاهیم تفکر برانگیز در قالب داستان نیز از این امر مستثنی نبوده و قطعاً در ایجاد بارقه‌های ذهنی کودکان بسیار مؤثر خواهد بود. از آنجا که کودکان بیش فعال درصدی از کودکان آموزش پذیر ما در مدارس بشمار می‌روند، شناسایی آنها در روند آموزش فلس...

ادامه مطلب

آسیب شناسی طرح آموزش فلسفه و کودک

آسیب شناسی طرح آموزش فلسفه و کودک

نویسنده : فرزانه تاج بخش در سالهای اخیر بسیاری از صاحبنظران به امر تعلیم و تربیت کودکان در زوایای مختلف توجه زیادی داشته‌اند. آموزش و پرورش کودکان یکی از پر سروصداترین مقولاتی است که صاحب نظران بسیاری در مورد آن به بررسی و تحقیق پرداخته‌اند. بنابراین هر چه در نظام تعلیم و تربیت از الگوی سنتی دور شده و به الگوی مدرن‌ نزدیک می‌شویم، توجه به استقلال فکری، تفکر نقّاد و تفکر خلاق در کودکان رو به افزایش می‌رود. در این راستا طرح نوین «فلسفه...

ادامه مطلب

تدریس تفکر با زبان کودکی

تدریس تفکر با زبان کودکی

تدریس تفکر با زبان کودکی اعظم رضانژاد [۱] ، نرجس مختاریان [۲] چکیده: عصری که ما در آن زندگی میکنیم عصر اطلاعات و دانایی است. در این عصر یکی از مهمترین اهدافی که باید دنبال شود؛ پرورش قدرت تفکر افراد جامعه است و برای رسیدن به این مقصود باید از کودکی آغاز کرد و ذهن کودکان را با شیوه‌های مناسب پرورش داد. در بین شیوه‌های مختلف آموزش تفکر به کودکان بهترین شیوه، پرورش ذهن از طریق بازی است که در این نوشتار چند نمونه از بازیهایی که در پرورش است...

ادامه مطلب

تربیت تفکرمحور کودکان

تربیت تفکرمحور کودکان

نویسنده: محمدحسین شاه‌آبادی درآمدی بر مسئله‌ی آموزش فلسفه به کودکان تربیت، مفهومی پیچیده انگلیسی‌ها تربیت را training ترجمه می‌کنند و آن را آموزش یک مهارت یا رفتار خاص از طریق تمرین مداوم و آموزش می‌دانند (۱). فارسی‌زبان‌ها نیز تربیت را پرورش معنا می‌کنند و آن را ادب و اخلاق را به کسی آموختن می‌دانند (۲). نکته اینجاست که در ادبیات دینی، چیزی به نام تربیت انسان‌ها بر یکدیگر ...

ادامه مطلب

فلسفه و ادبیات کودکان و نوجوانان

فلسفه و ادبیات کودکان و نوجوانان

نویسنده: دکتر علی اکبر شعاری نژاد هر طفلی به محض اینکه به زبان می آید، برحَسب یک تعلیم الهی هرچه را می بیند از حقیقت و سبب آن جویا می شود و کشف ماهیت آن را می خواهد. اگر مربیان و معلمان او دانا باشند و حقایق هر چیزی را به او خاطرنشان کنند، همان طور آن نهال انسانیت که تازه در دل او سربر زده است، نشو و نمو گرفته، میوه سعادت و کام دل بار می آورد و آنچه از کمال منتظر و سعادت اصلی خداند متعال درباره ی او به اراده ازلی مقتدر ...

ادامه مطلب

آموزش فلسفی کودکان در نظام تعلیم و تربیت اسلامی

آموزش فلسفی کودکان در نظام تعلیم و تربیت اسلامی

نویسنده: هادی سلیمانی ابهری (۱) چکیده: در دو دهه اخیر، بعد از ورود مباحث آموزش فلسفی کودکان به عرصه مطالعات و پژوهش های اهل نظر در ایران، به ویژه با استقبالی که از رویکرد P4C (philosophy for children) به عمل آمد، تلاشهایی در تحلیل و بررسی و معرفی و حتی اجرای آن به اشکال گوناگون، مانند ارائه مقالات در نشریات، تشکیل همایش ها و کارگاه های آموزشی، تألیف و ترجمه کتب صورت گرفت. در سنوات اخیر این همت ها به سطحی رسیده ا...

ادامه مطلب

جایگاه برنامه ی درسی فلسفه برای کودکان

جایگاه برنامه ی درسی فلسفه برای کودکان

نویسندگان: پروین صمدی (۱) و معصومه رمضانی (۲) در نظام آموزش و پرورش ایران مقدمه آموزش و پرورش یکی از مهمترین فعالیتهای بشر در تمامی جوامع می باشد. (۳) گسترش روزافزون ساختارهای اجتماعی و نیاز به تربیت و آماده سازی افراد برای زندگی در جامعه در حال رشد از یکسو، و تعدد دیدگاهها در خصوص نقشی که آدمیان در قرن جدید ایفا خواهند کرد از سوی دیگر، بیش از پیش دست اندرکاران نظامهای آموزشی را متوجه هدایت و سازماندهی فر...

ادامه مطلب

ماهیت و قلمرو آموزش فلسفه برای کودکان

ماهیت و قلمرو آموزش فلسفه برای کودکان

نویسنده: یحیی قائدی (۱) از زمانی که موضوع آموزش فلسفه برای کودکان در ایران مطرح شده است، چالشهایی بر سر ماهیت، پیش فرضها و قلمرو آن پدیدار گشته است و بدون روشن سازی بنیادهای اساسی آن، به موضع گیری درباره ی آن پرداخته، طرفداری یا مخالفت کرده و حتی آن را اجرا نموده اند. در حالی که هنوز سؤالاتی اساسی نظیر: منظور فلسفه در این برنامه آموزشی، نحوه ی پرداختن به فلسفه، مفهوم کودک و فلسفه ی دوران کودکی، پیش فرضها، اهداف، روشها،...

ادامه مطلب

بررسی قدرت تفکر میان دختران و پسران در طرح فلسفه و کودک

بررسی قدرت تفکر میان دختران و پسران در طرح فلسفه و کودک

نویسنده: لعیا رحیم زاده (۱) مقدمه شروع بلوغ فکری انسان، عبور از احساسات خام به تعقل است. این مسیر که بتدریج انجام می شود از حساسیت های خاصی برخوردار است. در این دوران باید به تقویت فعالیت های عقلانی فرزندان پرداخت تا ( هنگام ورود به جامعه ) دچار احساس پوچی نشوند. پرورش فعالیت عقلانی در کودکان و ادامه ی استفاده از آن در بزرگسالی همچون انقلاب معنوی بشری تلقی خواهد شد که آینده یی نه چندان دور عکس العمل ا...

ادامه مطلب

تأدیب کودکان بزهکار در سایه فلسفه و کودک

تأدیب کودکان بزهکار در سایه فلسفه و کودک

نویسنده: ریحانه ریخته گر * چکیده: نگرانی راجع به مجازات حبس که این روزها به شدت فراگیر شده، موضوع جدیدی نیست. سلب آزادی و نگهداری مجرمان به دور از جامعه، ظاهراً ساده ترین راهی ست که به فکر قانونگذار می رسد؛ اما این سؤال پیش می آید که آیا بهترین راه هم هست؟ جرم و مجازات مفاهیمی ست که پیشینه ای به بلندای زندگی انسان ها در روی زمین دارد و تناسب بین این دو، کلید اصلی رعایت عدالت در این راستاست. با این حال ارز...

ادامه مطلب

ظرفیت ها و موانع فلسفه اسلامی برای تربیت کودک

ظرفیت ها و موانع فلسفه اسلامی برای تربیت کودک

نویسنده: مرتضی بحرانی ( استادیار پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی) چکیده: پرسش مقاله حاضر این است که فلسفه اسلامی، چه ظرفیت هایی را برای تربیت از کودکی پیشنهاد می دهد؟ اگر چنین ظرفیت هایی در تاریخ فلسفه اسلامی، آشکارا بکار گرفته نشده است، آیا می توان از موانعی نام برد که کار تربیت را بر فلسفه مسلمانان دشوار کرده است؟ بنابراین نوشتار حاضر به دو سوی ایجابی و سلبی فلسفه اسلامی در قبال موضوع کودک و تربیت از کودکی ...

ادامه مطلب

کودک و داستان های فکری در شاهنامه

کودک و داستان های فکری در شاهنامه

نویسنده: معصومه ذبیحی* چکیده: از دیرباز انسان از طریق قصه گویی و داستان سرایی، تمایلات و تفکرات مخاطب را برانگیخته و به عنوان ابزاری مهم در امر تعلیم و تربیت موثر بوده است. داستان وسیله ای برای تهییج تفکر، ایجاد پرسش و خلاقیت در انسان بوده و از این طریق به مفاهیم عمیق تری پی برده است. در شاهنامه داستان ها به سادگی، مخاطب را مجذوب خویش نموده و او را به فکر فرو می برد تا پاسخ پرسش های خویش را در یابد. کودک...

ادامه مطلب

والدین؛ بزرگترین معلمان فلسفه و کودک

والدین؛ بزرگترین معلمان فلسفه و کودک

نویسنده: وحیده عامری ( کارشناس ارشد فلسفه و حکمت اسلامی) تأملی در نقش والدین در تربیت فلسفی کودکان چکیده: پروژه فلسفه و کودک با هدف اصلی پرورش تفکر خلاقانه و مسئولانه در کودکان بر آن است تا مسیر جدیدی در تربیت فلسفی کودک گشوده و پنجره تازه ای را به روی آینده ای پربار باز کند. اما بنظر می رسد در این طرح عظیم، نقش والدین بخصوص مادران بعنوان اولین و مهمترین نهاد تربیتی مغفول و مجهول مانده و شایسته است ک...

ادامه مطلب

سهم آموزش در بارورسازی خلاقیت در کودکان

سهم آموزش در بارورسازی خلاقیت در کودکان

نویسنده: – علیرضا امین، کارشناس ارشد جامعه شناسی و دبیر آموزش و پرورش رضا ماحوزی، عضو هیئت علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی چکیده: پرورش خلاقیت و رشد عقلانیت، مسئله ای است که می توان از زوایای متعددی به آن پرداخت. می توان گفت قوام فرهنگی و علمی هر جامعه بر توانایی نیروهای فکری آن جامعه مبتنی است. از این رو لازم است متولیان امور، دقت و سرمایه گذاری لازم جهت بارورسازی این توانایی ها در سنین کودکی را د...

ادامه مطلب

فلسفه برای کودک در حکمت متعالیه

فلسفه برای کودک در حکمت متعالیه

نویسنده: نواب مقربی دکترای کلام ( نامی نو برای شیوه های کهن) چکیده: اتکا به شیوه های غربی در آموزش فلسفه یا روش فلسفی به کودکان هرچند در جای خود سودمند است ولی اطلاق آن در فرهنگ و جامعه اسلامی- ایرانی رسا و بسنده نیست و چه بسا پیامدهایی معکوس و نامأنوس به بار آورد. مسئله اصلی مقاله حاضر این است که آیا می توان چیزی بنام فلسفه و کودک را در حکمت متعالیه جستجو کرد و یافت یا این که فلسفه برای کودکان یکی از روش های نوین ...

ادامه مطلب

ادبیات داستانی کودکان و نقش آن در رشد تفکر

ادبیات داستانی کودکان و نقش آن در رشد تفکر

نویسنده: مژگان رشتچی چکیده آموزش تفکر به کودکان که فلسفه برای کودکان ( p4c) نیز نامیده می شود یکی از برنامه های آموزشی است که مورد توجه بسیاری از دست اندرکاران تعلیم و تربیت کودک قرار گرفته است. در این برنامه ی آموزشی از داستان ها به منزله ی ابزار اصلی آموزش استفاده می شود زیرا عقیده بر این است که داستان ها می توانند مهارت های شناختی و توانایی پرسشگری را در کودک بالا ببرند و درنتیجه او را در ارزیابی استدل...

ادامه مطلب

فلسفه کودکان با رویکردی به نظریه ویگوتسکی

فلسفه کودکان با رویکردی به نظریه ویگوتسکی

نویسنده: مژگان رشتچی استادیار، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال بررسی نظریه ی ویگوتسکی از دیدگاه روانشناسی و ارتباط آن با مبانی نظری آموزش فلسفه به کودکان چکیده مقاله ی حاضر پس از بررسی اجمالی برخی نظریه های موجود درباره ی رشد زبان کودک، از جمله نظریه های رفتارگرا، فطری نگر و نقش نگر، به طور اخص دیدگاه ویگوتسکی درباره ی رشد زبان و تفکر و ارتباط آنها با یکدیگر را، مورد مطالعه قرار داده است. هدف این برر...

ادامه مطلب

فکر کردن در قرآن ابزار نیست؛ سبک زندگی است

فکر کردن در قرآن ابزار نیست؛ سبک زندگی است

گفت و گو با احمدرضا اخوت از جمله کسانی که در موضوع آموزش فلسفه به کودکان به شیوه‌ای متمرکز کار کرده‌‌اند، آقای احمدرضا اخوت است. این استاد دانشگاه تهران در گروه آموزشی مدرسه‌ی قرآن و اهل بیت علیهم ‌السلام به صورت اسلامی و ایرانی و مبتنی بر روش تفکری قرآن کریم و روایات اهل بیت علیهم ‌السلام دست به تحقیق، پژوهش، تألیف و آموزش زده ‌است. برای پرداختن به موضوع آموزش فکر و فلسفه برای ...

ادامه مطلب