فلسفه

بررسی نظریه‌ی تأثیر متقابل در رابطه‌ی تن و روان

بررسی نظریه‌ی تأثیر متقابل در رابطه‌ی تن و روان

نویسنده: ریچارد تیلور مترجم: محمدجواد رضایی چون به راحتی نه می‌توانم وجود خودم را انکار کنم و نه این را که بدنی دارم که دست کم جزئی از خود من است، پس یا باید مطابق نظریه‌ی اصالت ماده، وحدت خودم را با بدنم تصدیق کنم، یا این که تصدیق کنم که من دو چیز هستم: روانی که دارای بدن است، و همین طور، بدنی که دارای روان است. هیچ چیز دیگری با داده‌هایی که با آنها کار خود را آغاز می‌کنیم، سازگار نیست. (۱) حا...

ادامه مطلب

ردّ پای یک پاسخ مدرن به پارادوکس دروغگو در سنّت فلسفه ی اسلامی

ردّ پای یک پاسخ مدرن به پارادوکس دروغگو در سنّت فلسفه ی اسلامی

نویسندگان: سید محمّدعلی حجتی(*)، محمّدصالح زارع پور(**) چکیده در دهه ی اخیر استفان رید تلاش کرده است تا به واسطه ی ارائه ی یک نظریه ی صدق جدید، راه حلّ تازه ای برای پارادوکس دروغگو به دست بدهد. او طرح صدق تارسکی را نقد، و به جای آن طرح تازه ای پیشنهاد نموده است. رید با اعمال این طرح بر روی جمله ی دروغگو، نتیجه می گیرد که این جمله بدون هیچ تناقضی کاذب است. دراین مقاله، ضمن شرح نظریه ی رید، تلاش می کنیم ت...

ادامه مطلب

نظریه‌هایی درباره‌ی رابطه‌ی شخص و بدن

نظریه‌هایی درباره‌ی رابطه‌ی شخص و بدن

نویسنده: ریچارد تیلور مترجم: محمدجواد رضایی گاهی ساده‌ترین و واضح‌ترین تفاوت‌ها، عمیق‌ترین مشکلات عقلی را برمی‌انگیزد و امور بسیار عادی در تجربه‌ی روزانه‌مان اعماق نادانی ما را برملا می‌سازد. آدمی خیلی خوب به کنه آسمان‌ها پی برده است، به طوری که شاید نتوان هیچ معرفتی را یقینی‌تر از علم نجوم (۱)، یعنی علم به ‌اشیایی که از هر چیزی از ما دورترند دانست، در حال...

ادامه مطلب

هویت

هویت

  نویسنده: کن پلامر برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی    Identity این اصطلاح که مشتق از ریشه‎ی لاتین idem متضمن همسانی و تداوم و استمرار است، تاریخ فلسفی دور و درازی دارد که به بررسی ثبات و دوام در دل تغییر و وحدت در دل کثرت مربوط می‌شود، ولی در دوره‎ی مدرن اصطلاح هویت با ظهور فردگرایی رابطه‎ی تنگاتنگی دارد و تصور می‎رود که تحلیل این مفهوم با نوشته‎های جان لاک و دیوید هیوم آغاز شده ...

ادامه مطلب

فلسفه در عالم خیال

فلسفه در عالم خیال

نویسنده: دکتر فتحعلی اکبری نظریّه ی سهروردی پیرامون عالم خیال (اقلیم هشتم) (۱۱-۱) عالم مُثُل معلقه (توضیحات اولیه) یکی از عوالم چهارگانه سهروردی (عالم انوار قاهر، عالم انوار مدبر، عالم مُثُل معلقه و عالم برزخ) (۱) عالم مُثُل معلقه است. که به نامهای عالم صور معلقه (۲)، عالم اشباح مجرده (۳)، عالم خیال و عالم مثال نیز خوانده شده است و سرانجام در فصل آخر حکمه الاشراق آن را اقلیم هشتم نامیده و دو شهر جابلق و جاب...

ادامه مطلب

هستی‌شناسی

هستی‌شناسی

  نویسنده: روی باسکار برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی    Ontology برای این اصطلاح دو معنا می‎توان تشخیص داد: (۱) شاخه‌ای از فلسفه که با ماهیت هستی یا وجود، به خودی خود، و مستقل از هر چیز موجود معینی، سر و کار دارد (هستی‌شناسی فلسفی)؛ (۲) هستارها یا اموری که در بعضی از نظریه‎های علمی خاص آن‎ها را می‎پذیرند یا پیش فرض می‎گیرند (هستی شناسی علمی). معنای (۲) نسبتاً فارغ از مسئله و م...

ادامه مطلب

بررسی قدرت تفکر میان دختران و پسران در طرح فلسفه و کودک

بررسی قدرت تفکر میان دختران و پسران در طرح فلسفه و کودک

نویسنده: لعیا رحیم زاده (۱) مقدمه شروع بلوغ فکری انسان، عبور از احساسات خام به تعقل است. این مسیر که بتدریج انجام می شود از حساسیت های خاصی برخوردار است. در این دوران باید به تقویت فعالیت های عقلانی فرزندان پرداخت تا ( هنگام ورود به جامعه ) دچار احساس پوچی نشوند. پرورش فعالیت عقلانی در کودکان و ادامه ی استفاده از آن در بزرگسالی همچون انقلاب معنوی بشری تلقی خواهد شد که آینده یی نه چندان دور عکس العمل ا...

ادامه مطلب

نیاز به مابعدالطبیعه

نیاز به مابعدالطبیعه

نویسنده: ریچارد تیلور مترجم: محمدجواد رضایی بسیاری از امور هستند که آدمی می‌تواند از آن‌ها صرف نظر کند، حتی اموری هستد که نادان‌ها تمام عمر خود را صرف تحصیل آن می‌کنند؛ برای مثال آدمی می‌تواند از ثروت چشم پوشد، بی آن که سعادتش کمتر از سعادت اغنیا شود و می‌تواند از شأن و مقام و حیثیت اجتماعی و یا قدرت مافوق دیگران، دل برکند بی آن که سعادتش نقصان پذیرد و قطعاً انسانیتش هم آسیبی ن...

ادامه مطلب

تأدیب کودکان بزهکار در سایه فلسفه و کودک

تأدیب کودکان بزهکار در سایه فلسفه و کودک

نویسنده: ریحانه ریخته گر * چکیده: نگرانی راجع به مجازات حبس که این روزها به شدت فراگیر شده، موضوع جدیدی نیست. سلب آزادی و نگهداری مجرمان به دور از جامعه، ظاهراً ساده ترین راهی ست که به فکر قانونگذار می رسد؛ اما این سؤال پیش می آید که آیا بهترین راه هم هست؟ جرم و مجازات مفاهیمی ست که پیشینه ای به بلندای زندگی انسان ها در روی زمین دارد و تناسب بین این دو، کلید اصلی رعایت عدالت در این راستاست. با این حال ارز...

ادامه مطلب

محدودیت های گریز ناپذیر

محدودیت های گریز ناپذیر

نویسنده: سروش دباغ ۱. ﻟﻮﺩﻭﻳﮓﻭﻳﺘﮕﻨﺸﺘﺎﻳﻦ، ﻓﻴﻠـﺴﻮﻑ ﻣـﺸﻬﻮﺭ ﺍﺗﺮﻳـﺸﻲ ـ ﺑﺮﻳﺘﺎﻧﻴـﺎﻳﻲ، ﺩﺭ ﺁﻭﺭﻳـﻞ ۱۸۸۹ ﺑـﻪ ﺩﻧﻴـﺎ ﺁﻣـﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻭﺭﻳـﻞ ۱۹۵۱ ﺭﻭﻱ ﺩﺭ ﻧﻘـﺎﺏ ﺧـﺎﻙﻛـﺸﻴﺪ ﻭﺍﺯ ﻓﻠـﺴﻔﻴﺪﻥ ﻭﺍﻧﺪﻳـﺸﻴﺪﻥ ﺑﻴـﺸﺘﺮ ﺑﺎﺯﻣﺎﻧـﺪ ﭼﻨﺎﻧﻜـﻪ ﺑﺮﺧــﻲ ﺍﺯ ﺷﺎﮔﺮﺩﺍﻥ ﻭ ﺷﺎﺭﺣﺎﻥ ﺁﺛﺎﺭ ﺍﻭ ﻧﻮﺷﺘﻪﺍﻧﺪ، ﻭﻳﺘﮕﻨﺸﺘﺎﻳﻦ ﺁﺧﺮﻳﻦ ﺻﻔﺤﺎﺕ ﺩﺭ ﺑﺎﺏ ﻳﻘﻴﻦ ﺭﺍ ﻛﻪ ﭘﺎﻧﺰﺩﻩ ﻣـﺎﻩ ﺁﺧـﺮ ﻋﻤﺮ ﺧﻮﻳﺶ ﺑﻪ ﻧﮕﺎﺭﺵ ﺁﻥ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺑﻮﺩ، ﺩﻭ ﺭﻭﺯ ﭘـﻴﺶ ﺍﺯ ﺩﺭﮔﺬﺷـﺘﺶ ﻧﻮﺷـﺘﻪ ﺍﺳـﺖ؛ ﺑـﺎ ﺍﻳﻨﻜـﻪ ﺑـﻪ ﺑﻴﻤـﺎﺭﻱ ﺳﺮﻃﺎﻥ ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻮﺩﻩ ﻭﺍﺯ ﺩﺭﺩ ﻣ...

ادامه مطلب

نسبی‌گرایی

نسبی‌گرایی

  نویسنده: مارتین هالیس برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی    Relativism اگر عقیده‌ی حقیقی را عقیده‌ای تعریف کنیم که با واقعیت مستقلی تطبیق می‌کند، نسبی‌گرایی منکر این است که عقاید می‌توانند به این معنا حقیقی باشند، یا حقیقی بودن آن‎ها معلوم شود. پاسکال در شرحی که درباره‌ی تنوع عقاید اخلاقی می‎دهد خاطرنشان می‌کند که «چیزی که این سوی کوه‎های پیرنه حقیقت است، در آن سوی کوه خطا و باطل است...

ادامه مطلب

واقع‌گرایی

واقع‌گرایی

  نویسنده: روی باسکار برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی    Realism به طورکلی «واقع‌گرایی» در فلسفه عبارت است از اعلام وجود بعضی هستارهای مناقشه برانگیز (مثل کلی‌ها، اشیاء مادی، قوانین علّی؛ گزاره‌ها، اعداد، احتمالات؛ ساختار اجتماعی، واقعیات اخلاقی). اما سه نوع واقع‌گرایی که به لحاظ تاریخی بالاترین اهمیت را داشته‎اند عبارت‎اند از: ۱٫ واقع‌گرایی حملی مدعی وجود کلی‎های مستقل از...

ادامه مطلب

ظرفیت ها و موانع فلسفه اسلامی برای تربیت کودک

ظرفیت ها و موانع فلسفه اسلامی برای تربیت کودک

نویسنده: مرتضی بحرانی ( استادیار پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی) چکیده: پرسش مقاله حاضر این است که فلسفه اسلامی، چه ظرفیت هایی را برای تربیت از کودکی پیشنهاد می دهد؟ اگر چنین ظرفیت هایی در تاریخ فلسفه اسلامی، آشکارا بکار گرفته نشده است، آیا می توان از موانعی نام برد که کار تربیت را بر فلسفه مسلمانان دشوار کرده است؟ بنابراین نوشتار حاضر به دو سوی ایجابی و سلبی فلسفه اسلامی در قبال موضوع کودک و تربیت از کودکی ...

ادامه مطلب

اشتغال ذهنی به مابعدالطبیعه

اشتغال ذهنی به مابعدالطبیعه

نویسنده: ریچارد تیلور مترجم: محمدجواد رضائی گاهی گفته می‌شود هر کسی فلسفه‌ای دارد، حتی گفته می‌شود هر فردی دارای نظریه‌های مابعدالطبیعی است. هیچ سخنی از این احمقانه‌تر نیست.و درست است که همه‌ی مردم دارای نظریه‌هایی هستند که بعضاً به قلمرو فلسفه و مابعدالطبیعه نزدیک است، هم چون نظریه‌هایی که در باب دین، اخلاق و فلسفه‌ی زندگی است، اما اندک‌اند کسانی که تصوری از فلسفه ...

ادامه مطلب

فراموش کردن و فراموش شدن

فراموش کردن و فراموش شدن

نویسنده: علی عباس بیگی پل تیلیش تمام نیروی خود را صرف یک کار می‌کنم و آن اینکه گذشته را فراموش کنم و با انتظار و امید به آنچه در پیش است چشم بدوزم. فیلیپیان ۳:۱۳ این سخنان بسیار شخصی پولس که در یکی از شخصی‌ترین نامه‌هایش آشکار می‌شود، ما را وادار به طرح این پرسش‌ها می‌کند- که پولس چه چیزی را می‌خواست فراموش کند؟ ما چه چیزی را فراموش می‌کنیم و چه چیزی را به یاد م...

ادامه مطلب

ناخودآگاه

ناخودآگاه

  نویسنده: ارنست گلنر برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی    Unconscious مفهوم ناخودآگاه تاریخ دور و درازی دارد که نام‎های متفکرانی همچون لایب نیتس، آرتور شوپنهاور، فریدریش نیچه و کارل فُن هارتمان را شامل می‎شود. اما در واقع با آثار زیگموند فروید (۱۹۳۹-۱۸۵۶) بود که این مفهوم رواج پیدا می‎کرد. فروید را عموماً، اگرنه به عنوان یگانه کاشف این فکر، به عنوان کسی ستایش می‌کنند که مفهوم ناخودآگا...

ادامه مطلب

کودک و داستان های فکری در شاهنامه

کودک و داستان های فکری در شاهنامه

نویسنده: معصومه ذبیحی* چکیده: از دیرباز انسان از طریق قصه گویی و داستان سرایی، تمایلات و تفکرات مخاطب را برانگیخته و به عنوان ابزاری مهم در امر تعلیم و تربیت موثر بوده است. داستان وسیله ای برای تهییج تفکر، ایجاد پرسش و خلاقیت در انسان بوده و از این طریق به مفاهیم عمیق تری پی برده است. در شاهنامه داستان ها به سادگی، مخاطب را مجذوب خویش نموده و او را به فکر فرو می برد تا پاسخ پرسش های خویش را در یابد. کودک...

ادامه مطلب

تیئری شارتری

تیئری شارتری

نویسنده: Nikolaus M. Hring مترجم: نصرت‌الله مجتبایی [tieri-e šārtr-i] Thierry of Chartres نیز مشهور به ماگیستر تئودوریکوس کارتوننسیس (ت. برتانی، فرذانسه، ربع سوم سده‌ی پنجم / ربع آخر سده یازدهم؛ و، حدود ۵۳۴/ ۱۱۵۵)، فلسفه، الهیات. گمان می‌رود که تیئری در سال ۵۰۰ در مدرسه‌ی وابسته به کلیسای جامع شارتر همراه برادرش برنار [شارتری]، که ریاست مدرسه را برعهده داشت (۴۹۸-۵۰۵)، تدریس کرده ...

ادامه مطلب

چه کسی انتزاعی فکر می‌کند؟

چه کسی انتزاعی فکر می‌کند؟

نویسنده: گئورگ ویلهلم فردریش هگل ترجمه: صالح نجفی یادداشت مترجم: هگل در نوشته ای با عنوان منطق صغیر در انتقاد به رهیافت کانت در نقادی عقل محض از استعاره ای سود می‌جوید که شاید کاراترین افزار برای نقد تفکر انتزاعی باشد. او می‌نویسد شناخت پیش از شناخت یافتن همان قدر باطل است که تصمیم خردمندانه اسکولاستیکوس [نماد حکیمان مدرسی] به خودداری از داخل شدن در آب پیش از شنا آموختن (پیتر سینگر، هگل، عزت الله فولادوند، ص ...

ادامه مطلب

ماهیت انسان

ماهیت انسان

  نویسنده: کریستوفر جِی. بری برگرداننده: حسن چاوشیان ویراستار: محمد منصور هاشمی    Human Nature تعریف‎های متعارض فراوانی از این مفهوم وجود دارد. هر یک از این تعریف‌ها نه فقط مبتنی بر موضع خاصی است بلکه مدعی مزیت منحصر به فردی برای دیدگاه خود است که همه‎ی تعریف‎های دیگر را بی اثر می‎سازد. این تعارض اتفاقی نیست چون داشتن تعریفی از ماهیت انسان مؤلفه‎ی ضروری و اجتناب‌ناپذیر تفکر اجتماعی است. مهم‌ترین دستاو...

ادامه مطلب

والدین؛ بزرگترین معلمان فلسفه و کودک

والدین؛ بزرگترین معلمان فلسفه و کودک

نویسنده: وحیده عامری ( کارشناس ارشد فلسفه و حکمت اسلامی) تأملی در نقش والدین در تربیت فلسفی کودکان چکیده: پروژه فلسفه و کودک با هدف اصلی پرورش تفکر خلاقانه و مسئولانه در کودکان بر آن است تا مسیر جدیدی در تربیت فلسفی کودک گشوده و پنجره تازه ای را به روی آینده ای پربار باز کند. اما بنظر می رسد در این طرح عظیم، نقش والدین بخصوص مادران بعنوان اولین و مهمترین نهاد تربیتی مغفول و مجهول مانده و شایسته است ک...

ادامه مطلب