تعریف متر (۱)

تعریف متر (۱)

  مترجم: فرید احسانلو منبع:راسخون   تا چندی، ستاره شناسان فاصله ماه و زمین را با دقتی بیش از آنچه در اندازه‌گیری متر هست اندازه می‌گرفتند. همچنین رادیو اختر شناسان نمی‌توانستند مکان نقطه‌ای ستاره‌ها را با دقت مشخص کنند، به این علت که طول متر را با دقت کافی نمی‌دانستند و در نتیجه قادر نبودند فاصله بین رادیو تلسکوپ‌های خود را بر روی زمین با دقت اندازه بگیرند. فیزیک‌دان‌ها در آزمایشگاه، طول موج لیزرها را با...

ادامه مطلب

مولانا و شهسواران جلیل

مولانا و شهسواران جلیل

  نویسنده: محمدرضا افضلی   آن خدایی که فرستاد انبیا *** نه به حاجت بل به فضل و کبریا آن خداوندی که از خاک ذلیل *** آفرید او شهسواران جلیل پاکشان کرد از مزاج خاکیان *** بگذرانید از تک افلاکیان برگرفت از نار و نور صاف ساخت *** وانگه او بر جمله‌ی انوار تاخت آن سنا برقی که بر ارواح تافت *** تا که آدم معرفت زآن نور یافت آن کز آدم رست و دست شیث چید *** پس خلیفه‌ش کرد آدم کان بدید نوح از آن گوهر که ...

ادامه مطلب

اوج غزل

اوج غزل

نویسنده: یان ریپکا مترجم: عیسی شهابی تا مدت کوتاهی پیش، اطلاعاتی که ما درباره ی زندگی حافظ، مشهورترین غزل سرای ایران، داشتیم تقریباً فقط بر اساس چند داستان کمابیش باورنکردنی بود و چنین می نمود که خبرهای دیگری از وی در دست نیست و از دیوانش نیز مطالبی جز آن چه تاکنون به دست آمده چیزی نمی توان استخراج کرد. در خلال این احوال، زحمات چند دانشمند ایرانی چون عبدالرحیم خلخالی، محمد معین، سعید نفیسی، قاسم غنی، محمد قزوینی(...

ادامه مطلب

بوستان، آرمانشهر سعدی

بوستان، آرمانشهر سعدی

نویسنده: دکتر اصغر دادبه بوستان، یا سعدی نامه، هنری ترین و شاعرانه ترین مثنوی حکمی – اخلاقی در ادب فارسی، سروده سعدی، شاعر پرآوازه ایران در سده ۷ ق / ۱۳ م است. با آنکه سعدی به نام کتاب دیگر خود گلستان تصریح کرده است؛ اما به نام این مثنوی که از آن با تعبیر نامبردار گنج یاد می کند (بوستان، بیت ۱۱۴)، اشاره ای نکرده است. نسخه های کهن این مثنوی، نام سعدی نامه بر خود دارند و نسخه های متاخر و جدید، نام بوستان؛ و چ...

ادامه مطلب

بار دیگر درباره‌ی نابینایی رودکی

بار دیگر درباره‌ی نابینایی رودکی

نویسنده: میرزا ملا احمداف رودکی از درخشان‌ترین ستاره‌های آسمان ادبیات عالم است، که روزگار و آثار او هنوز به طور کامل تحقیق نشده است. هر چند درباره‌ی این سخنور بزرگ محققان زیادی از کشورهای گوناگون آثار فراوان آفریده‌اند، ولی هنوز چندین لحظه‌ی روزگار و آثار شاعر ناروشن مانده است. یکی از آن مسئله‌های ناروشنی که در طول هزار سال مورد بحث است، نابینایی رودکی است. از شاعر همزمان او، ابوزرا...

ادامه مطلب

پروین شاعری با افکار و احساسات زنانه

پروین شاعری با افکار و احساسات زنانه

نویسنده: دکتر قمر غفار / جامعه ملیه اسلامیه دهلی نو زبان فارسی از بدو پیدایش تاکنون زنان فراوانی را درعرصه های علم و ادب و فرهنگ در دامان خویش پرورانده است: مهستی گنجوی، رابعه بلخی، پروین اعتصامی، فروخ فرخزاد، سیمین بهبهانی، سیمین دانشور و ده ها و صدها چهره های دیگر. در میان زنان شاخص ایرانی در عرصه شعر و ادب، پروین اعتصامی از محدود چهره هایی است که توانسته در اوج حاکمیت مرد سالاری زمان خویش، پابه پای مردان دس...

ادامه مطلب

نقد داستان های کوتاه جلال آل احمد

نقد داستان های کوتاه جلال آل احمد

نویسنده: عبدالعلی دست غیب داستان های کوتاه آل احمد در پنج مجموعه فراهم آمده: دید و بازدید، ۱۳۲۴ از رنجی که می بریم، ۱۳۲۶؛ سه تار، ۱۳۲۷؛ زن زیادی، ۱۳۳۱؛ پنج داستان، ۱۳۵۰ جز مجموعه ی آخرین، آن دیگر کتاب ها از نظر سبک و فن داستان نویسی در مایه ای یگانه است و نشانه هایی از شگردهای داستانی هدایت و علوی را نشان می دهد. ازدرونمایه ی داستان ها روشن می شود که آل احمد می خواهد فرادهش واقع گرایانه ی نویسندگان رئالیست ار...

ادامه مطلب

سنایی و اوحدی

سنایی و اوحدی

نویسندگان: دکتر حسین فقیهی- عضو هیئت علمی دانشگاه الزهرا (س) اعظم فتحی- کارشناس ارشد دانشگاه الزهرا (س) درآمد تحوّل عظیمی که سنایی با سرودن حدیقه و سایر آثارش در شعر فارسی به وجود آورد، رهاندن شعر از علقه ها و الفتهای پست زمینی، نشاندن آن بر مائده های آسمانی، پیوند با مفاهیم روحانی و تعبیرات آن جهانی بود. همین تحوّل شگرف در شعر فارسی موجب تغییر مشی فکری گویندگان، سخنوران، و تتبّع بسیاری از سخن سرایان زبان فارسی از رو...

ادامه مطلب

شاهزاده ابراهیم و فتنه‌ی خونریز

شاهزاده ابراهیم و فتنه‌ی خونریز

  نویسنده: محمد قاسم زاده     یکی بود، یکی نبود. غیر از خدا هیچ کی نبود. در زمان‌های قدیم پادشاهی بود که هرچه زن می‌گرفت، صاحب پسر نمی‌شد. پادشاه با غصه و غم تاب آورد، تا این که یک روز آینه را برداشت و در آن نگاهی به چهره‌اش کرد و یک مرتبه ماتش برد. حیرت زده و مات دید که موی سرش سفید شده و صورتش هم پر از چین و چروک شده است. آهی کشید و وزیر را که دید، به او گفت: «ای وزیر بی‌نظیر! عمر من دارد تمام می‌شود، ام...

ادامه مطلب

منظره های زنگی سرشتی

منظره های زنگی سرشتی

نویسنده: پی یر دو بوادفر مترجم: سیمین بهبهانی آیا باید گفت زنگی گری(۱) یا زنگی سرشتی؟(۲)اصطلاح نخست بر تربیت و تمدن سیاه دلیل است، و دومی بار عاطفی عظیم تری دارد (چه کسی آن را ابداع کرده است؟ سزر؟ سنگور؟ این واژه در بیانیه ای منتشر شده در پاریس در سال۱۹۳۲ شکل گرفت). این واژه مبّین روح تمدنزنگی- آفریقایی است که ازچشمه های جوشان آهنگ و تصویر- نماد سیراب می شود. تمدن شادیگران افریقای کهن پاسخی است به جامعه ی تولید گ...

ادامه مطلب

دو حالت دارد: (۲)

دو حالت دارد: (۲)

طنز از: الف. شبنم منبع:راسخون برای اشخاص بیمار همیشه دو حالت وجود دارد: یا اینکه بیمه اند یا غیر بیمه. اگر بیمه اند وای بر احوالشان!… و با این گیردادن های بی مورد مراکز بیمه و با آن مصائب و ناراحتی هایی که شما بهتر از من می دانید مواجهند و همیشه در تلاش برای بهبودیند، ولی هر روز از روز قبل بیمارتر! و یا اینکه مریض غیر بیمه اند. برای بیماران غیر بیمه دو حالت وجود دارد: یا اینکه مثل نویسنده ی این مطالب آه در بساط ندا...

ادامه مطلب

آشنایی با ناتورالیسم

آشنایی با ناتورالیسم

نویسنده: دکتر منصور ثروت تعریف: ناتورالیسم یا طبیعت گرایی یا طبیعت باوری، در اصل اصطلاحی است که از فلسفه به ادبیات راه یافته است. در فلسفه براساس این اعتقاد تمام پدیده های هستی،‌ در طبیعت و در محدوده ی دانش عملی و تجربی جای دارند و هیچ چیز در وراء ماده، وجود ندارد. (۱) این نوع از اعتقاد فلسفی و حتی اصطلاح آن سابقه ی بسیار کهن دارد که در معنای ماده باوری یا ماتریالیسم یا هر نوع اعتقاد به اصالت امور دنیوی ...

ادامه مطلب

شهر و حواس پنج‌گانه

شهر و حواس پنج‌گانه

نویسنده: محسن حبیبی “از لای برگ‌های پاپیتال، فانوسی خیابان سنگفرش را که تا دم در می‌رفت روشن کرده بود. آب حوض تکان نمی‌‌خورد، درخت‌های تیره فام کهنسال در تاریکی این اول شب ملایم و نمناک بهار به هم پیچیده، خاموش و فرمانبردار به نظر می‌آمدند.” (شب‌های ورامین – سایه روشن؛ همچنین هدایت، ص ۳۸۳). تأکید بر تیره فام بودن درختان کهنسال شهر را تاریک و بی‌رنگ می‌نمایاند و ذ...

ادامه مطلب

گونه های ادبیات تطبیقی

گونه های ادبیات تطبیقی

نویسنده: طهمورث ساجدی ادبیات تطبیقی علمی است متحول که در طول حیاتش در اروپا و امریکا تعاریف و گرایش‌های گوناگونی داشته است. (۱) بحث بر سر اروپامحوری گروهی از تطبیقگران، در مقابل موضع‌گیری گروهی دیگر، که تا چند صباحی موجبات تشتت را فراهم کرده بودند، در اواخر قرن بیستم بُعد جدیدی یافت و در نتیجه، زمینه‌ی بعضی از مطالعات تطبیقی دوباره متحول شد و مفاهیم جدیدی ارائه گردید. در همین زمینه، ملیت‌گرایی، ...

ادامه مطلب

گروتسک در نگاه اوا کوریلوک

گروتسک در نگاه اوا کوریلوک

    نویسنده: جیمز لوتر آدامز، ویلسون یتس برگردان: آتوسا راستی   اواکوریلوک تئوری خود را از گروتسک در اثرش به نام سالومه و یهودا در غار شهوانیت ارائه می‌کند. باید گفت فرضیه‌ی او کمتر از سه شخصیت دیگری که به آنها اشاره شد، جامع و قابل درک است، اما در هر حال جنبه‌های مهم و جدیدی را به دیدگاه ما می‌افزاید و باعث می‌شود بحث در این مقوله به جهت جدیدی سوق داده شود. در این کتاب او خود را مرهون ولفگانگ کایزر و میخاییل باخت...

ادامه مطلب

درباره ی ی پدیده ی مترجم- منتقد در ایران

درباره ی ی پدیده ی مترجم- منتقد در ایران

نویسنده: علیرضا اکبری(۱) چکیده آیا مترجم ادبی مجاز است به حیطه ی نقد ادبی قدم بگذارد؟ پاسخ قطعی و روشن به این سؤال تقریباً غیرممکن است و بسته به شرایط فرهنگی، ادبی، اجتماعی، آکادمیک و حتی سیاسی هر کشوری می توان پاسخ متفاوتی به این پرسش داد. در ایران از اواسط دهه ی ۱۳۷۰، با شکل گیری مطبوعات اصلاح طلب، بالا رفتن تولیدات ادبیات داستانی ایرانی و عوامل متعدد دیگر، توجه به چاپ و انتشار و ارائه ی نوشته های نقادانه ی ...

ادامه مطلب

هم از گندم ری جامانده، هم از خرمای بغداد

هم از گندم ری جامانده، هم از خرمای بغداد

نویسنده: الهه رشمه مورد استفاده: به اشخاصی گفته می‌شود که از هر طرف می‌خواهند سود ببرند ولی از دو جهت ضرر می‌کنند. روزی روزگاری، در زمانی که اعراب تازه ایران را فتح کرده بودند و دین اسلام تازه وارد ایران شده بود، مسلمانان عرب خیلی دوست داشتند بر ایران که سرزمین آباد و خوش آب و هواتری بود حکومت کنند. در زمان خلفای بنی‌امیه حکومت ایران زیر نظر حاکمان کوفه و بصره اداره می‌شد. یکی ا...

ادامه مطلب

واقع گرایی سوسیالیستی و پیشاهنگانش

واقع گرایی سوسیالیستی و پیشاهنگانش

نویسنده: علی اکبر امینی در تشکیل گفتمان ادبیات نوین ایران آمیزه ای از عوامل فردی، جمعی، ساختاری، سنتی، مدرن، پسامدرن و… دخیل بوده اند. به عنوان مثال در عین حال که نمی توان منکر تأثیر مدرنیسم و حتی پسامدرنیسم در تشکیل و تکوین این گفتمان شد و در عین حال که نمی توان مقتضیات جهانی و نظام مبادلات بین المللی و اقتصاد را در آن نادیده گرفت و از ساختار جهانی غافل ماند، لیکن به هیچ روی نمی توان نقش متفکران (عامل فردی...

ادامه مطلب

قصه‌های اخوان الصفا

قصه‌های اخوان الصفا

نویسنده: دکتر هومن ناظمیان ۱٫ قصه‌ی مناظره‌ی انسان،‌ حیوان و جن، خلاصه داستان: گروهی از حیوانات، از ستم نوع بشر، به نزد پادشاه جنیان که به مردان شاه معروف بود شکایت می‌برند و دادخواهی می‌کنند. پادشاه جنیان با قضات، فقها، حکما و مشاوران خود جلسه شور و مشورت تشکیل می‌دهد تا راهکاری برای نجات حیوانات دربند آدمیزاد بیابند… حیوانات متظلم برای پاسخ به ادعاهای آدمیان که خود را ارباب و س...

ادامه مطلب

تقابل ها و رابطه ها در تابلوهاى نقاشى

تقابل ها و رابطه ها در تابلوهاى نقاشى

نویسنده: على عباسى (۱) مدت زمانى است که نشانه شناسى تأثیرى عمیق در علوم انسانى گذاشته است. کمتر رشته اى را در این حوزه مى توان یافت که از نظریه ى نشانه ها نجسته باشد. نشانه شناسى حوزه اى مطالعاتى است که ممکن است در جستجوى طرحى براى تبیین کارکرد رمز، نشانه و تجلى مادى آن، یعنى متن باشد. اگر متن را همچون سیستمى از نشانه ها در نظر بگیریم، آنگاه نظام تابلو را مى توان یکى از نظام هاى نشانه اى دانست. هدف از این مقاله هم نشا...

ادامه مطلب

عکس همچون سند (۲)

عکس همچون سند (۲)

  نویسنده: استیو ادواردز برگردان: مهران مهاجر   با این همه می‌توانیم ویژگی‌های خاصی در عکس‌های مستندِ ظاهراً متنوع پیدا کنیم که به آن‌ها وحدت می‌بخشد. یکی از رویکردهای موجود به این مسئله و شاید یکی از بارزترین آن‌ها مبتنی بر این ادعاست که عکاسی مستند در تمامی اشکال آن مستلزم ثبت عینی و بی‌واسطه‌ی امور واقع است. گفته می‌شود که این شیوه‌ی عکاسی امکان دسترسی مستقیم به حقیقت را برای بیننده فراهم می‌آورد. ویلیام ...

ادامه مطلب