ادبیات تطبیقی در ایران

ادبیات تطبیقی در ایران

نویسنده: دکتر ابوالحسن امین مقدسی مروری بر پیشینه ی ادبیات تطبیقی در ایران آنگاه که از ایران سخن می گوییم، ابتدا باید محدوده ی جغرافیایی و تاریخی این واژه را مشخص کنیم. چنانچه ایران کهن موضوع بحث ما باشد – ایرانی که ادب و فرهنگ آن بر شرق و غرب سایه افکنده – طبعاً، تحلیل دقیق و اثرهای این فرهنگ وسیع به کاوشی جمعی و تلاشی فراوان نیازمند است. یکی از حوزه هایی که تأثیر زبان فارسی بر آن بارز است، حوزه ی...

ادامه مطلب

پیرنگ تهران

پیرنگ تهران

نویسنده: محسن حبیبی پیرنگ (Plot) مرکب از دو کلمه پی و رنگ است؛ پی به معنی بنیاد، شالوده و پایه آمده و رنگ به معنی طرح و نقش. بنابراین، “پیرنگ” به معنی “بنیاد نقشه” و “شالوده‌ی طرح” است. محمدرضا شفیعی کدکنی (م. سرشک) که اولین بار این معادل را برابر Plot پیشنهاد کرد معتقد است که پیرنگ همان “بیرنگ” است که در فرهنگ معین بدین ترتیب تعریف شده است: “طرحی که ...

ادامه مطلب

شهر به سان یک قصه

شهر به سان یک قصه

نویسنده: محسن حبیبی شهر را می‌توان به قصه تشبیه کرد، بدین سبب که هر دو نتیجه‌ی بازتولید آرمان‌ها و بینش مردمی است که ریشه در گذشته دارند، در حال زندگی می‌کنند و به آینده می‌نگرند. “بدون شک لازم است که از شهر صحبت داشت؛ از فضاهایش، از پیکره یا پیکره‌هایش، از شکل آن و بسیاری دیگر از نکات شکلی و ساختی آن؛ اما لازم است قصه و داستان شهر را نیز بازگو کرد. شهر بسیار به انسان می‌م...

ادامه مطلب

تقدس بی خدا

تقدس بی خدا

نویسنده: پی یر دو بوادفر مترجم: سیمین بهبهانی تجدید حیات مسیحی در ادبیات فرانسه، نباید ما را به اشتباه بیاندازد. بر خلاف ژوو، امانوئل، و ژان- کلود رنار، دیگر شاعران از این که خمیر مایه ی خمیر فرانسوی کلودل، پگی، و فرانسیس ژام باشند خودداری کردند. اما در کنار اینان، بعضی شاعران بر یک تقدس بی خدا شهادت می دهند، و نیاز به آن شاید چندان احساس شده باشد که کلیسا گویا شکل های ظاهری تقدس را به حال خود رها کرده باشد. و این شاعران، با ا...

ادامه مطلب

بهلول می خندد!!(۴)

بهلول می خندد!!(۴)

نویسنده: منصور خانلو خواجه ای افسار قاطری را به دست گرفته، در جاده ای می رفت . بهلول از راه رسد و بصدای بلند گفت : بهای این الاغ چند است ؟ خواجه ای گفت این قاطر است نه الاغ . گفت : از تو نپرسیدم ، از قاطر پرسیدم …! خواجه ای متمول مرده بود ، جمعیت کثیری در تشییع جنازه او گرد آمده بودند ، بحدی که جای جنبیدن نبود . چون فشار جمعیت از حد فزون شد ،مردی بصدای بلند فریاد زد : آهای مردم ! اینهمه فشار نیاورید و ...

ادامه مطلب

ادبیات تطبیقی چیست؟

ادبیات تطبیقی چیست؟

نویسنده: دکتر ابوالحسن امین مقدسی پیشینه ی ادبیات تطبیقی اگر از زمینه های گذشته ی تعامل زبان و ادبیات جهان غرب و شرق که فرانسوا ژوست، متأمّلانه به آن اشاره کرده است (۱) در گذریم، پیشینه ی ادبیات تطبیقی در غرب به فرانسه باز می گردد. در سال ۱۸۲۸ م. ویلمن در دانشگاه سوربن از تأثیر ادبیات ایتالیایی و انگلیسی و فرانسوی سخن می گفت و اولین بار، اصطلاح Litterature comparee ( ادبیات تطبیقی ) را بکار برد. بعد از او ژ...

ادامه مطلب

آیا شعر مردنی است؟

آیا شعر مردنی است؟

نویسنده: پی یر دو بوادفر مترجم: سیمین بهبهانی از شعر سخن گفتن دشوار است خاصه در دنیایی که ادبیات، سخت با علم همچشمی می کند و همه ی روش های آن را به وام می گیرد و دیگر اعتقادی به هنر ندارد.(۱)از آن دشوارتر، همخانه کردن شاعران گوناگون است در کتابی واحد و آن گاه چشم داشتن که نیمی، نیم دیگر را از خود نراند. با این حال، موسیقی هرگز در مأنوس کردن خُلقیات بی تأثیر نبوده است.آشکار است که این شرط را نادیده نمی گیریم که اگر ه...

ادامه مطلب

بهلول می خندد!!(۳)

بهلول می خندد!!(۳)

نویسنده: منصور خانلو روزی به حجره ی خواجه ای رفت و گفت : صد دینار قرض بده . خواجه گفت : پنجاه دینار بیش ندارم . گفت : مانعی نیست ،پنجاه دینار طلب من ! پای پیاده بر راهی می گذشت . قاضی شهر او را دید و گفت : شنیده ام الاغت سقط شده و تو را تنها گذارده است ! گفت : تو زنده باشی . یک موی تو به صد تا الاغ من می ارزد ! خواجه ای زشت روی از او پرسید ، از میان حیوانات عالم ، کدامین را بیشتر دوست داری ؟ گفت : تو را ! ...

ادامه مطلب

داستان بزغاله و خرگوش

داستان بزغاله و خرگوش

  نویسنده: یان نی یدره مترجم: روحی ارباب    داستانی از لتونی در زمان قدیم پیرمرد و پیرزنی با هم زندگی می‌کردند و بزغاله‌ای داشتند: روزی صاحبان بزغاله دلشان گوشت بزغاله خواست و تصمیم گرفتند که آن حیوان را سر ببرند. همین کار را کردند. وقتی نوبت پوست کندن بزغاله رسید خسته شدند و روی زمین نشستند که استراحت کنند. پیرمرد شروع کرد به چپق کشیدن. موقعی که پیرمرد دود از بینی‌اش بیرون می‌داد و پیرزن استرا...

ادامه مطلب

تجدید حیاتی مسیحی؟

تجدید حیاتی مسیحی؟

نویسنده: پی یر دو بوادفر مترجم: سیمین بهبهانی این که شعر و ایمان به خوبی با هم کنار آیند تازگی ندارد: شاعران آسان تر از نثرنویسان اصول مسیحی را به کار می گیرند، آنان پذیرای روح انتقاد هستند. تحریم خودپسندی در اصول مسیحیت، موجب می شود که نویسنده پرداختن به کار شعر را ناشایسته نداند: شاهد مدعا کلودل است. به هنگام شمارشی لذتبخش و در حال تقریر نام اشیاء، شاعر در آفرینش شرکت می کند ( چنان که مؤلف مانییفیکا می گوید)، چن...

ادامه مطلب

بهلول می خندد!!(۲)

بهلول می خندد!!(۲)

نویسنده: منصور خانلو روزی او را به گناهی مؤاخذه کردند و پیش پادشاه بردند،بعد از اثبات گناه گفت بینی او را سوراخ کنید . گفت ای پادشاه ،والله که بینی من دو سوراخ دارد و بسوراخ سوم احتیاج نیست. پادشاه بخندید و او را بخشید . روزی باتفاق جمعی از دهقانان پیش مأمون الرشید رفتند و از عامل ظالم شکایت کردند و دادخواهی نمودند . مأمون گفت در میان عمال من براستی و عدالت او کسی نیست،از فرق تا قدم هر عضو او پر است از عدل و ا...

ادامه مطلب

سبک نثر و داستان پردازی جلال آل احمد

سبک نثر و داستان پردازی جلال آل احمد

نویسنده: دکتر احمدعلی جعفری(۱) چکیده: جلال آل احمد یکی از مترجمان، نویسندگان و داستان پردازان موفق ادب معاصر می باشد. او نویسندگی را با نوشتن نخستین مجموعه داستان به قضاوت عموم مردم ایران گذاشت. علاوه بر نویسندگی به عنوان روشنفکری آگاه در حد دکتر علی شریعتی توانست در مبارزه با استبداد و عوامل ظلم و فساد، به وظیفه انسانی و وجدانی خویش عمل کند. نثر او چه در داستانهایش چه در سبک ترجمه و نویسندگی اش نوعی گزارش به حس...

ادامه مطلب

نقد ساختاری حکایت های حدیقه سنایی

نقد ساختاری حکایت های حدیقه سنایی

نویسنده: دکتر محسن ذوالفقاری عضو هیئت علمی دانشگاه اراک دکتر حسین نوین عضو هیئت علمی دانشگاه محقق اردبیلی ۱- درآمد حکایت از واژه های نام آشنای ادبیات کلاسیک است که از دیرزمان در ادوار مختلف ادبی در متون نظم و نثر فارسی به عنوان یکی از انواع ادبی رایج مورد استفاده قرار گرفته است. گرچه امروزه برای هریک از واژگان حکایت، قصه، تمثیل، مثل، داستان، داستانک، فابل، و… مفاهیم خاصی به ذهن متبادر می گردد ولی تأم...

ادامه مطلب

گربه‌ی شکارچی و خروس احمق

گربه‌ی شکارچی و خروس احمق

  نویسنده: یان نی یدره مترجم: روحی ارباب   داستانی از لتونی در زمان پیشین، وسط جنگل انبوهی، در کلبه‌ی کوچکی دو برادر خوانده: زندگی می‌کردند: یکی گربه‌ی شکارچی و دیگری خروس ابله: زندگی می‌کردند. گربه غالباً به شکار می‌رفت. ولی خروس توی منزل می‌نشست و پاسبانی می‌کرد. هر دفعه که گربه برای کسب روزی بیرون می‌رفت برای خروس یک مشت جو در خانه می‌گذاشت و به او سفارش می‌کرد که خیلی مواظب منزل باشد؛ در را ...

ادامه مطلب

کَمَکی!

کَمَکی!

نویسنده: اکبر رضی زاده منبع: راسخون اصفهانی هستم اهلِ شعر و قصه کارمند دولت با دلی پُر غصه! … *** اصفهانی هستم مثلاً اهل قلم قلمی صدتایه غاز که به جز درد سر و رنج و تَعَب بهرِ من هیچ نمی آرد باز! … *** اصفهانی هستم شهر آرامش جان که بُوَد نصف جهان همچو زاینده ترین رود روان جهت دور نماندن ز زمان دائماً در طلب وام هستم هی از این بانک به آن بانک دوان! &#...

ادامه مطلب

شطحیّات سنایی

شطحیّات سنایی

دکتر فاطمه مدرّسی- عضو هیئت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ارومیه طاهر لاوژه- دانشجوی دکتری دانشگاه ارومیه ۱- درآمد از جمله مباحثی که مشاجره های لفظی و در بسیاری موارد نسبت الحاد و بی دینی به عارفان را در طی تاریخ چندین ساله ی تصوّف در ایران اسلامی سبب گردید، سخنان و کلماتی بود که از سر جذبه و سکر و قنای صفات بشری، بر روان و ذهن مردان خدا سایه می انداخت و خود را در بیان آنان نشان می داد. این سخنان را عارف...

ادامه مطلب

زن گرفتن خرگوش

زن گرفتن خرگوش

  نویسنده: یان نی یدره مترجم: روحی ارباب   داستانی از لتونی این داستان مربوط به زمانی است که انسان و حیوان با هم در یک جا زندگی می‌کردند. در آن زمان خرگوش مجردی به این فکر افتاد که اگر زن بگیرد زندگانی بهتری خواهد داشت. البته فکر نمی‌کرد که حتماً باید با خرگوش ماده‌ای ازدواج کند. در باغ دختر یکی از روستاییان را دیده بود و از او خوشش آمده بود. پس خرس را به خواستگاری نزد مرد روستایی فرستاد. دخترک تن به این ...

ادامه مطلب

ایران بعد از مغول و حافظ

ایران بعد از مغول و حافظ

ایران بعد از مغول و حافظ نویسنده : دکتر محمد علی اسلامی ندوشن موضوعی است قابل تأمل که از چهار شاعر بزرگ ایران تنها یک تن که فردوسی باشد، پیش از یورش مغول به زندگی پای نهاده. سه تن دیگر متعلق به دوره مغول یا ایلخانی اند. اکنون این سؤال پیش می آید که حمله مغول و تسخیر ایران تا چه اندازه در نقش بندی اندیشه این سه شاعر تاثیرگذار بوده است؟ به طور کلی هر جنگ بزرگ موجد تکانهایی در جامعه می شود؛ از جمله ویرانگری و کشتار...

ادامه مطلب

فارس و زبان روزگار سعدی

فارس و زبان روزگار سعدی

فارس و زبان روزگار سعدی نویسنده : حمید یزدان پرست هزار بلبل دستانسرای عاشق را بیاید از تو سخن گفن دری آموخت (بدایع، ۳۷۱) از دیرباز شیرازیان را به خوش زبانی و شیرین بیانی ستوده اند و صد البته شیرازیان نیز این مدح را پذیرفته اند؛ چنان که حافظ شیرازی صبحدم از چنگ زهره می شنود که: “غلام حافظ خوش لهجه خوش آوازم!” و همام تبریزی که معاصر سعدی و مشهور است سعدی تا تبریز برای دیدنش رفت، اندرز می دهد: طالبان ذو...

ادامه مطلب

اشعار منتشر شده رودکی

اشعار منتشر شده رودکی

نویسنده: میرزا ملا احمداف گزیده‌ی اشعار رودکی گزیده‌ی اشعار رودکی عنوان مجموعه‌ای است به کوشش ادبیات شناسان معروف ایرانی جعفر شعار و حسن انوری که شرح احوال و آثار استاد ابوعبدالله رودکی و نمونه‌ی اشعار او را در بر می‌گیرد. در یادداشت مجموعه و پیشگفتار هدف از این کار تهیه‌ی گزیده‌ی اشعار رودکی بیان شده است که همراه با شرح و تحلیل در دسترس دانشجویان و دیگر علاقه‌مندان آثار رودکی ...

ادامه مطلب

تجلی قرآن در اندیشه و شعر پروین

تجلی قرآن در اندیشه و شعر پروین

نویسنده: دکتر امین رحیمی پروین شراب معرفت از جام علم نوش ترسم که دیر گردد و خالی کنند جام (دیوان، ص ۸۲) در طول تاریخ ادبیات ایران اسلامی، شعرا و نویسندگان فارسی زبان توجه خاصی به قرآن کریم و تعالیم آن داشته و کلام خود را با پیوند بدان کتاب آسمانی جاودانگی بخشیده اند که در این میان می توان پروین اعتصامی را نام برد که در بین شاعران معاصر نسبتاً توجه بیشتری به این معجزه ی جاوید پیامبر اعظم (ص) داشته است و ای...

ادامه مطلب